Một cậu học trò mười bốn tuổi thiếu sự quan tâm của bố mẹ, đã sa vào cuộc sống trụy lạc. Những ảo tưởng của tuổi trẻ đã dẫn đến bi kịch đau đớn. Tác phẩm “Ảo ảnh tuổi học trò” của nhà văn Sacha Sperling, dịch giả Thúy Liễu, NXB Hội Nhà văn phát hành tháng 2 năm 2011.

Mở đầu câu chuyện là một ngày mưa buồn trên chuyến tàu rời sân ga Lisieux. Hai cậu bé tuổi mới lớn Sacha và Augustin tình cờ gặp nhau. Sacha sinh ra trong một gia đình “thừa tiền, thiếu tình” còn Augustin già dặn hơn cái tuổi mười bốn, sống buông thả. Cách Augustin phì phèo thuốc lá khiến Sacha tò mò, muốn khám phá cuộc sống không ràng buộc. Cả hai kết bạn. Sacha lao vào những cuộc vui thâu đêm suốt sáng với rượu và các chất gây nghiện, sống bừa bãi. Nhưng thú vui tạm bợ không làm Sacha thoát khỏi cảm giác rỗng tuếch, không khỏa lấp được khoảng trống tình cảm trong tâm hồn Sacha. Tinh thần và sức khỏe Sacha ngày càng suy sụp. Cậu lờ mờ nhận ra sai lầm và vùng vẫy tự giải thoát.

“Ảo ảnh tuổi học trò” là tấn bi kịch điển hình của những người trẻ tuổi trong xã hội hiện đại. Tình cảm hời hợt và kiểu quan tâm thực dụng của người lớn đã vô tình tập cho bọn trẻ cách sống thỏa mãn, chủ quan. Tuổi trẻ với những xáo trộn về tâm lý, chưa đủ trưởng thành để phân biệt đúng sai, không đủ bản lĩnh vượt qua cám dỗ phù phiếm nhưng người lớn với những giáo điều khô cứng càng khiến những tâm hồn non nớt mắc sai lầm, thấy mình là kẻ vứt đi. Sacha chông chênh giữa lằn ranh đúng và sai, nhưng không có ai chỉ đường. Cậu thu hút sự chú ý người thân bằng cách hút thuốc, uống rượu, cắt tay đến chảy máu để biết mình còn tồn tại. Nhưng không ai hiểu được Sacha cần gì.

“Ảo ảnh học trò” được viết từ sự trải nghiệm tuổi trẻ của tác giả, nội tâm nhân vật lột tả sâu sắc. Trong một số đoạn văn, người đọc có thể cảm nhận được sự đau đớn khi nhân vật đang mang tâm trạng bế tắc: “Tối ấy, tôi rất sợ nhưng không giải thích được tại sao. Sợ cảm giác bị chết. Sợ nhu cầu cần ngủ. Tôi nhìn chiếc đồng hồ báo thức, đếm từng phút để không nghĩ rằng nó cũng đang đếm cuộc đời tôi” (trang 63), “... chúng đi trên những con đường không có bản đồ chỉ dẫn, không có la bàn. Trời bắt đầu mưa, chúng cũng bắt đầu khóc và trên mặt đất người ta không phân biệt được đâu là nước mưa đâu là nước mắt của chúng. Chúng đi tìm ánh sáng. Nhưng ánh sáng chẳng thấy đâu.” (trang 102).

Truyện rất gần với thực tế xã hội hiện đại. Những đứa trẻ lớn lên bởi sự chắp vá trách nhiệm của bậc sinh thành, được “đào tạo tạm bợ” theo cung cách lịch sự của người lớn, để rồi cuối cùng lại bơ vơ, một mình chống chọi với cuộc sống đầy cạm bẫy.

Truyện giàu cảm xúc, thể hiện một tư tưởng sâu sắc: Con người sinh ra không phải là một hạt cát vô danh. Đừng tự đánh mất mình để cuộc đời còn ý nghĩa.

HÀ DƯƠNG