Ông Ahmed Albayrak, cộng tác viên nghiên cứu tại Trung tâm Phát triển Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương thuộc Viện Lowy (Úc), đánh giá cú sốc nguồn cung dầu mỏ hiện nay sẽ không làm chậm lại quá trình chuyển dịch năng lượng, mà ngược lại đang củng cố xu hướng chuyển sang các hệ thống ít phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.
Đồng quan điểm, Giáo sư Marc Fontecave - chuyên gia năng lượng tại Collège de France và thành viên Viện Hàn lâm Khoa học Pháp - nêu rõ cuộc khủng hoảng nhiên liệu hóa thạch cần được nhìn nhận không chỉ như những cú sốc ngắn hạn, mà còn là lời cảnh báo mạnh mẽ buộc các quốc gia phải tái cấu trúc chiến lược năng lượng của mình. Chính các cuộc khủng hoảng này đang trở thành động lực thúc đẩy quá trình chuyển đổi năng lượng. Ngày càng nhiều quốc gia tăng tốc chuyển dịch năng lượng với lộ trình rõ ràng và nhất quán.
Từ hơn 10 năm qua, thế giới đã đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch và tái tạo. Đầu tư cho năng lượng sạch thậm chí đã vượt qua năng lượng hóa thạch.
Một báo cáo mới đây cho biết thế giới đã đầu tư vào năng lượng sạch đạt mức cao kỷ lục 2.300 tỉ USD vào năm 2025, cao hơn 8% so với năm 2024. Trong khi đó, đầu tư cho năng lượng hóa thạch chỉ đạt khoảng 1.000 tỉ USD (giảm 9 tỉ USD), theo đó lần đầu tiên mức đầu tư này giảm kể từ năm 2020.
Đầu tư chuyển đổi năng lượng sạch bao gồm giao thông điện, năng lượng tái tạo, cải thiện mạng lưới truyền tải điện và các lĩnh vực mới nổi khác. Trong tổng mức đầu tư năng lượng sạch năm 2025, giao thông điện là lĩnh vực chiếm lớn nhất với số vốn 893 tỉ USD, năng lượng tái tạo 690 tỉ USD, mạng lưới điện 483 tỉ USD. Năng lượng hydro đạt 7,3 tỉ USD và năng lượng hạt nhân 36 tỉ USD.
Về khu vực và các nước đầu tư lớn vào năng lượng sạch năm 2025, châu Á - Thái Bình Dương đóng góp lớn nhất với 47%, trong đó Trung Quốc đứng đầu với số vốn khoảng 800 tỉ USD. Liên minh châu Âu chiếm 18% với số vốn 455 tỉ USD. Riêng Mỹ là 378 tỉ USD.
Nhờ sự đầu tư lớn vào năng lượng tái tạo và mạng lưới điện, tổng công suất điện tái tạo toàn cầu đạt mức kỷ lục 5.149 gigawatt (GW) vào cuối năm 2025, tăng thêm 692 GW so với năm 2024. Động lực tăng trưởng chính đến từ điện mặt trời, với công suất tăng thêm 511 GW trong năm 2025, nâng tổng công suất lên 2.392 GW và củng cố vị thế là nguồn năng lượng tái tạo lớn nhất thế giới. Con số này vượt xa mức tăng 116 GW của công suất điện từ nhiên liệu hóa thạch, qua đó nâng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong tổng công suất điện toàn cầu lên 49,4% trong năm 2025, so với 46,3% của năm trước đó.
Tuy nhiên, chuyển đổi năng lượng cần vốn đầu tư lớn, điều này luôn gây khó khăn cho các nước đang phát triển có kỹ thuật công nghệ yếu kém. Những tổn thương từ cuộc chiến ở Trung Đông có thể khiến các nhà đầu tư quốc tế trì hoãn các kế hoạch đầu tư dài hạn của mình. Hiện tại, giới phân tích kỳ vọng đầu tư toàn cầu cho chuyển đổi năng lượng vẫn tiếp tục tăng hằng năm lên mức 2.900 tỉ USD trong 5 năm tới, dù thực tế thế giới cần khoản đầu tư hơn 5.000 tỉ USD/năm vào cuối thập niên này để đạt mục tiêu net-zero vào năm 2050.
ĐỨC TRUNG
