Thương mại điện tử (TMĐT) có tốc độ tăng trưởng nhanh, ngày càng giữ vai trò trụ cột trong hệ thống phân phối hiện đại, thúc đẩy mở rộng thị trường cho hàng hóa. Tuy nhiên, trên thực tiễn, lĩnh vực này còn rất nhiều hạn chế. Định hướng giai đoạn 2026-2030, TMĐT Việt Nam phát triển bền vững, xanh hóa và siết chặt kỷ cương, đảm bảo sự minh bạch, qua đó mở rộng thị trường hàng hóa hiệu quả.

Giai đoạn 2021-2025 phát triển TMĐT trên địa bàn TP Cần Thơ đạt nhiều kết quả tích cực. Trong ảnh: Hoạt động ký kết thỏa thuận hợp tác giữa các đơn vị trên địa bàn thành phố trong phát triển TMĐT.

Quy mô tăng trưởng nhanh

Một trong những nội dung nổi bật của Báo cáo thị trường nội địa Việt Nam 2025, do Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) công bố tháng 12-2025 là sự bùng nổ của TMĐT với quy mô đạt khoảng 31 tỉ USD vào năm 2025, chiếm khoảng 11% tổng doanh thu bán lẻ hàng hóa và dịch vụ toàn quốc. Tốc độ tăng trưởng của lĩnh vực này vượt xa tốc độ tăng trưởng tổng mức bán lẻ hàng hóa dịch vụ chung, với mức tăng trên 20% so với năm 2024, cao thứ 2 trong khu vực Đông Nam Á. Sự gia tăng này không chỉ phản ánh sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng của người Việt, mà còn thể hiện sự đầu tư mạnh mẽ của các doanh nghiệp vào công nghệ số, từ hệ thống quản lý hàng hóa, thanh toán không dùng tiền mặt, đến các nền tảng bán hàng trực tuyến và livestream.

Nhằm hỗ trợ, thúc đẩy hoạt động TMĐT và phát triển kinh tế số, Bộ Công Thương tổ chức nhiều hoạt động về liên kết vùng phát triển TMĐT, triển lãm các công nghệ, giải pháp chuyển đổi số, sản xuất thông minh, ứng dụng TMĐT, kích cầu tiêu dùng trong nước. Qua đó thúc đẩy phát triển TMĐT cấp vùng, giúp tăng cường nhận thức của người dân với TMĐT và thúc đẩy đầu tư, phát triển hạ tầng, giải pháp công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam.

Giai đoạn 2021-2025, thứ hạng về Chỉ số TMĐT Việt Nam của TP Cần Thơ dao động trong nhóm 7-13/63 tỉnh, thành. Điều này phản ánh TMĐT đã trở thành kênh giao dịch quan trọng trong đời sống kinh tế - xã hội tại địa phương. Hạ tầng công nghệ thông tin, bưu chính - logistics, mạng di động băng rộng, internet cáp quang và 5G được đầu tư, phủ sóng rộng, đáp ứng tốt nhu cầu giao dịch trực tuyến. Thanh toán không dùng tiền mặt, hóa đơn điện tử, chữ ký số triển khai hiệu quả; tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng tăng. 100% thủ tục hành chính trực tuyến mức độ 3, 4; doanh nghiệp áp dụng hợp đồng và hóa đơn điện tử; đào tạo TMĐT đa dạng từ phổ cập đến nâng cao kỹ năng thực hành. Doanh nghiệp, hợp tác xã (HTX) được hỗ trợ đưa sản phẩm lên sàn TMĐT, quảng bá sản phẩm OCOP, kết nối chuỗi cung ứng nông sản; áp dụng QR, blockchain, mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt…

Theo Sở Công Thương TP Cần Thơ, giai đoạn này, sở tham mưu UBND thành phố xây dựng và vận hành sàn TMĐT http://canthotrade.com; đồng thời kết nối với sàn TMĐT của một số tỉnh, thành trên cả nước; kết nối quảng bá sản phẩm OCOP trên canthotrade.com với các sàn TMĐT lớn (Lazada, Tiki, Shopee, Voso, Postmart, Sendo). Trên sàn soctrangtrade.vn cũng liên kết các trang TMĐT của địa phương khu vực ĐBSCL và các tỉnh Quảng Bình, Bắc Giang, Lạng Sơn, Ninh Thuận, Gia Lai, Hòa Bình… Ngoài ra, hỗ trợ một số doanh nghiệp tham gia sàn Shopee, Sendo, Tiki, Lazada, Voso, Postmart. Sàn giao dịch điện tử chonongsancantho.vn có 56 HTX, tổ hợp tác nông nghiệp và người dân tham gia giới thiệu sản phẩm.

Tuy nhiên, mức độ phát triển TMĐT giữa các địa phương còn chênh lệch đáng kể, đặc biệt giữa các đô thị lớn và nhiều tỉnh miền núi, biên giới. Nguyên nhân là hạn chế về hạ tầng số, logistics, nguồn nhân lực và mức độ sẵn sàng chuyển đổi số của doanh nghiệp.

