Một nghiên cứu mới công bố trên Tạp chí Science cho thấy, sự hiện diện của sĩ quan nữ tại các đồn cảnh sát đã giúp phụ nữ Ấn Độ dễ dàng tiếp cận và thêm tin tưởng vào hệ thống tư pháp quốc gia.

Mô hình "bàn trợ giúp phụ nữ" giúp phụ nữ Ấn Độ dễ tìm công lý.

Trong một cuộc thăm dò năm 2018, Ấn Độ được xem là quốc gia nguy hiểm nhất thế giới đối với phụ nữ. Còn theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Ấn Độ hiện xếp thứ 140/156 quốc gia về nỗ lực giải quyết bất bình đẳng giới và là nơi có tỷ lệ bạo lực trên cơ sở giới cao nhất thế giới. Một ước tính cho thấy có 4/10 phụ nữ ở đây từng bị bạo lực gia đình trong đời.

Ở quốc gia Nam Á này, việc nộp đơn tố cáo cho phép cảnh sát bắt giữ nghi phạm mà không cần lệnh của tòa. Tuy nhiên, phần lớn các vụ phạm tội chống lại phụ nữ không được ghi nhận, khiến khả năng tiếp cận hệ thống tư pháp của phụ nữ Ấn Độ bị hạn chế. Một lý do khác khiến phụ nữ nước này ngại tố giác tội phạm là họ ít tin tưởng vào cảnh sát. Bởi cho dù họ vượt qua được áp lực từ gia đình và xã hội để báo án, cảnh sát cũng tỏ ra thờ ơ - kiểu làm việc được cho là nhằm hạn chế số vụ án để thể hiện tỷ lệ tội phạm thấp hơn. Các chuyên gia cho rằng việc cải cách lề lối làm việc của cảnh sát là rất quan trọng trong việc giải quyết cuộc khủng hoảng niềm tin vào cảnh sát. 

Trong nghiên cứu mới công bố, các chuyên gia quốc tế đã hợp tác với cảnh sát bang Madhya Pradesh để triển khai và đánh giá hiệu quả của mô hình "bàn trợ giúp phụ nữ" (WHD), được bố trí tại 180 đồn cảnh sát phục vụ 23 triệu dân của bang miền Trung Ấn Độ này. Theo đó, WHD là một không gian riêng nơi phụ nữ có thể trình bày các vấn đề nhạy cảm về giới với viên chức phụ trách và tư vấn các thủ tục tố cáo tội phạm. Nhóm nghiên cứu chia ngẫu nhiên 180 đồn cảnh sát này thành 3 nhóm - gồm 59 đồn có bàn trợ giúp do sĩ quan nữ phụ trách, 61 đồn có bàn trợ giúp không phân biệt giới tính người phụ trách (nhưng phần lớn do nam giới điều hành) và 60 đồn không có mô hình trợ giúp này.

Kết quả thử nghiệm trong 11 tháng cho thấy, số vụ tố giác tội phạm ngược đãi phụ nữ và bạo lực gia đình ở các đồn cảnh sát có WHD đã tăng đáng kể so với những nơi không có bộ phận này, cụ thể là tăng gần 2.000 vụ trình báo bạo lực gia đình và 3.360 đơn tố cáo. Đáng chú ý, sự gia tăng về số lượng đơn tố cáo chủ yếu đến từ những đơn vị có WHD do sĩ quan nữ điều hành. Các sĩ quan nữ cũng cho thấy sự thay đổi trong thái độ về giới khi tiếp dân, họ tin tưởng chứ không bác bỏ những lời tố cáo của phụ nữ.

"Những phát hiện này cho thấy rằng, để phục vụ phụ nữ tốt hơn, chúng ta cần phụ nữ ở tuyến đầu trong lực lượng cảnh sát. Nhưng chỉ thêm nữ cảnh sát là chưa đủ, mà các sĩ quan nữ cần được hỗ trợ và đánh giá cao vì những công việc quan trọng mà họ làm trong việc tăng cường khả năng tiếp cận của phụ nữ với sự công bằng"- chuyên gia Sandip Sukhtankar, tác giả chính nghiên cứu, nhận xét.

Theo Báo cáo Tư pháp Ấn Độ, lực lượng cảnh sát Ấn Độ đã tăng 32% trong giai đoạn năm 2010-2020, nhưng tỷ lệ phụ nữ chỉ chiếm 10,5%, quá ít so với mục tiêu mong muốn 33%. Hiện tại, 41% số đồn cảnh sát trên khắp nước này vẫn chưa có WHD, điểm liên lạc đầu tiên và duy nhất mà mỗi phụ nữ đều cần khi bước vào đồn cảnh sát.

NGUYỆT CÁT (Theo SciDev.net, Phys.org)