TRÍ VĂN (Tổng hợp)

Sau khi nhận được các đơn đặt hàng vũ khí lớn nhất từ trước đến nay từ các quốc gia vùng Vịnh Arab, Thổ Nhĩ Kỳ hiện đang tìm cách mở rộng phạm vi xuất khẩu vũ khí ra ngoài khu vực Trung Ðông, cạnh tranh với khí tài quân sự Hàn Quốc tại thị trường châu Á.

UAV Anka của Thổ Nhĩ Kỳ. Ảnh: SCMP

Theo báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP) của Hong Kong, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) hồi năm ngoái đã đặt mua 120 máy bay không người lái (UAV) Bayraktar TB2 do Tập đoàn Baykar Makina (Thổ Nhĩ Kỳ) sản xuất trị giá khoảng 2 tỉ USD. Loại UAV này vốn rất được quân đội Ukraine chuộng dùng trong cuộc chiến chống lại các lực lượng Nga. Còn hồi tháng 7 vừa qua, Saudi Arabia ký với Thổ Nhĩ Kỳ hợp đồng trị giá 3,1 tỉ USD để mua lượng lớn UAV chiến đấu Akinci. Ðây được xem là “thỏa thuận xuất khẩu hàng không và quốc phòng lớn nhất trong lịch sử” của Ankara. Tuy nhiên, hợp đồng buộc Thổ Nhĩ Kỳ phải chuyển giao công nghệ, cho phép Saudi Arabia được sản xuất Akinci trong nước.

Hiện các nhà sản xuất quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ hy vọng sẽ thu hút các quốc gia châu Á có mong muốn giảm sự phụ thuộc vào vũ khí nhập khẩu bằng cách hợp tác phát triển. Hồi tháng 3 năm ngoái, nhà sản xuất vũ khí FNSS (Thổ Nhĩ Kỳ) đã cung cấp 10 khung xe tăng chiến đấu hạng trung Kaplan đầu tiên cho Pindad - doanh nghiệp nhà nước Indonesia chuyên sản xuất các sản phẩm quân sự và thương mại. Cũng trong tháng đó, Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Thổ Nhĩ Kỳ (TUSAS) và đối tác Leonardo (Ý) bắt đầu giao 6 chiếc trực thăng T-129 Atak tới Philippines theo hợp đồng trị giá 270 triệu USD.

“Thiết bị quân sự của Thổ Nhĩ Kỳ thường nổi bật, bởi chúng hiệu quả về mặt chi phí, đáng tin cậy và trong một số trường hợp còn vượt trội hơn so với thiết bị quân sự của các nước đối thủ” - Ali Bakir, chuyên gia về Thổ Nhĩ Kỳ và là nhà nghiên cứu cấp cao tại Hội đồng Ðại Tây Dương (Mỹ), nhận định. Theo ông Bakir, nhiều quốc gia ở Trung Ðông gần đây đã mua UAV chiến đấu của Thổ Nhĩ Kỳ sau khi nhận thấy các UAV của Trung Quốc như Dực Long 1 và Dực Long 2 đắt tiền nhưng lại kém hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, nỗ lực bán vũ khí được sản xuất trong nước của Thổ Nhĩ Kỳ ở Ðông Nam Á lại đạt ít thành công. Các UAV chiến đấu nổi tiếng của nước này dù đã được chứng minh hiệu quả trên chiến trường nhưng phần lớn không tạo được tiếng vang tại khu vực. Cho đến tận tháng 5 năm nay, Malaysia mới ký hợp đồng trị giá 92 triệu USD với TUSAS để mua 3 UAV tầm trung Anka. Thay vào đó, Ankara đã phải dựa vào việc bán hàng trăm loại xe bọc thép cho Indonesia, Malaysia và Philippines để đặt nền móng cho việc có được thị phần lớn hơn tại thị trường châu Á.

Và do là “người mới” trong lĩnh vực xuất khẩu vũ khí, ngành công nghiệp quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ gặp không ít khó khăn trong việc đảm bảo các đơn đặt hàng lớn từ các nước ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Ankara đã phải đánh mất các hợp đồng lần lượt trị giá 920 triệu USD và 574 triệu USD vào tay các đối thủ Hàn Quốc nhằm cung cấp cho Malaysia 15 chiến đấu cơ hạng nhẹ và Philippines 6 tàu tuần tra ngoài khơi.

Ðộng thái “tiến về châu Á” của Thổ Nhĩ Kỳ diễn ra trong bối cảnh Hàn Quốc nổi lên là nhà sản xuất vũ khí chất lượng cao hàng đầu thế giới, mang lại cho Seoul lợi thế rõ ràng trên thị trường vũ khí châu Á - Thái Bình Dương. Dave DesRoches, giáo sư tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược cận Ðông Nam Á của Ðại học Quốc phòng Mỹ, cho rằng Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tiếp tục “lép vế” trước Hàn Quốc cho đến khi Ankara trở thành nhà sản xuất công nghệ cao.

Tương tự, ông Bakir cho rằng mặc dù Thổ Nhĩ Kỳ cung cấp mức giá cạnh tranh, công nghệ tiên tiến và hiệu quả đã được chứng minh nhưng đây vẫn là một nước mới so với Hàn Quốc, Trung Quốc hay Ý.

Song, với sự cởi mở của Thổ Nhĩ Kỳ trong việc hợp tác, gồm liên doanh và chuyển giao công nghệ sản xuất vũ khí với các quốc gia khác, giới chuyên gia tin rằng việc các nhà sản xuất quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ giành được thị phần lớn hơn tại thị trường châu Á chỉ là vấn đề thời gian.

Báo cáo có tên “Xu hướng chuyển giao vũ khí quốc tế năm 2022” do Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm công bố mới đây cho thấy, xuất khẩu vũ khí của Thổ Nhĩ Kỳ trong giai đoạn 2018-2022 tăng 69% so với giai đoạn 2013-2017. Xuất khẩu vũ khí của nước này chiếm 1,1% tổng lượng xuất khẩu vũ khí toàn cầu. 3 khách hàng mua vũ khí hàng đầu của Thổ Nhĩ Kỳ là Qatar, UAE và Oman.