ĐBSCL hiện có 5 trường đại học (ĐH) ngoài công lập, đây là cơ sở quan trọng góp phần đào tạo nguồn nhân lực cho địa phương. Tại cuộc họp giữa lãnh đạo các trường ĐH ngoài công lập khu vực ĐBSCL vào cuối tháng 1-2013 cho thấy, các trường còn gặp nhiều khó khăn, ít nhiều ảnh hưởng đến hoạt động dạy và học.

Nhằm đẩy mạnh hoạt động đào tạo, 4 trường ĐH ngoài công lập (Cửu Long, Tây Đô, Võ Trường Toản và Kinh tế Công nghiệp Long An) đã thành lập Hội đồng liên kết các trường. Theo Thạc sĩ Nguyễn Cao Đạt, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Cửu Long (tỉnh Vĩnh Long), sau một năm hoạt động, việc liên kết giữa các trường đã đạt hiệu quả thiết thực, như: hỗ trợ lẫn nhau trong mở ngành; trao đổi kinh nghiệm về học phí và thù lao giảng viên; trao đổi giảng viên… Đặc biệt, trong công tác tuyển sinh, các trường hợp tác đề nghị sự giúp đỡ của Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ để Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) ban hành chính sách đặc thù trong tuyển sinh ở 3 vùng khó khăn (Tây Bắc, Tây Nguyên, Tây Nam Bộ).

Giờ thực hành của sinh viên Trường Đại học Võ Trường Toản (tỉnh Hậu Giang).

Tiến sĩ Phan Văn Thơm, quyền Hiệu trưởng Trường ĐH Tây Đô, nói: "Mùa tuyển sinh 2012, các trường ĐH nói chung, ĐH ngoài công lập nói riêng đều gặp khó khăn, tuyển chưa đủ chỉ tiêu. Chính sách đặc thù cho 3 vùng khó khăn, ít nhiều giúp các trường cải thiện tình trạng này. Đây là hiệu quả bước đầu trong liên kết giữa các trường. Bên cạnh đó, các trường cũng cần linh động đa dạng hóa ngành nghề đào tạo, liên kết mạnh hơn nữa, mới có thể tồn tại". Trường ĐH Tây Đô là một trong những trường ĐH ngoài công lập có tốc độ phát triển khá nhanh. Chỉ hơn 7 năm hoạt động, trường có cơ sở vật chất khang trang, với hệ thống phòng học, dãy phòng thí nghiệm điện - điện tử, vật lý, hóa dược - dược lý… đáp ứng nhu cầu dạy và học cho cán bộ, sinh viên.

Bước đầu liên kết giữa các trường khá hiệu quả nhưng một số chương trình vẫn còn hạn chế. Trong đó, có vấn đế trao đổi giảng viên, chỉ thực hiện trong khuôn khổ giữa 2 trường ĐH (Cửu Long và Tây Đô); chương trình giao lưu sinh viên; nguồn tài nguyên giữa các trường vẫn chưa thực hiện. Đặc biệt, công tác hợp tác quốc tế, nghiên cứu khoa học ở các trường vẫn còn hạn chế. Ông Lê Thanh Tuấn, Phó chánh văn phòng UBND tỉnh Vĩnh Long, cho biết: "Mô hình liên kết các trường rất có ý nghĩa, bởi sẽ giúp các trường tránh sự cạnh tranh không lành mạnh cũng như lãng phí trong đầu tư nguồn lực. Thế nhưng, trong hoạt động liên kết, công tác nghiên cứu khoa học ở trường ngoài công lập vẫn còn yếu so với trường công lập. Như năm 2012, tỉnh Vĩnh Long chỉ có 5 đề tài của ĐH Cửu Long đăng ký cấp tỉnh. Trong khi đó, hoạt động này rất quan trọng đối với cơ sở giáo dục ĐH".

Một khía cạnh khác khiến lãnh đạo các trường ĐH không khỏi lo lắng, là công tác tuyển sinh năm 2013 dự đoán sẽ khó khăn hơn. Các trường ĐH công lập tăng chỉ tiêu, lấy điểm chuẩn bằng điểm sàn của Bộ GD&ĐT, nhiều trường ĐH mới được thành lập ở ĐBSCL, khiến "thị phần" tuyển sinh bị chia nhỏ, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hồng, Phó Giám đốc Sở GD&ĐT TP Cần Thơ, cho rằng: "Nguồn tuyển sinh ở ĐBSCL không phải ít. Vài năm trở lại đây, cụm thi Cần Thơ có hàng chục ngàn đến trăm ngàn thí sinh dự thi kỳ thi tuyển sinh ĐH, cao đẳng. Chỉ tiêu tuyển của các trường ĐH công lập chỉ khoảng 20% - 30%. Vấn đề là học sinh phổ thông có điểm thi thấp, không đủ khả năng đạt điểm sàn. Muốn cải thiện nguồn tuyển sinh, đòi hỏi ngành giáo dục các địa phương phải chỉ đạo các trường nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông". Cũng theo ông Hồng, các trường ĐH ngoài công lập cũng cần năng động tìm hướng đi mới trong tuyển sinh; mở mã ngành mới phải chú ý đến định hướng đào tạo liên thông. Trên thực tế, TP Cần Thơ có 17 trường trung cấp chuyên nghiệp, hằng năm, hàng ngàn học sinh ra trường và hầu như đều có nguyện vọng học liên thông lên cao hơn.

Tiến sĩ Bùi Văn Xê, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế Công nghiệp Long An, cũng đồng tình với quan điểm này và đề xuất: "Đi đôi với việc đẩy mạnh liên kết giữa các trường, lãnh đạo các đơn vị cần tranh thủ sự hỗ trợ của địa phương và nhất là Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ hoạch định chiến lược đào tạo phù hợp với nhu cầu nhân lực của địa phương. Các trường ĐH công lập đào tạo nhân tài cho đất nước nên được Nhà nước đầu tư khá nhiều. Còn trường ĐH ngoài công lập sẽ góp phần thực hiện tốt công tác xã hội hóa giáo dục, nâng cao mặt bằng dân trí của đất nước. Do vậy, Trung ương cần tạo điều kiện, chính sách giúp các trường đầu tư phát triển". Theo ông Xê, các trường tư, cần đầu tư cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên và nâng tầm hợp tác, liên kết đào tạo với các trường trong khu vực, để tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo".

Theo ông Tô Minh Giới, Ủy viên Ban Chỉ đạo Tây Nam Bộ, liên kết sẽ tạo nên sức mạnh; vì vậy, các trường cần tính đến việc mở rộng, phát triển Hội đồng liên kết trường, thành hiệp hội với qui mô lớn hơn. Mặt khác, từng trường cần tạo nên "thương hiệu" của mình bằng chất lượng đào tạo để nâng cao sức cạnh tranh trong bối cảnh hiện nay.

Bài, ảnh: NG.NGÂN