"Người cha buôn hàng chuyến" là tập truyện ngắn của nhà văn Phạm Ngọc Tiến, NXB Trẻ phát hành quý IV-2013. 23 truyện ngắn trong tuyển tập là những trải nghiệm thực tế, những hồi ức, hoài niệm của tác giả về thời còn tại ngũ, về gia đình, người thân, bạn bè… được viết giản dị, chân thành, gần gũi và cảm động.

Phạm Ngọc Tiến, sinh năm 1956, là một tác giả khá nổi tiếng trong lĩnh vực văn chương và kịch bản phim. Trong tập truyện ngắn mới nhất này, ông tâm sự: "… những gì trong tập sách hoàn toàn là cuộc đời tôi, một nhà văn đã đi gần hết phần đời thực của mình bằng chính những gì mình có" (trang 6- Tự bạch).

Độc giả đồng niên với tác giả sẽ tìm được một phần ký ức của mình trong đó, còn những người trẻ sẽ hiểu hơn những giai đoạn lịch sử của đất nước qua biến cố thăng trầm của người trong cuộc. Đó là những năm tháng tuổi thơ của tác giả, tuy nghèo khó nhưng ấm áp tình cảm gia đình trong truyện "Chiếc vé bánh khứ hồi của tuổi thơ", "Người cha buôn hàng chuyến"… Rồi đến giai đoạn nhập ngũ, tham gia kháng chiến với những hoài niệm, những ấn tượng khó quên. Đó là những ngày đầu mới nhập ngũ bị kỷ luật do dám trốn về nhà ăn Tết khi chưa được phép ("Xuân vọng"); là những lần thoát chết trong gang tấc dưới bom đạn của kẻ thù ("Sinh phần"); là tình người ấm áp khi đóng quân trên đất bạn Camphuchia ("Đồng chí Lông gin")… Bên cạnh những kỷ niệm đẹp thì sự day dứt, hối hận khi trót làm việc sai trái đã luôn ám ảnh tác giả suốt một thời gian dài. Hành động ăn cắp con chó trắng tinh khôn tên Bạch Tuyết của một người lính tăng gia (truyện "Bạch Tuyết và một chú lùn"), hay cố tình làm cho một anh lính đi nhờ xe mất túi xách với những kỷ vật quan trọng (truyện "Bí ẩn cuốn sổ") đã khiến tác giả áy náy mấy mươi năm. Chỉ đến khi trả lại kỷ vật và nhận được sự tha thứ của những người năm xưa thì tác giả mới thấy nhẹ nhõm…

Xen lẫn với những hoài niệm là những câu chuyện thú vị, những tiếng cười châm biếm trong cuộc sống hiện tại qua các truyện: "Tuyệt đỉnh kung fu", "Trí tuệ của chó", "Cái kính của những người thích đùa"… Bất ngờ và ấn tượng nhất là truyện "Xe buýt": trong một lần đi xe buýt, tác giả đã nhường ghế cho một phụ nữ lớn tuổi và chịu cái khổ khi xe buýt lắc lư, chật kín. Ông nhận ra một cậu sinh viên văn khoa và hy vọng cậu nhường ghế cho mình nhưng cậu đã làm ngơ và ông đã đánh giá thấp nhân phẩm của cậu ta. Thế nhưng, khi trên xe có hai hành khách bị mất trộm ví và điện thoại thì chính cậu sinh viên ấy đã dũng cảm vạch mặt kẻ gian trong khi những người khác không dám lên tiếng. Lúc cậu sinh viên xuống xe, mọi người mới nhận ra chân của cậu bị thọt…

"Người cha buôn hàng chuyến" là sự tổng hòa giữa truyện và đời, đem đến cho người đọc cảm giác tác giả đang mải miết kể và chỉ "tiện tay" sắp xếp tình tiết, bố cục để trở thành truyện ngắn. Bởi vậy tập sách có sức hấp dẫn rất tự nhiên.

Cát Đằng