Báo cáo của Liên Hiệp Quốc (LHQ) chỉ ra rằng việc cắt giảm viện trợ, tăng thuế quan và căng thẳng địa chính trị là những mối đe dọa đối với các mục tiêu phát triển đến năm 2030 của tổ chức liên chính phủ lớn nhất thế giới này.

Người dân tham gia một cuộc biểu tình ở Luân Đôn (Anh) phản đối tình trạng bất bình đẳng. Ảnh: Getty Images

Báo cáo được công bố trước thềm cuộc họp tại Washington vào tuần tới của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB), các thể chế tài chính toàn cầu chủ chốt có nhiệm vụ hỗ trợ tăng trưởng và phát triển kinh tế.

Đánh giá kế hoạch được thông qua tại Seville (Tây Ban Nha) vào tháng 6-2025, nhằm mục đích giảm bất bình đẳng giữa các quốc gia và giúp đạt được các mục tiêu phát triển của LHQ đến năm 2030, báo cáo kết luận khoảng cách giữa các quốc gia giàu và nghèo ngày càng gia tăng khi những cam kết mà nhiều nước đã nhất trí hồi năm ngoái vẫn chưa được thực hiện. 

Tại hội nghị ở Seville năm ngoái, các nhà lãnh đạo của nhiều quốc gia trên thế giới, trừ Mỹ, đã nhất trí thông qua Cam kết Seville, nhằm thiết lập khuôn khổ tài chính hướng tới mục tiêu huy động 4.000 tỉ USD mỗi năm cho các mục tiêu phát triển bền vững (SDG). Khung chính sách này kêu gọi tăng cường đầu tư vào các nước đang phát triển và cải cách cấu trúc tài chính quốc tế, bao gồm tái cấu trúc vai trò của WB và IMF. 

Tổng Thư ký LHQ António Guterres đã nhiều lần kêu gọi cải cách hai thể chế này, cho rằng IMF mang lại lợi ích cho các nước giàu thay vì các nước nghèo, trong khi WB đã thất bại trong sứ mệnh của mình, đặc biệt là trong đại dịch COVID-19, khiến hàng chục quốc gia lâm vào cảnh nợ nần chồng chất. Những lời chỉ trích của ông Guterres nhận được sự đồng thuận bởi các nhà phê bình, những người cho rằng các nước đang phát triển hiện rất thất vọng vì Mỹ và các đồng minh châu Âu đang chi phối việc ra quyết định tại các thể chế tài chính.

Giám đốc điều hành IMF Kristalina Georgieva cho biết tổ chức này đã chuẩn bị các biện pháp để thúc đẩy tăng trưởng toàn cầu, nhưng cuộc chiến tại Iran đã làm u ám triển vọng của nền kinh tế thế giới.

Báo cáo của LHQ cho biết Cam kết Seville đại diện cho “niềm hy vọng tốt nhất” để thu hẹp khoảng cách tài chính ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, Li Junhua, Phó Tổng Thư ký LHQ phụ trách các vấn đề kinh tế và xã hội, cho biết căng thẳng địa chính trị đang làm trầm trọng thêm khó khăn của các nước đang phát triển trong việc thu hút nguồn tài chính. Ông Li nói rằng năm ngoái, 25 quốc gia đã giảm viện trợ phát triển cho các nước nghèo hơn, trong đó, Mỹ có mức viện trợ giảm lớn nhất - 59%. Tính chung, tổng mức viện trợ của năm 2025 đã giảm 23% so với năm 2024 và là mức giảm hằng năm lớn nhất từ ​​trước đến nay. Các ước tính sơ bộ cho thấy tổng mức viện trợ trong năm 2026 sẽ tiếp tục giảm thêm 5,8%.

Báo cáo cho biết thuế quan - gồm cả những khoản thuế do chính quyền Tổng thống Donald Trump áp đặt - đã tác động lớn đến các nước đang phát triển. Cụ thể, mức thuế trung bình đối với hàng xuất khẩu từ các quốc gia nghèo nhất thế giới đã tăng từ 9% lên 28% vào năm 2025, còn đối với các nước đang phát triển, không bao gồm Trung Quốc, thuế quan trung bình đã tăng từ 2% lên 19%. 

Báo cáo cũng chỉ ra rằng các rào cản thương mại ngày càng gia tăng và những cú sốc liên tiếp liên quan đến khí hậu là những yếu tố chính làm trầm trọng thêm tình trạng bất bình đẳng giữa các quốc gia.

T.TRÚC (Tổng hợp)