Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng tại Trung Đông và nguy cơ xảy ra cú sốc dầu mỏ mới, nhiều quốc gia đang xem điện hạt nhân như một trụ cột chiến lược nhằm bảo đảm an ninh năng lượng trong dài hạn.

Các nhà lãnh đạo tại Hội nghị Thượng đỉnh Năng lượng Hạt nhân diễn ra ở Pháp ngày 10-3.

Pháp là một trong những quốc gia đi đầu trong chiến lược này. Với 57 lò phản ứng đang hoạt động, cung cấp khoảng 68% tổng sản lượng điện. Hiện 6 lò phản ứng thế hệ mới đã được phê duyệt xây dựng bên cạnh 8 lò khác đang trong quá trình xem xét. Tổng thống Emmanuel Macron cho biết Pháp tham vọng trở thành “mũi nhọn” của làn sóng phục hưng hạt nhân trên toàn cầu.

Tại Đức, Thủ hiến bang Bayern, Markus Söder vừa đề xuất triển khai một dự án thí điểm nhà máy điện hạt nhân mô-đun nhỏ tại bang này, lập luận rằng công nghệ “năng lượng hạt nhân 2.0” có mức độ an toàn cao hơn. Đức bắt đầu lộ trình từ bỏ điện hạt nhân từ năm 2000 và đến năm 2023, lò phản ứng hạt nhân cuối cùng tại nước này đã ngừng hoạt động. Tuy nhiên, trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng và nhu cầu điện ngày càng tăng, đặc biệt trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế trung hòa carbon, vấn đề năng lượng hạt nhân đang trở lại trong các cuộc tranh luận chính trị tại Đức.

Trong nỗ lực đẩy nhanh quá trình chuyển dịch năng lượng và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, Chính phủ Anh hôm 13-3 cũng đã công bố kế hoạch đẩy nhanh phát triển điện hạt nhân. Kể từ khi cuộc xung đột Nga - Ukraine bùng phát, London đã chuyển hướng tập trung củng cố năng lực điện hạt nhân để bảo đảm an ninh năng lượng. Hiện Anh có 9 lò phản ứng hạt nhân đang vận hành, đóng góp 15% tổng sản lượng điện. Thêm hai lò phản ứng thế hệ mới dự kiến sẽ đi vào hoạt động năm 2029.

Ở cấp độ châu Âu, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen cho rằng việc giảm tỷ trọng điện hạt nhân trong quá khứ là một sai lầm chiến lược của cựu lục địa, bởi điều đó khiến khu vực này mất đi một nguồn năng lượng ổn định và ít phát thải. Bà tuyên bố Brussels sẽ dành 200 triệu euro để hỗ trợ đầu tư các công nghệ hạt nhân đổi mới.

Nhân chuyến công du Washington của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi, hôm 19-3 hai bên đã công bố dự án trị giá 40 tỉ USD nhằm xây dựng các lò phản ứng hạt nhân tại Mỹ. Các lò phản ứng mô-đun nhỏ được đánh giá là nguồn điện thế hệ mới ổn định vượt trội, giúp bình ổn giá điện cho người dân Mỹ và củng cố vai trò dẫn dắt của liên minh Mỹ - Nhật trong cạnh tranh công nghệ toàn cầu.

Tại Hàn Quốc, đảng Dân chủ cầm quyền vừa cho biết chính phủ nước này sẽ tăng hơn 10% tỷ lệ khai thác các lò phản ứng hạt nhân nhằm ứng phó nguy cơ thiếu hụt năng lượng. Năm 2024, điện hạt nhân trở thành nguồn năng lượng số một tại Hàn Quốc, chiếm gần 32% tổng sản lượng điện.

Trên phạm vi toàn cầu, một liên minh gồm hơn 30 quốc gia, trong đó có những nền kinh tế lớn nhất hành tinh, đã đặt mục tiêu tăng gấp 3 công suất điện hạt nhân trên thế giới vào năm 2050.

QUỐC KHÁNH (Tổng hợp)