Mới đây, trong một cuộc họp về tổ chức, nâng chất các chương trình văn hóa, nghệ thuật gắn với du lịch trên địa bàn thành phố, một lãnh đạo Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật TP Cần Thơ bày tỏ băn khoăn về bản sắc của một số chương trình văn nghệ phục vụ du lịch.

Chương trình biểu diễn nghệ thuật truyền thống phục vụ du khách tại Bến Ninh Kiều do Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật TP Cần Thơ thực hiện bài bản.

Theo ý kiến này, ở một số khu, điểm du lịch, dù quảng bá là biểu diễn đờn ca tài tử nhưng rất ít trình diễn bài bản mà chủ yếu là bài vọng cổ và trích đoạn cải lương. Ngay cả một số câu lạc bộ đờn ca tài tử hiện nay, thời lượng dành cho bài vọng cổ, cải lương trong một buổi sinh hoạt vẫn rất nhiều.

Một lo ngại khác nữa là các chương trình đờn ca tài tử phục vụ du khách, nhiều người mộ điệu đăng ký giao lưu. Nhưng, với khả năng văn nghệ “cây nhà lá vườn”, nghĩ sao hát đó lại được thể hiện giữa không gian đông người thì rất đáng ngại. Nếu thiếu định hướng, thiếu người dẫn dắt, việc hát theo cảm hứng, không đúng bài bản, nhịp điệu hay lời ca trong không gian biểu diễn công cộng rất dễ tạo nên những hình ảnh thiếu chuẩn mực. Những du khách lần đầu tiếp cận loại hình nghệ thuật này hoàn toàn có thể ngộ nhận đó chính là đờn ca tài tử, từ đó hình thành những đánh giá chưa đầy đủ, thậm chí không tích cực về di sản.

Thời gian qua, Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật TP Cần Thơ đã có nhiều nỗ lực trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản đờn ca tài tử cũng như nghệ thuật truyền thống Nam Bộ. Các chương trình trình diễn, truyền nghề tại Bến Ninh Kiều vào dịp cuối tuần được tổ chức bài bản, phát huy hiệu quả rõ nét. Trung tâm Văn hóa, Nghệ thuật TP Cần Thơ rất rõ ràng trong mỗi chương trình. Với đờn ca tài tử, Ban tổ chức đều giới thiệu về nguồn gốc, đặc trưng và giá trị di sản, có hướng dẫn học viên và du khách cách xướng âm lòng bản, giao lưu… Với nghệ thuật cải lương, những trích đoạn được nghệ sĩ chuyên nghiệp biểu diễn mang lại dấu ấn rõ nét.

Vậy nên, những lo ngại nêu trên là điều rất có cơ sở. Việc bảo tồn, phát huy đờn ca tài tử, cải lương cần đi vào cái gốc của vấn đề, với phương châm “có hiểu thì mới yêu, có yêu thì mới giữ” chứ không phải hào nhoáng một hai thể điệu hay bài vọng cổ là thôi. 

Giữ bản sắc đờn ca tài tử trong quá trình thực hành, phát huy di sản chính là cách bảo tồn lâu dài, căn cơ loại hình nghệ thuật đã được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Du lịch văn hóa không chỉ cần những tiết mục hấp dẫn mà còn cần sự chuẩn xác và tôn trọng giá trị gốc. Chỉ khi di sản được trao truyền đúng tinh thần vốn có, nó mới đủ sức sống để đồng hành cùng sự phát triển của du lịch và tiếp tục lan tỏa giá trị qua nhiều thế hệ.

Bài, ảnh: DUY KHÔI