Đối với Cần Thơ, quy mô TMĐT chủ yếu dựa vào các sàn TMĐT lớn và nền tảng mạng xã hội. Mặc dù phần lớn doanh nghiệp trên địa bàn bước đầu ứng dụng TMĐT trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhưng hầu hết đối tượng là doanh nghiệp nhỏ và vừa mới dừng ở mức độ giới thiệu sản phẩm, chưa khai thác hiệu quả chức năng bán hàng trực tuyến, quản trị dữ liệu và chăm sóc khách hàng. Hai sàn TMĐT là http://canthotrade.com và soctrangtrade.vn hiện nay ngừng hoạt động do không có kinh phí.

Siết chặt quản lý theo hướng xanh, bền vững

Năm 2026 có ý nghĩa bản lề đối với TMĐT khi Luật TMĐT số 122/2025/QH15 được thông qua ngày 10-12-2025 và dự kiến có hiệu lực từ ngày 1-7-2026. Các điểm mới đáng lưu ý của Luật TMĐT là tập trung siết chặt quản lý qua 5 điểm nhấn: xác thực danh tính người bán/livestream, buộc sàn TMĐT gỡ bỏ hàng giả/vi phạm, kiểm soát chặt nội dung quảng cáo và tiếp thị liên kết, tăng trách nhiệm bồi thường thiệt hại và minh bạch hóa dữ liệu thuế doanh thu, đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng.

Đây cũng là năm mở đầu triển khai Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2026-2030 (Quyết định số 1568/QĐ-BCT ngày 3-6-2025 của Bộ Công Thương phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển TMĐT quốc gia giai đoạn 2026-2030). Kế hoạch nhằm tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, cạnh tranh bền vững; nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp; kết nối TMĐT liên kết vùng, thu hẹp khoảng cách địa phương; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Trọng tâm trong giai đoạn này là tổ chức triển khai thống nhất, thông suốt từ Trung ương đến địa phương, bảo đảm rõ trách nhiệm và rõ kết quả; hướng tới phát triển xanh, tuần hoàn, bền vững, gắn với nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng. Điều này không chỉ tăng cường tính minh bạch, mà còn hỗ trợ cơ quan quản lý trong việc chống thất thu thuế. Theo Cục TMĐT và Kinh tế số, đây là bước chuẩn bị quan trọng để đảm bảo mọi thành phần trong xã hội đều có thể tham gia và hưởng lợi từ TMĐT một cách hiệu quả, bền vững.

Mục tiêu của Kế hoạch là đến năm 2030, tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng TMĐT đạt trên 70%; 100% các giao dịch trên nền tảng TMĐT có hóa đơn điện tử; phát triển TMĐT theo hướng xanh, tuần hoàn, bền vững. Giai đoạn này, doanh số bán lẻ TMĐT kỳ vọng tăng trưởng 20-30% mỗi năm, chiếm khoảng 20% tổng mức bán lẻ hàng hóa cả nước. Cùng với đó, tỷ lệ website vi phạm quyền lợi người tiêu dùng sẽ giảm còn 5-10%.

Ngày 3-3-2026, UBND TP Cần Thơ ban hành Quyết định số 851/QĐ/UBND về Kế hoạch phát triển TMĐT trên địa bàn TP Cần Thơ giai đoạn 2026-2030 (Quyết định 851). Theo Kế hoạch, Cần Thơ xác định phát triển TMĐT trở thành lĩnh vực quan trọng trong phát triển thương mại của thành phố; ứng dụng TMĐT trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp là hoạt động phổ biến trong việc mở rộng kênh phân phối, phát triển thị trường doanh nghiệp, tiêu dùng hằng ngày của nhân dân; nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp và năng lực cạnh tranh của thành phố.

Mục tiêu cụ thể của Quyết định 815 là dân số trưởng thành tham gia mua sắm trực tuyến đạt 70%; doanh số bán lẻ TMĐT tăng từ 10-20%/năm, chiếm 10-15% so với tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ của thành phố; tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử phấn đấu đạt trên 60%; 65% các giao dịch trên nền tảng TMĐT có hóa đơn điện tử; thanh toán không dùng tiền mặt trong TMĐT đạt 70%; chi phí giao hàng chặng cuối trong TMĐT chiếm không quá 10% doanh thu ở đô thị và không quá 15% doanh thu ở nông thôn; 60% doanh nghiệp vừa và nhỏ tiến hành hoạt động kinh doanh trên nền tảng TMĐT.

Về phát triển nguồn nhân lực trong TMĐT, thành phố hướng đến 100% cán bộ, công chức phụ trách lĩnh vực TMĐT được bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước, nghiệp vụ chuyên ngành về kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực TMĐT; 2.000 lượt doanh nghiệp, HTX, hộ kinh doanh, sinh viên được tham gia các khóa đào tạo về kỹ năng ứng dụng thương mại điện tử…

Bài, ảnh: KHÁNH NAM