Ngày 1-9, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã thực hiện chuyến thăm đầu tiên tới Ai Cập sau một thập kỷ. Đích thân Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah el-Sisi đến sân bay để đón ông. Sự chào đón long trọng này cho thấy ảnh hưởng của Trung Quốc tại Ai Cập đang gia tăng.

Chủ tịch Tập Cận Bình hội đàm cùng Tổng thống el-Sisi. Ảnh: Xinhua

Ông Tập Cận Bình đã tiến hành hội đàm với Tổng thống Ai Cập El-Sisi vào ngày 2-9. Theo thông cáo của Tân Hoa Xã, hai bên đã ký các thỏa thuận hợp tác về trí tuệ nhân tạo, thương mại và chuỗi cung ứng, cùng các lĩnh vực kinh tế khác. Trung Quốc tuyên bố nước này sẵn sàng hợp tác với “tất cả các quốc gia” để bảo vệ các tuyến vận tải biển quốc tế và “loại bỏ môi trường nuôi dưỡng xung đột”.

Chuyến thăm kéo dài 3 ngày của ông Tập tô đậm nỗ lực gia tăng ảnh hưởng của Bắc Kinh tại khu vực mà Washington thống trị quân sự trong nhiều thập kỷ.

Ai Cập là đồng minh chủ chốt của Mỹ tại Trung Đông và là nước nhận viện trợ quân sự lớn thứ hai từ Mỹ, với hơn 1,3 tỉ USD/năm. Tuy nhiên, quốc gia đông dân nhất thế giới Arab này cũng đang xích lại gần hơn với Trung Quốc khi hai nước mở rộng quan hệ vượt ra ngoài lĩnh vực thương mại, bao gồm cả công nghệ và hợp tác quân sự.

Trung Quốc, đối tác thương mại lớn nhất của Ai Cập, đã không ngừng mở rộng đầu tư tại nước này. Các hãng ô tô Trung Quốc ký các thỏa thuận lắp ráp xe tại Ai Cập, trong khi những công ty khác tham gia xây dựng một số cơ sở hạ tầng quan trọng của Cairo, như thủ đô hành chính mới và một tuyến đường sắt.

Kim ngạch thương mại hai chiều đã tăng 60% trong thập kỷ qua, lên hơn 20 tỉ USD vào năm ngoái. 

Hợp tác song phương mở rộng sang cả lĩnh vực quân sự. Vào tháng trước, hai nước tiến hành cuộc tập trận quân sự chung, trong đó có các chiến đấu cơ J-16 của Trung Quốc và các tiêm kích Rafale mà Ai Cập mua từ Pháp. Đây là lần đầu tiên 2 loại máy bay này tham gia một cuộc diễn tập tác chiến. Hai nước cũng đang bắt tay trong các dự án liên quan đến không gian.

Theo các chuyên gia, cuộc gặp giữa ông Tập Cận Bình và Tổng thống el-Sisi diễn ra vào thời điểm bất ổn địa chính trị nghiêm trọng, với chiến dịch quân sự của Israel tại Dải Gaza, xung đột Mỹ - Iran, cùng những gián đoạn quanh Biển Đỏ do các cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Yemen. Tất cả những yếu tố này làm dấy lên những câu hỏi về tính bền vững của trật tự khu vực hiện do Mỹ dẫn dắt.

“Trung Quốc đang cố gắng định vị mình là một tác nhân kinh tế và ngoại giao ngày càng quan trọng trong môi trường đó, đặc biệt như một đối trọng với Mỹ và một tác nhân khu vực có trách nhiệm và ít can thiệp hơn”, Rob Geist Pinfold, giảng viên về an ninh quốc tế tại trường King’s College London (Anh), nhận định.

Với 110 triệu dân, Ai Cập là thị trường quan trọng đối với hàng hóa và đầu tư của Trung Quốc. Cairo cũng đặc biệt quan trọng đối với Bắc Kinh vì kiểm soát kênh đào Suez - tuyến đường thủy càng trở nên thiết yếu hơn giữa bối cảnh hoạt động vận tải biển tại các eo biển Bab el-Mandeb và Hormuz bị gián đoạn.

HẠNH NGUYÊN (Theo NY Times, Al Jazeera)