Hàng triệu nông dân trên khắp châu Phi đang chuyển sang sử dụng mạng xã hội (MXH) TikTok và các nền tảng khác để bán nông sản, chia sẻ ý tưởng và thay đổi nhận thức về nông nghiệp, qua đó thúc đẩy năng suất và mở rộng thị trường cho sản phẩm của họ.

Pape Fall, một nông dân ở Senegal, cho biết mục đích anh tải ứng dụng TikTok ban đầu là chỉ để xem bóng đá và các video hài hước. Tình cờ, Fall xem một video nông dân Ma-rốc nói về một lỗi thường gặp khi trồng dưa leo, anh đã làm theo lời khuyên của người đó và nhận thấy nó hiệu quả. Từ đó, Fall tiếp tục xem các video của nông dân khắp mọi nơi trên thế giới, từ Bắc Phi cho đến châu Á, rồi học hỏi cách họ làm nông và bán hàng qua TikTok. 2 năm qua, anh đã thử dùng nền tảng này để quảng bá nông sản và hiện bán hầu hết sản phẩm thông qua nền tảng này. 

Trong khi đó, Nogaye Sene (29 tuổi) thì dùng TikTok để đăng tải các đoạn video với nhiều chủ đề khác nhau, gồm hướng dẫn cách trồng ớt, lái máy kéo và sử dụng công nghệ hiện đại. Theo giới chuyên gia, mức độ cơ giới hóa thấp trong khu vực chính là lý do khiến năng suất và lợi nhuận nông nghiệp thấp. Đó là lý do Sene muốn thay đổi cách nhìn của giới trẻ về nông nghiệp.

“Ở Senegal, chúng tôi hiếm thấy nông dân ứng dụng các phương pháp sản xuất hiện đại, nhưng MXH đang giúp thay đổi quan điểm của họ về nông nghiệp. Thành công của doanh nghiệp tôi là nhờ MXH. 70% lượng khách hàng của tôi đến từ Instagram và TikTok” - Sene cho biết. Và để khuyến khích nhiều nữ nông dân trẻ hơn tận dụng lợi ích của MXH, tháng 12 năm ngoái, Sene đã tổ chức một khóa đào tạo cho 50 chị em về nông nghiệp và MXH.

Nogaye Sene quay video hướng dẫn cách trồng ớt. Ảnh: AP

Xu hướng trên diễn ra trong bối cảnh nông dân châu Phi và giới chuyên gia thừa nhận rằng khu vực này đang phải đối mặt với tình trạng nghèo đói, vốn ngày càng trầm trọng hơn do mất các nguồn tài trợ nước ngoài, trong đó có Mỹ. Song, nhờ MXH, kiến thức về nông nghiệp và khả năng tiếp cận thị trường của họ được cải thiện, từ đó dẫn đến năng suất cây trồng tốt hơn.

“MXH đang dân chủ hóa việc tiếp cận thông tin cho nông dân” - Abbie Phatty-Jobe, chuyên gia về nông nghiệp số của công ty nghiên cứu tư nhân Caribou (Anh), cho biết. Caribou là công ty đầu tiên nghiên cứu về việc nông dân sử dụng TikTok. Đến nay, Caribou đã giúp thiết lập mạng lưới gồm 24 người có ảnh hưởng trong lĩnh vực nông nghiệp tại 11 quốc gia châu Phi, tiếp cận tổng cộng 5 triệu người, và giúp chuyển đổi các nghiên cứu khoa học thành thông tin nông dân dễ tiếp cận hơn.

Theo hãng tin AP, sở thích sử dụng MXH của nông dân châu Phi khác nhau tùy theo khu vực, ngôn ngữ và loại hình kinh doanh. Ví dụ, ở Tây Phi, nông dân thích TikTok hơn, bởi MXH này có nhiều video hấp dẫn bằng ngôn ngữ địa phương, còn ở Đông Phi, họ thích các bài đăng bằng văn bản trên Facebook hơn.

Song, không phải nông dân nào cũng có thể tiếp cận MXH. Nicolas Paget, nhà nghiên cứu về nông nghiệp số tại viện nghiên cứu CIRAD (Pháp), cho biết khoảng 80% nông dân ông từng gặp không có điện thoại thông minh để truy cập các ứng dụng như TikTok và Instagram, trong khi dữ liệu Internet thì lại đắt đỏ. “Nông dân có nguy cơ bị bỏ lại phía sau nếu chính phủ và các cơ quan phát triển tập trung vào loại công nghệ này” - ông Paget nói về MXH.

Thúc đẩy nông nghiệp dựa trên dữ liệu tại Nam Phi

SES, nhà khai thác vệ tinh hàng đầu thế giới, đang hợp tác với nhà cung cấp công nghệ Internet vạn vật (IoT) Advannotech và các dịch vụ khác để thúc đẩy nông nghiệp dựa trên dữ liệu ở Nam Phi.

SES cho biết dự án sẽ sử dụng IoT và nền tảng mạng không dây tầm xa LoRaWAN để theo dõi độ ẩm và nhiệt độ đất; mực nước và các yếu tố môi trường như ánh sáng, CO₂, độ ẩm và nhiệt độ không khí. Các cảm biến sẽ được kết nối với hệ thống phụ trợ dựa trên điện toán đám mây thông qua các vệ tinh của SES để cung cấp dữ liệu nhất quán, theo thời gian thực ngay cả ở những địa điểm xa xôi.

Dự án này sẽ giúp các nông dân trẻ làm quen với hoạt động kinh doanh nông nghiệp dựa trên dữ liệu trong khi tham gia Mạng lưới Doanh nghiệp Khu vực châu Phi (EARN), một chương trình thực tiễn kết hợp kỹ năng canh tác, kinh doanh và đổi mới để đạt được thành công.

TRÍ VĂN (Tổng hợp)