Qui chế “quốc gia đang phát triển” của Trung Quốc tiếp tục được bàn tới khi Mỹ nhắc lại lời đe dọa rút khỏi Liên minh Bưu chính Quốc tế (UPU) vì cho rằng Washington bị thiệt hại vì những đặc quyền đặc lợi mà Bắc Kinh được hưởng trong tổ chức này.

Trụ sở Liên minh Bưu chính Quốc tế tại Berne, Thụy Sĩ. Ảnh: Jurist.org

UPU trực thuộc Liên Hiệp Quốc (LHQ) và là một trong những cơ quan quốc tế lâu đời nhất trên thế giới. Thành lập năm 1874, tổ chức này chịu trách nhiệm chuẩn hóa các quy định bưu chính giữa 192 quốc gia thành viên để đảm bảo thư tín, bưu kiện, hàng hóa được lưu chuyển trên toàn cầu dễ dàng hơn. Nhưng năm ngoái, chính quyền Tổng thống Donald Trump tuyên bố rút Mỹ khỏi UPU nếu tổ chức này không cải cách. Theo hiến chương UPU, việc rút khỏi liên minh của một thành viên sẽ có hiệu lực trong một năm sau khi được thông báo.

Tối hậu thư được đưa ra sau nhiều lần Washington chỉ trích hệ thống cước đầu cuối mà UPU áp dụng trong chuyển phát bưu chính quốc tế gây ra những chi phí bất công với các công ty vận chuyển, làm tổn hại hệ thống bưu điện Mỹ. Theo công ước của UPU, các quốc gia đang phát triển được phép gửi hàng hóa đến những nước công nghiệp với cước phí rẻ hơn đáng kể. Mục đích ban đầu là thúc đẩy hoạt động xuất khẩu ở nước nhỏ, giúp họ phát triển kinh tế thông qua hoạt động giao thương toàn cầu.

Tuy nhiên, chính quyền Trump cho biết những “lỗ hổng” trong hệ thống trợ giá của UPU đang mang lại lợi ích không công bằng cho một số quốc gia, điển hình như Trung Quốc. Theo đó, Bắc Kinh bị cáo buộc lợi dụng danh xưng “quốc gia đang phát triển” để vận chuyển hàng hóa khắp thế giới với chi phí thấp hơn nhiều so với Mỹ và nhiều nước công nghiệp khác. Năm 2011, Washington và Bắc Kinh có ký hiệp định song phương bao gồm dịch vụ ePacket với phí siêu rẻ dành cho kiện hàng dưới 2kg. Nhưng quy định này cũng gây ra bất cập do chênh lệch mức phí vận chuyển giữa nước “đang phát triển” như Trung Quốc và nước phát triển là Mỹ theo điều khoản của UPU dành cho bưu phẩm cỡ nhỏ. Theo đó, chi phí gửi hàng từ Bắc Kinh đến New York (Mỹ) thậm chí còn rẻ hơn so với từ Bờ Tây đến Bờ Đông nước Mỹ từ 40%-70%. Washington ước tính họ tiêu tốn từ 300 đến 500 triệu USD/năm để trợ cấp cho các bưu kiện từ Trung Quốc. Ảnh hưởng của mất cân bằng phí vận chuyển toàn cầu với Dịch vụ Bưu chính Mỹ (USPS) càng thêm khốc liệt khi các nhà buôn Trung Quốc ngày càng hoạt động mạnh trên các trang thương mại điện tử của Mỹ như eBay hay Amazon. Điều này đã tạo điều kiện để hàng hóa Trung Quốc ồ ạt vào Mỹ, gây bất lợi cho các doanh nghiệp nội địa.

Trong nỗ lực xoa dịu Washington, UPU đang tổ chức phiên họp bất thường lần thứ 3 trong lịch sử. Phát biểu tại hội nghị kéo dài 3 ngày ở Geneva (Thụy Sĩ), Tổng Thư ký UPU Bishar Hussein cho biết sẽ là “cơn ác mộng” nếu Mỹ thật sự rút khỏi tổ chức 145 tuổi. Động thái này có thể khiến hoạt động chuyển phát thư từ, bưu phẩm bị đình trệ và khả năng tem bưu chính của Mỹ không còn được công nhận trên toàn thế giới. Mặc dù các thành viên UPU đã bác bỏ đề xuất cải cách của Mỹ trong cuộc bỏ phiếu hôm 24-9, nhưng ông Hussein vẫn lạc quan tin tưởng có thể đạt thỏa thuận với Washington.

 UPU không phải là cơ quan quốc tế đầu tiên mà chính quyền Trump bất mãn. Tính đến hiện tại, ông Trump đã rút Mỹ khỏi Tổ chức LHQ về Giáo dục, Khoa học và Văn hóa (UNESCO), Hội đồng Nhân quyền LHQ và sắp tới có thể là Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

MAI QUYÊN (Theo DPA, AP)