Cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt tại Iran đang ảnh hưởng đến ước mơ, dự định gầy dựng gia đình của giới trẻ nước này.

Các cặp đôi Iran trong lễ cưới tập thể được tổ chức hồi tháng 5. Ảnh: AP

Theo kế hoạch, Subhan Dashti (35 tuổi) và hôn thê Nadia Sabzi tổ chức hôn lễ vào dịp Tết cổ truyền Iran, rơi vào khoảng ngày 20 và 21-3-2026. Họ định mua sắm đồ đạc cho tổ ấm tương lai từ năm ngoái nhưng rồi giá cả leo ​​thang. Sau đó, Iran bị Mỹ và Israel tấn công vào ngày 28-2, buộc gia đình Dashti phải rời thủ đô Tehran để lánh nạn.

Khi giao tranh tạm lắng, cặp đôi quay trở lại Tehran và cố gắng nối lại kế hoạch của mình. Tuy nhiên, chiếc tivi mà Dashti từng tính mua với giá 70 triệu toman (tương đương 300USD) đã tăng lên gần 100 triệu toman, bằng 1 tháng lương của anh. Dù mức thu nhập cao hơn nhiều so với trung bình của người lao động Iran, Dashti vẫn cảm thấy kết hôn ngay lúc này không còn hợp lý nữa. “Chúng tôi quyết định hoãn đám cưới thêm ít nhất vài tháng nữa” - Dashti chia sẻ.

Hoàn cảnh của Dashti và Sabzi chỉ là biểu hiện nhỏ trong cuộc khủng hoảng lớn hơn mà giới trẻ Iran đang phải đối mặt. Trên khắp Cộng hòa Hồi giáo này, chiến tranh, lệnh trừng phạt, tình trạng lạm phát và khan hiếm hàng hóa đang khiến nhiều người phải cân nhắc lại kế hoạch tổ chức đám cưới và dự định lập gia đình.

Chi phí tổ chức đám cưới cũng tăng phi mã. Một đám cưới quy mô trung bình tại Tehran với khoảng 100 khách mời, gồm phí thuê sảnh, dịch vụ cô dâu, trang phục, nhiếp ảnh, âm nhạc và lượng vàng cưới khiêm tốn, hiện có giá tầm 1,1 tỉ toman, so với mức khoảng 480 triệu toman hồi năm 2025. Đáng chú ý, vàng 18k đã tăng từ mức khoảng 6,5 triệu toman/gr vào tháng 6-2025 lên hơn 23 triệu toman vào giữa tháng 9-2026. Gói dịch vụ cô dâu thông thường có giá khoảng 70 triệu toman, trong khi gói VIP có thể lên tới 150 triệu toman.

Giá thuê nhà tăng chóng mặt cũng là lý do giới trẻ Iran hoãn cưới. Năm ngoái, tổng tiền đặt cọc và tiền thuê nhà hằng tháng tại Tehran vào khoảng 34 triệu toman. Con số này hiện lên tới khoảng 58 triệu toman.

Nhà kinh tế học Amir Hossein Mohaddes chia cuộc khủng hoảng nói trên thành 2 vấn đề, gồm chi phí để bắt đầu xây dựng và để duy trì gia đình. “Các cặp đôi có thể tổ chức đám cưới nhỏ hơn nhưng họ không thể loại bỏ nhu cầu về nhà ở” - ông Mohaddes nói. Ngay cả khi có lệnh ngừng bắn hoặc chấm dứt chiến sự hoàn toàn, Mohaddes cảnh báo xu hướng trên cũng sẽ không đảo ngược, bởi giá một chiếc tủ lạnh tăng gấp đôi thì sẽ không tự động giảm xuống, trong khi giá thuê nhà tăng thì cũng hiếm khi hạ trở lại.

Đồng quan điểm, Jalil Dara, Giáo sư khoa học chính trị chuyên nghiên cứu về xu hướng xã hội, cho rằng tình trạng lạm phát và sự bất định kéo dài đang “góp phần gây lo âu, làm giảm sự lạc quan và trì hoãn việc lập gia đình của giới trẻ Iran”. “Nhiều năm bị trừng phạt, lạm phát triền miên, đồng tiền mất giá, đầu tư trì trệ khiến việc kết hôn và mua nhà trở nên khó khăn hơn đối với giới trẻ. Cuộc chiến đóng vai trò như cú sốc đẩy nhanh tiến trình này chứ không phải là nguyên nhân duy nhất” - ông Dara nhận định.

Do đó, theo ông Mohaddes, để phục hồi sức mua hộ gia đình, Iran cần làm nhiều hơn là chỉ tìm kiếm hòa bình. Trong đó, những yếu tố quan trọng để chấm dứt cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt bao gồm sự ổn định về tiền tệ, tăng tiền lương, tạo thêm việc làm và giảm bớt sự bất định về kinh tế.

TRÍ VĂN (Theo Al Jazeera)