Một cuộc khủng hoảng năng lượng kéo dài do cuộc chiến leo thang ở Trung Đông gây ra có thể giúp khôi phục nguồn lực kinh tế của Nga. Đó là khi phần lớn nguồn cung dầu mỏ thế giới bị gián đoạn, Nga có thể sẽ đáp ứng nhu cầu của Trung Quốc, Ấn Độ và thậm chí là châu Âu.

Khói bốc lên nghi ngút tại khu công nghiệp dầu mỏ Fujairah ở Iran sau khi bị tấn công. Ảnh: Reuters

Theo báo Anh Guardian, sự suy yếu nghiêm trọng của chính quyền Iran hiện nay sẽ tước đi của Điện Kremlin một trong những đối tác thân cận nhất khu vực. Nhưng tổn thất đó có thể được bù đắp bằng một khoản lợi kinh tế bất ngờ nếu cuộc xung đột làm gián đoạn nguồn cung năng lượng và đẩy người mua hướng tới năng lượng của Nga.

“Khi một phần năm nguồn cung dầu toàn cầu và khoảng một phần tư thương mại đường biển bị tắc nghẽn, đó là một lợi thế lớn cho Nga”, Sergey Vakulenko, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Carnegie Nga - Âu Á và là chuyên gia hàng đầu về lĩnh vực năng lượng của Nga, cho biết.

Dầu Nga vẫn là lựa chọn thay thế hàng đầu

Ấn Độ và Trung Quốc - hai trong số những nước mua dầu thô Trung Đông nhiều nhất - sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất nếu xung đột kéo dài và có thể buộc phải tăng cường mua hàng từ Nga.

Mặc dù Bắc Kinh từ lâu đã đa dạng hóa nguồn nhập khẩu dầu mỏ từ Trung Đông, châu Phi và Nga, nhưng bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào đối với nguồn cung từ vùng Vịnh - đặc biệt là từ Iran - đều có thể đẩy nhanh quá trình chuyển hướng sang dầu mỏ của Nga.

Ấn Độ thì đối mặt với một bài toán cân bằng khó hơn. Nga vốn là nhà cung cấp dầu thô lớn nhất cho Ấn Độ, chiếm 35% lượng nhập khẩu trong năm tài chính 2025. Tháng 8-2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump áp mức thuế bổ sung 25% đối với hàng hóa Ấn Độ nhằm trừng phạt New Delhi vì mua dầu Nga. Để tránh nguy cơ bị áp thuế cao hơn nữa, tháng 2-2026, Ấn Độ đã ký một thỏa thuận thương mại với Mỹ, trong đó New Delhi sẽ thay thế một số lô hàng dầu của Nga bằng dầu từ Mỹ và vùng Vịnh, đổi lại Mỹ giảm thuế hàng hóa Ấn Độ xuống mức 18%. Nhưng nếu nguồn cung từ Trung Đông gặp trục trặc, giới chức Ấn Độ có thể sẽ lại tăng cường mua dầu Nga.

Đối với châu Âu, cuộc khủng hoảng này cũng có nguy cơ làm bùng phát lại những chia rẽ về cách tiếp cận đối với Mát-xcơ-va. Liên minh châu Âu (EU) đang tìm cách loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch từ Nga, một chính sách bị các chính phủ thân Mát-xcơ-va ở Hungary và Slovakia phản đối và bị các đảng cánh hữu đang trỗi dậy trong khối chỉ trích.

Bộ trưởng Năng lượng Na Uy Terje Aasland thừa nhận sự leo thang căng thẳng ở Trung Đông có thể làm sống lại cuộc tranh luận trong EU về việc cấm nhập khẩu khí đốt từ Nga. Ông Aasland nói: “EU đã nói rõ rằng họ muốn thoát khỏi sự phụ thuộc vào dầu khí của Nga, nhưng với tình hình địa chính trị hiện nay, tôi tin rằng cuộc tranh luận sẽ được khơi lại”.

Lợi thế cho Nga về giá

Nhìn chung, những thay đổi trên thị trường năng lượng sẽ củng cố vị thế của Nga trong các cuộc thương lượng để có giá cao hơn.

Doanh thu từ dầu khí của Nga đã giảm xuống mức thấp nhất trong 5 năm vào năm 2025 do giá dầu và xuất khẩu sụt giảm do các lệnh trừng phạt. Trong nhiều tháng, Mát-xcơ-va buộc phải đưa ra mức chiết khấu cao do nguồn cung toàn cầu dư thừa và rủi ro bị trừng phạt khiến các nhà nhập khẩu e ngại mua dầu Nga. Khó khăn thêm nữa là khả năng lưu trữ ngày càng eo hẹp và nguy cơ phải cắt giảm sản lượng do các lô hàng khó tìm được khách mua. 

Tuy nhiên, cục diện này đang thay đổi. Theo ông Vakulenko, nếu chiến sự kéo dài khoảng 2 tuần thì không sao, còn lâu hơn thì mọi chuyện bắt đầu khác biệt. 

Thực tế, cổ phiếu năng lượng Nga đã phản ứng tích cực, với Gazprom và Novatek nằm trong số những cổ phiếu tăng giá mạnh nhất trên sàn giao dịch Mát-xcơ-va. “Giá dầu sẽ sớm vượt 100USD một thùng”, Kirill Dmitriev, người đứng đầu Quỹ Đầu tư Trực tiếp của Nga, viết trên X.

Ngoài dầu mỏ, Nga cũng có thể hưởng lợi từ “cú sốc” về khí đốt. Việc Qatar ngừng xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) sẽ tạo ra một khoảng trống trong nguồn cung toàn cầu mà các nhà sản xuất của Nga có thể lấp đầy một phần.

THANH TRÚC (Tổng hợp)