Mỹ và Israel là bên khơi mào cuộc chiến với Iran, nhưng các quốc gia giàu dầu mỏ vùng Vịnh lại đang phải trả giá. Thiệt hại đối với thị trường du lịch của khu vực này ước tính khoảng 600 triệu USD mỗi ngày.

Khách sạn sang trọng Fairmont ở Dubai bốc cháy do trúng mảnh vỡ tên lửa. Ảnh: CNBC
Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei đã thiệt mạng ngay trong cuộc không kích mở màn của liên minh Mỹ - Israel hôm 28-2. Tehran sau đó đáp trả bằng cách không kích Israel và các quốc gia vùng Vịnh có đặt căn cứ quân sự của Mỹ.
Theo giới chức Iran, cuộc xung đột đã khiến hơn 1.300 dân thường nước này thiệt mạng và trên 10.000 người bị thương. Trong khi đó, Israel báo cáo 12 người chết, Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết 7 binh sĩ thiệt mạng và 140 lính khác bị thương. Tại các quốc gia vùng Vịnh, ít nhất 17 dân thường cũng đã thiệt mạng.
Các nước vùng Vịnh thấm đòn đau
Cho đến nay, các nước vùng Vịnh ngày càng bất mãn vì bị kéo vào cuộc chiến mà họ không phát động cũng như không ủng hộ, nhưng đang phải gánh chịu hậu quả cả về quân sự lẫn kinh tế, theo các nguồn tin giấu tên trong khu vực.
Trung Đông chiếm 5% lượng khách quốc tế toàn cầu. Đây còn là trung tâm trung chuyển hàng không của thế giới (kết nối châu Âu - châu Á - châu Phi), chiếm 14% lưu lượng quá cảnh quốc tế. Hiện nay, nhiều hãng hàng không chỉ vận hành một phần nhỏ so với lịch bay thông thường.
Trên khắp khu vực, việc đóng cửa không phận buộc các hãng hàng không phải hủy khoảng 40.000 chuyến bay, gây ra sự gián đoạn lớn nhất đối với ngành hàng không toàn cầu kể từ đại dịch COVID-19.
Du lịch vùng Vịnh cũng chịu ảnh hưởng nặng nề, đe dọa hình ảnh như một điểm đến nghỉ dưỡng cao cấp và an toàn mà khu vực đã xây dựng lâu nay.
Chiến sự khiến ngành lữ hành và du lịch Trung Đông thiệt hại 600 triệu USD mỗi ngày. Con số này dựa trên dự báo (đưa ra trước chiến tranh) của Hội đồng Lữ hành và Du lịch Thế giới (WTTC), ước đoán du khách quốc tế sẽ chi 178 tỉ euro tại Trung Đông trong năm 2026.
Những thành phố như Dubai của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) phát triển mạnh nhờ cung cấp dịch vụ du lịch sang trọng, nắng ấm quanh năm và sự yên bình trong một khu vực thường xuyên căng thẳng. Tuy nhiên, khi du khách ồ ạt hủy các kỳ nghỉ tại Trung Đông do bất ổn, những khách sạn sang trọng nhất thế giới đều chịu ảnh hưởng. Riêng tại Dubai, hơn 80.000 đơn đặt phòng đã bị hủy trong tuần trước.
Căng thẳng leo thang có nguy cơ chặn đứng đà tăng trưởng du lịch ấn tượng gần đây tại Trung Đông và vùng Vịnh. Đơn cử, Saudi Arabia hiện chiếm 10% thị phần du lịch khu vực và đang tăng trưởng nhanh kể từ khi nước này mở cửa cho du lịch nghỉ dưỡng năm 2019. Nhưng trong 2 tuần gần đây, Saudi Arabia cùng nhiều quốc gia bị Mỹ và Anh đưa vào danh sách không nên đến, khiến hàng loạt chuyến bay bị hủy và nhiều hành trình tạm dừng.
Tạp chí Tourism Economics của Mỹ ước tính lượng khách quốc tế đến Trung Đông năm nay có thể giảm 11-27% so với năm ngoái. Điều này có nghĩa lượt du khách quốc tế sẽ ít hơn 23-38 triệu so với dự báo và thất thoát 34-56 tỉ USD chi tiêu du lịch.
Iran nêu 3 điều kiện kết thúc xung đột
Trong bài đăng trên mạng xã hội X ngày 11-3, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cho biết giải pháp duy nhất để chấm dứt chiến tranh với Mỹ và Israel là “công nhận các quyền hợp pháp của Iran, bồi thường chiến phí và các bảo đảm quốc tế ràng buộc rằng sẽ không có các hành động gây hấn trong tương lai”. Ông Pezeshkian đưa ra thông điệp này trong các cuộc điện đàm với lãnh đạo Nga và Pakistan, đồng thời khẳng định cam kết của Iran đối với hòa bình và ổn định trong khu vực.
Cùng ngày, Tư lệnh Hải quân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) Iran, ông Alireza Tangsiri, cho biết bất kỳ tàu nào có kế hoạch đi qua eo biển Hormuz đều phải xin phép Iran. Ông cũng nhắc lại việc lực lượng Iran từng bắt giữ các tàu bị cho là phớt lờ cảnh báo khi đi qua tuyến hàng hải này.
Trước đó, thêm 3 con tàu đã bị tấn công khi đi qua eo biển Hormuz. Tàu chở hàng khô Mayuree Naree treo cờ Thái Lan bị trúng 2 vật thể lạ chưa xác định khi di chuyển qua khu vực này, gây hỏa hoạn và làm hư hại phòng máy. 3 thủy thủ được cho là mất tích hoặc mắc kẹt trên tàu, trong khi 20 người còn lại đã được sơ tán an toàn và đưa vào bờ tại Oman.
Ngoài ra, một tàu chở hàng mang cờ Quần đảo Marshall cũng bị trúng một vật thể lạ chưa xác định cách thành phố Dubai của UAE khoảng 70 km về phía Tây Bắc. Tàu container One Majesty mang cờ Nhật Bản cũng bị hư hại nhẹ sau khi trúng một vật thể lạ cách cảng Ras Al Khaimah của UAE khoảng 30 km về phía Tây Bắc.
Các công ty an ninh hàng hải cho biết số lượng tàu bị tấn công tại eo biển Hormuz kể từ khi cuộc xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran bắt đầu đã lên tới ít nhất 14 chiếc.
HẠNH NGUYÊN (Theo Financial Times, Amnesty USA)