Giữa lúc ngày càng nhiều nước trên thế giới lên án hoạt động do thám vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc quốc tế, Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ (SIC) đã thông qua quy định nhằm siết chặt kiểm soát đối với các chương trình nghe lén điện tử của Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA).

Luật mới chưa đủ mạnh

Với kết quả 11 phiếu thuận và 4 phiếu chống trong cuộc bỏ phiếu hôm 31-10, SIC đã thông qua giải pháp cho phép đặt những hạn chế mới đối với hoạt động thu thập thông tin của các cơ quan tình báo Mỹ và đưa ra giới hạn 5 năm lưu giữ các tài liệu có được. Để chính thức có hiệu lực, dự luật trên còn phải đưa ra toàn Thượng viện và Hạ viện thảo luận và phê chuẩn.

Tuy nhiên, những sửa đổi trong Luật giám sát tình báo nước ngoài (FISA) bị dư luận chỉ trích là không có khả năng loại bỏ các chương trình do thám bất hợp pháp của NSA vốn do cựu nhân viên tình báo Edward Snowden phơi bày từ đầu năm nay. Một số thượng và hạ nghị sĩ Mỹ đã lên tiếng phản đối, cho rằng dự luật này không ngăn được việc thu thập thông tin một cách tràn lan, nên vẫn chưa bảo vệ được các quyền tự do cá nhân của các công dân Mỹ.

Edward Snowden (trái) gặp gỡ nghị sĩ Đức Hans-Christian Stroebele. Ảnh: Reuters

Dẫu vậy, trong một nỗ lực nhằm hạ nhiệt làn sóng công kích gay gắt từ cả trong và ngoài nước, Nhà Trắng thông báo đã ngừng việc theo dõi các thể chế tài chính đa phương, gồm Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) có trụ sở tại Thủ đô Washington của Mỹ.

Phát biểu tại một hội nghị tổ chức ở London (Anh) qua cầu truyền hình, Ngoại trưởng John Kerry trở thành quan chức cấp cao nhất của Chính phủ Mỹ thừa nhận "trong một số trường hợp", hoạt động của NSA đã "đi quá xa" và khẳng định Tổng thống Barack Obama nhận thức rõ điều này và đang quyết tâm xem xét lại toàn diện chương trình do thám của các cơ quan tình báo Mỹ.

Snowden sẵn sàng hợp tác với Đức

Phát biểu với hãng truyền thông ARD hôm 31-10, nghị sĩ thuộc đảng Xanh đối lập ở Đức Hans-Christian Stroebele tiết lộ rằng ông đã có chuyến đi bất ngờ đến Nga và gặp gỡ Snowden. Theo ông Stroebele, công dân Mỹ đang bị truy lùng này "biết rất nhiều điều" và đã sẵn lòng đến Đức để hỗ trợ công tác điều tra về vụ NSA đã bí mật nghe lén điện thoại của Thủ tướng Đức Angela Merkel trong hơn 10 năm.

Về số phận Snowden tại Nga, hãng tin AFP mới đây cho biết người phanh phui những góc khuất của NSA hôm qua đã bắt đầu công việc hỗ trợ kỹ thuật cho một website lớn ở xứ bạch dương. Dù không tiết lộ tên công ty, song dư luận nghĩ nhiều đến mạng xã hội lớn nhất nước Nga VKontakte (tên tiếng Anh: In Touch)- tương tự như Facebook. VKontakte có hơn 100 triệu người dùng. Hồi tháng 8 vừa qua, ông Pavel Durov- nhà sáng lập VKontakte- đã đánh tiếng mời Snowden "gia nhập đội ngũ lập trình viên ngôi sao" của công ty này.

Đại sứ Úc và Mỹ ở châu Á "bận rộn"

Hôm qua, Chính phủ Indonesia đã triệu tập Đại sứ Úc tại Jakarta để phàn nàn xung quanh báo cáo bị cho là "hoàn toàn không thể chấp nhận" cho thấy cơ quan ngoại giao Úc đã nghe lén quốc gia Đông Nam Á này. Riêng Ngoại trưởng Indonesia Marty Natalegawa sau cuộc gặp với người đồng cấp Úc Julie Bishop đã nhấn mạnh rằng Jakarta "quan ngại sâu sắc" về vụ bí mật giám sát trên.

Hôm 31-10, Trung Quốc và Malaysia cũng đã lên tiếng yêu cầu phía Washington giải thích về việc các đại sứ quán Mỹ tại Bắc Kinh và Kuala Lumpur được dùng như căn cứ giám sát các cuộc điện thoại và liên lạc của nước này.

Về phần mình, Thủ tướng Úc Tony Abbott khẳng định chính phủ của ông và các cơ quan ở trong và ngoài nước không hề vi phạm pháp luật. Úc là thành viên của cái gọi là nhóm "Năm Mắt" hợp tác chia sẻ thông tin tình báo và không do thám lẫn nhau với Mỹ, Anh, Canada và New Zealand.

Trước đó, tờ Sydney Morning Herald đã đăng tải các thông tin cho thấy các đại sứ quán Úc ở nhiều quốc gia châu Á đã được dùng làm cơ sở hoạt động trong chiến dịch nghe lén trên quy mô toàn cầu của tình báo Mỹ.

THANH BÌNH (Theo AP, Reuters, NYTimes, Guardian)