Những người ủng hộ việc không phổ biến vũ khí hạt nhân hy vọng rằng 9 sẽ là con số tối đa của câu lạc bộ những quốc gia sở hữu vũ khí hủy diệt hàng loạt này. Nhưng mấy năm gần đây, nhiều nước đang nghiêm túc xem xét “sở hữu vũ khí hạt nhân”, một diễn biến đáng lo ngại.

Các đồng minh của Mỹ đang cân nhắc về tương lai hậu chiếc ô hạt nhân của Mỹ. Ảnh: AP

Người Canada đang công khai thảo luận về lợi ích và rủi ro của việc theo đuổi vũ khí hạt nhân. Châu Âu cũng đang cân nhắc việc trang bị vũ khí này để tăng khả năng răn đe cho khối. Tại Hàn Quốc, sự ủng hộ của công chúng đối với vũ khí hạt nhân đang ở mức cao nhất từ ​​trước đến nay, thậm chí ở Nhật Bản, một số chính trị gia cũng đang bàn luận chủ đề từng bị coi là cấm kỵ này.

Chỉ vài năm trước, ít chuyên gia nào dự đoán những nước kể trên - đều là đồng minh của Washington - có thể gia nhập câu lạc bộ hạt nhân, gồm 9 quốc gia: Mỹ, Nga, Anh, Pháp, Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan, Triều Tiên và Israel (chưa từng thừa nhận hay phủ nhận). Nhưng điều đó đã thay đổi rõ rệt. 

Đồng minh Âu, Á ngầm lo ngại về các cam kết an ninh của Mỹ

Nhiều đồng minh của Washington trở nên hoài nghi về độ tin cậy của cái gọi là “chiếc ô hạt nhân” Mỹ, vốn trong nhiều thập kỷ đã giúp họ dễ dàng để từ chối theo đuổi vũ khí hạt nhân. Theo Amy McAuliffe, một chuyên gia về công nghệ vũ khí và là cựu trợ lý giám đốc Cục Tình báo Trung ương (CIA) Mỹ, một số nước đã phát triển các chương trình vũ khí hạt nhân trong nước hoặc tìm kiếm những đảm bảo răn đe mới do lo ngại về chính sách đối ngoại của chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Tại châu Âu, hầu hết các cuộc thảo luận công khai đều tập trung vào khái niệm về một lực lượng răn đe hạt nhân chung cho khối dưới sự bảo vệ của Pháp. Trong một bài phát biểu quan trọng hồi tháng 3, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã kêu gọi “răn đe chủ động” bằng cách triển khai tạm thời các máy bay mang vũ khí hạt nhân của Pháp đến 9 quốc gia châu Âu khác, trong đó có Đức và Ba Lan.

Thủ tướng Thụy Điển đã có cuộc đàm phán với Anh và Pháp về việc triển khai lực lượng hạt nhân của hai nước này đến Thụy Điển trong trường hợp chiến tranh.

Đã có nhiều đồn đoán về việc liệu Ba Lan và Đức có đang xem xét phát triển vũ khí hạt nhân cho riêng mình hay không. Trong khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz thẳng thừng bác bỏ, lãnh đạo Ba Lan để ngỏ khả năng này. Phát biểu trước Quốc hội Ba Lan hồi đầu tháng 3, Thủ tướng Donald Tusk nói Ba Lan “phải hướng tới những giải pháp hiện đại nhất liên quan đến vũ khí hạt nhân”, thể hiện sự ủng hộ cá nhân đối với việc Warsaw theo đuổi vũ khí hạt nhân lâu dài và đàm phán với Pháp về một chiếc ô hạt nhân.

Năm 1967, Nhật Bản khẳng định cam kết kiên định với “ba nguyên tắc phi hạt nhân” (không sở hữu, không phát triển và không cho phép vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ). Nhưng vấn đề này không còn là điều cấm kỵ nữa. 

Cuối năm 2025, Thủ tướng Sanae Takaichi từng phản bác ý kiến của một quan chức cho rằng Nhật Bản nên bắt đầu thảo luận về việc phát triển vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên gần đây, đảng Dân chủ Tự do cầm quyền của bà đang xem xét lại lập trường của mình về các nguyên tắc phi hạt nhân của Tokyo, để thảo luận về khả năng cho phép vũ khí hạt nhân của Mỹ được đưa vào lãnh thổ Nhật Bản.

Tại Hàn Quốc, chương trình vũ khí hạt nhân trước đây của Hàn Quốc và sự ủng hộ của công chúng đối với việc khôi phục nó có thể khiến việc sở hữu loại vũ khí này trở thành hiện thực trong tương lai. Mặc dù chính quyền trung tả hiện tại nhấn mạnh lập trường phi hạt nhân của Seoul, song dư luận phản ánh ý muốn khác.

Theo cuộc thăm dò ý kiến ​​của Viện Nghiên cứu Chính sách Châu Á (Asan) năm 2025, tỷ lệ ủng hộ việc sở hữu năng lực hạt nhân trong nước lên đến 76,2%, tăng 5 điểm phần trăm so với năm 2024 và là mức cao nhất kể từ năm 2010. Sự ủng hộ của đa số người dân Hàn Quốc hiện nay phản ánh nhận thức về mối đe dọa ở mức cao kỷ lục, cũng như lo ngại về các cam kết an ninh của Mỹ.

Tại Trung Đông, đồng minh của Washington có khả năng theo đuổi vũ khí hạt nhân cao nhất vẫn là Saudi Arabia. Thái tử Mohammed bin Salman nhiều lần công khai lập trường cho rằng Riyadh sẽ sở hữu vũ khí hạt nhân nếu Iran làm vậy. 

Tất cả những diễn biến trên cho thấy, bất chấp những nỗ lực chống phổ biến vũ khí hạt nhân kéo dài hàng thập kỷ, khả năng câu lạc bộ hạt nhân có thêm thành viên mới không phải là viễn cảnh.

THANH TRÚC (Tổng hợp)