Cái bắt tay giữa Tổng thống Nga Medvedev (trái) với Tổng thống Mỹ Obama tại Luân Đôn hồi đầu tháng 4, mở ra cơ hội đàm phán START mới giữa hai nước. Ảnh: AP

Để khởi động hiệp ước mới về cắt giảm vũ khí hạt nhân, hôm qua 24-4, các chuyên gia đàm phán Mỹ và Nga đã gặp nhau tại Roma (Ý). Phái đoàn Mỹ do Trợ lý Ngoại trưởng Rose Gottemoeller dẫn đầu, còn phía Nga là ông Anatoly Antonov, Vụ trưởng vụ an ninh và giải trừ quân bị của Bộ Ngoại giao. Cuộc họp diễn ra sau sự nhất trí nối lại đàm phán thay thế Hiệp ước cắt giảm vũ khí chiến lược giai đoạn 1 (START- 1, sẽ hết hạn vào ngày 5-12 tới), giữa Tổng thống Mỹ Barack Obama và người đồng cấp Nga Dmitry Medvedev tại Luân Đôn hồi đầu tháng này.

Trong cuộc họp báo ở Washington trước khi tới Roma, ông Gottemoeller cho biết việc một hiệp ước mới ra đời thay thế START-1 vào tháng 12 tới là “rất khó, nhưng có thể đạt được”. Theo các chuyên gia Mỹ, hiệp ước mới sẽ có 2 giai đoạn. Giai đoạn đầu, mỗi bên giảm số đầu đạn hạt nhân xuống còn 1.500 đơn vị. Giai đoạn 2, mỗi bên giảm số đầu đạn hạt nhân xuống còn 1.000 đơn vị, và cắt giảm một nửa số hệ thống triển khai (như tên lửa và máy bay ném bom) còn khoảng 600 - 700. Thực hiện theo cam kết START-1, tháng 12-2001, Nga đã cắt giảm còn 1.136 hệ thống triển khai và 5.518 đầu đạn, trong khi Mỹ có 1.237 hệ thống và 5.948 đầu đạn. Theo ước tính của Bộ Ngoại giao Mỹ, Nga hiện có 814 hệ thống triển khai và 3.909 đầu đạn, trong khi số đó của Mỹ là 1.198 và 5.576.

Tại cuộc gặp ở Luân Đôn, hai nhà lãnh đạo Nga- Mỹ đã nhất trí rằng bất kỳ thỏa thuận mới nào cũng nhằm mục đích giảm số vũ khí triển khai (sẵn sàng bắn) ở mỗi bên xuống dưới mức 1.700-2.200 đầu đạn hạt nhân vào năm 2012, theo Hiệp ước giảm vũ khí tấn công chiến lược (SORT) ký năm 2002. Vào thời điểm cao nhất, số đầu đạn triển khai của mỗi bên Mỹ và Nga ước khoảng 10.000 đơn vị. Khác với START, SORT có hiệu lực thêm 3 năm nữa nhưng chỉ bao hàm đầu đạn triển khai, chứ không tính đầu đạn ở trong kho. Do đó, thỏa thuận chỉ hạn chế được các “hệ thống triển khai” nhưng không giảm đáng kể số đầu đạn trong kho. Đây là một trong những vấn đề chính trong các cuộc đàm phán giữa Nga và Mỹ trong vài tháng tới.

Tiếp sau cuộc đàm phán ở Roma, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov sẽ tới Washington hội đàm với người đồng cấp Hillary Clinton vào ngày 7-5 tới. Phát biểu trước Quốc hội hôm 22-4, bà Clinton cam kết sẽ nỗ lực đàm phán với Nga để tìm thỏa thuận thay thế START-1. Sau đó, tới tháng 7, ông Obama cũng sẽ tới Mát-xcơ-va, mà cả hai bên đều hy vọng ký thỏa thuận khung hiệp ước mới (giai đoạn 1) trong thời gian này. Mục đích là để hiệp ước được Quốc hội hai nước thông qua, hoặc ít ra là xem xét, trước hạn chót vào tháng 12 tới.

N.MINH
(Theo Guardian, Reuters, RIA Novosti)