Mới đây, chuỗi nhà máy chế biến gạo và cung ứng nhiên liệu sinh khối tại xã Đông Hiệp, TP Cần Thơ đã khởi công, hứa hẹn thúc đẩy nền nông nghiệp sạch và tăng thu nhập cho nông dân. Chuỗi dự án này hướng đến phát triển sản xuất gạo xanh và tận thu phụ phẩm đang mở ra hướng đi bền vững cho nông nghiệp ĐBSCL. 

Thương lái thu mua lúa trên địa bàn TP Cần Thơ.

Nhiều kỳ vọng

ĐBSCL là vựa lúa lớn của quốc gia, đóng góp hơn 24 triệu tấn lúa và khoảng 7 triệu tấn gạo xuất khẩu mỗi năm. Tuy nhiên, ngành lúa gạo trong vùng còn những hạn chế như liên kết chuỗi chưa chặt chẽ, chất lượng chưa đồng đều, tổn thất sau thu hoạch cao và phụ phẩm chưa được khai thác hết tiềm năng nên thu nhập của người trồng lúa thấp hơn các loại cây trồng khác.

Ông Nguyễn Minh Tuấn, Giám đốc Công ty Cổ phần Green CT (Green CT - xã Đông Hiệp, TP Cần Thơ), cho biết: “Chúng tôi luôn suy nghĩ làm thế nào để mỗi hạt lúa không chỉ mang lại giá trị cao cho doanh nghiệp, mà trước hết phải mang lại cuộc sống tốt hơn cho người nông dân và đóng góp nhiều hơn cho địa phương. Từ suy nghĩ đó, Green CT hướng tới xây dựng một chuỗi giá trị khép kín và bền vững, từ cánh đồng của người sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp thu mua chế biến và xuất khẩu gạo…”.

Theo Green CT, lúa được thu mua và chế biến thành gạo. Gạo xuất khẩu là sản phẩm có giá trị cao hơn. Đồng thời trong quá trình chế biến, trấu là phụ phẩm từ giá trị thấp trước kia nay được thu hồi nâng lên giá trị và tiếp tục trở thành nguồn tài nguyên có giá trị kinh tế cao. Ông Nguyễn Minh Tuấn cho biết thêm: “Thông qua sự hợp tác lâu dài với EREX Nhật Bản, nguồn trấu sau xay xát sẽ được sử dụng làm nhiên liệu cho sản xuất điện sinh khối. Chúng tôi hiểu rằng tuần hoàn tài nguyên là bước đi khởi đầu trong các hoạt động đóng góp cho xã hội bền vững, có thể tạo ra năng lượng sạch, làm gia tăng giá trị tài nguyên nông nghiệp, tạo thêm việc làm, góp phần giảm phát thải và hình thành một mô hình kinh tế tuần hoàn ngay trên chính vùng đất nông nghiệp của Cần Thơ và ĐBSCL”.

Nâng cao chuỗi giá trị 

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, thành phố đang phát triển năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, phát huy vai trò trung tâm năng lượng của vùng. Với điện sinh khối, có nhà máy và công nghệ mới chỉ là một yếu tố, tuy nhiên muốn vận hành bền vững, phải có nguồn nhiên liệu ổn định về khối lượng, chất lượng, giá cả và khả năng cung ứng quanh năm. Vì vậy, thành phố đang kết nối, kêu gọi các nhà đầu tư phát triển chuỗi chế biến lúa gạo gắn với cung ứng nhiên liệu sinh khối. Đây là sự kết nối rất có ý nghĩa giữa lợi thế nông nghiệp và nhu cầu phát triển công nghiệp, năng lượng của địa phương.

Mới đây, Green CT tổ chức lễ khởi công xây dựng chuỗi nhà máy chế biến gạo và Trung tâm cung ứng nhiên liệu sinh khối tại xã Đông Hiệp. Trong đó, chuỗi nhà máy chế biến gạo của Green CT là 5 nhà máy. Nhà máy tại xã Đông Hiệp có công suất 750 tấn gạo thành phẩm/ngày đêm, lượng trấu tương ứng khoảng 250 tấn khi vận hành đủ công suất. Với chuỗi nhà máy chế biến và Trung tâm cung ứng nhiên liệu sinh khối, Green CT hướng tới xây dựng một chuỗi giá trị khép kín và bền vững. Dự án đi vào hoạt động không chỉ ứng dụng các công nghệ tiên tiến để nâng cao chuỗi giá trị của hạt gạo, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế mà còn mở ra mô hình kinh tế tuần hoàn kiểu mẫu. Bằng việc tận dụng nguồn phụ phẩm từ lúa gạo để sản xuất nhiên liệu, Green CT góp phần đóng góp vào mục tiêu giảm phát thải ròng bằng 0 cho Cần Thơ và vùng ĐBSCL.

Theo Green CT, khi chuỗi nhà máy đi vào hoạt động giá trị của cây lúa được nối dài: gạo phục vụ tiêu dùng và xuất khẩu, các phụ phẩm được phân loại, chế biến, sử dụng phù hợp, trấu trở thành nguồn nhiên liệu cho sản xuất năng lượng. Giá trị gia tăng được tạo ra ngay tại địa phương, cùng với việc làm, dịch vụ vận chuyển và cơ hội phát triển cho doanh nghiệp, hợp tác xã và các sản phẩm trong chuỗi sản xuất tuần hoàn.

Ông Lê Công Lý, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Cần Thơ, nhận định: “Điều thành phố kỳ vọng ở chuỗi dự án này là hình thành một cách tổ chức sản xuất mới giúp khai thác tốt hơn giá trị của cây lúa, nâng cao thu nhập của nông dân và tạo nguồn nguyên liệu ổn định cho ngành năng lượng. Đó cũng là bước cụ thể hóa để đưa định hướng phát triển xanh của Cần Thơ vào thực tiễn. Thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường và các sở, ngành chức năng hỗ trợ, kết nối vùng nguyên liệu, hợp tác xã và quy trình sản xuất phát thải thấp; kết nối nhu cầu nhiên liệu, công nghiệp chế biến và các dự án năng lượng... Green CT phải đảm bảo nguồn lực, tổ chức thi công đúng tiến độ và an toàn; xây dựng vùng nguyên liệu bằng mối liên kết thực chất; giữ đúng cam kết; minh bạch trong hợp tác, thực hiện tốt trách nhiệm với hợp tác xã, nông dân và đảm bảo môi trường…”. 

Bài, ảnh: HÀ VĂN