Pakistan đang nổi lên như một bên trung gian hàng đầu để chấm dứt xung đột hiện nay giữa Mỹ và Iran nhờ quan hệ tốt đẹp với cả hai quốc gia này.

Thủ tướng Pakistan Sharif (trái) có quan hệ hữu hảo với ông Trump. Ảnh: Reuters

Sẵn sàng đăng cai hòa đàm

Ngày 24-3, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết nước này có thể tổ chức các cuộc hòa đàm giữa Mỹ và Iran. “Pakistan sẵn sàng và vinh dự được trở thành nước chủ nhà để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán có ý nghĩa và mang tính quyết định nhằm đạt giải pháp toàn diện cho xung đột đang diễn ra”, ông Sharif viết trên mạng xã hội X.
Phát biểu của Thủ tướng Sharif là dấu hiệu cho thấy Pakistan muốn đóng vai trò trung gian hòa đàm, dù chưa có lộ trình cụ thể cho các cuộc đàm phán. Theo các nguồn tin ngoại giao, kế hoạch 15 điểm nhằm chấm dứt chiến tranh của Mỹ đã được chuyển tới Iran thông qua Pakistan.

Cho đến nay, Pakistan chủ yếu tìm cách giữ thái độ trung lập. Quốc gia Nam Á đã lên án các cuộc tấn công của Mỹ - Israel nhằm vào Iran mà không nêu đích danh Mỹ; cam kết bảo vệ Saudi Arabia theo hiệp ước phòng thủ chung nhưng không trả đũa Iran; và duy trì liên lạc thường xuyên với các quan chức Iran, ngay cả khi việc Tehran siết chặt eo biển Hormuz gây ảnh hưởng nặng nề đến nền kinh tế Pakistan.

Các quan chức cấp cao trong chính phủ và quân đội Pakistan đã xây dựng quan hệ tốt đẹp với Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tổng tư lệnh quân đội Syed Asim Munir, người đang nổi lên như “cầu nối” quan trọng giữa Mỹ và Iran, đã gặp ông Trump 2 lần trong năm 2025. Phía Pakistan từng đề cử ông Trump cho giải Nobel Hòa bình năm ngoái cũng như đề xuất hợp tác với Mỹ về chống khủng bố, khoáng sản chiến lược và tiền điện tử.

Nỗ lực này dường như đã giúp Pakistan giành được thiện cảm từ ông Trump. Chủ nhân Nhà Trắng từng gọi Tướng Munir là “thống chế yêu thích” của ông và các quan chức quân sự Mỹ đánh giá quan hệ hợp tác chống khủng bố là “xuất sắc”. Ngoài ra, Washington đã đưa ra các điều khoản thuế quan tương đối thuận lợi cho Islamabad.

Vị thế ngoại giao thuận lợi

Trong khi nhiều quốc gia đã đề nghị làm trung gian với Iran, các nhà phân tích cho rằng Pakistan có nhiều lợi thế, bao gồm vị thế ngoại giao. “Họ hiểu Iran rất rõ”, ông Trump nói về Pakistan sau bữa trưa với Tướng Munir tại Nhà Trắng vào tháng 6 năm ngoái, thời điểm diễn ra cuộc chiến kéo dài 12 ngày giữa Iran và Israel.

Giống như Iran, Pakistan là một quốc gia Hồi giáo không thuộc khối Arab và không có căn cứ quân sự Mỹ. Yếu tố đó giúp Pakistan tránh nguy cơ bị Iran tấn công trả đũa như các nước vùng Vịnh trong những ngày qua. Pakistan có đường biên giới dài hơn 900km với Iran và người Hồi giáo theo dòng Shiite chiếm gần 20% trong tổng số 240 triệu dân của nước này. Đây là một trong những cộng đồng người Shiite lớn nhất ngoài Iran.

Song song đó, Pakistan cũng muốn tránh đối đầu với Iran. Ông Sharif thường xuyên điện đàm và gặp gỡ Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian trong năm nay. Theo các thông cáo báo chí chính thức, trong tháng qua, ông Sharif và Ngoại trưởng Pakistan đã tiến hành hơn 30 cuộc trao đổi với các đối tác Trung Đông, bao gồm khoảng 5 cuộc thảo luận với giới chức Iran.

“Pakistan nhận được sự tin tưởng của Iran nhờ ủng hộ ngoại giao và chính trị trong cuộc chiến năm ngoái và xung đột hiện tại”, Qamar Cheema, Giám đốc điều hành Viện Sanober (có trụ sở tại Islamabad), nói. Pakistan cũng có thể dựa vào vai trò trung gian lịch sử của mình. Phái bộ ngoại giao trên thực tế của Iran tại Mỹ đã được đặt trong Đại sứ quán Pakistan ở Washington kể từ khi Mỹ và Iran cắt đứt quan hệ ngoại giao vào năm 1979.

Nếu các cuộc hòa đàm giữa Washington và Tehran diễn ra, điều đó có thể nâng tầm vị thế toàn cầu của Pakistan lên mức cao chưa từng thấy kể từ khi nước này giúp dàn xếp bước đột phá ngoại giao bí mật, dẫn tới chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Richard Nixon vào năm 1972.

HẠNH NGUYÊN (Theo Nikkei Asia, NY Times)