Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị toàn cầu và nguy cơ đứt gãy nguồn cung ngày càng gia tăng, nhiều nền kinh tế lớn đang tăng tốc tự chủ khoáng sản chiến lược, giảm lệ thuộc vào nước ngoài. Ấn Độ là quốc gia mới nhất tham gia xu hướng này.

Thủ tướng Ấn Độ Modi và Tổng thống Brazil Lula da Silva chứng kiến lễ ký MoU về tăng cường hợp tác trong lĩnh vực khai thác khoáng sản quan trọng hôm 21-2. Ảnh: ANI

Ngày 21-2, Ấn Độ và Brazil ký kết Bản ghi nhớ (MoU) về tăng cường hợp tác trong lĩnh vực khai thác khoáng sản quan trọng và chuỗi cung ứng nguyên liệu cho ngành thép dưới sự chứng kiến của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva đang ở thăm New Delhi. Brazil sở hữu trữ lượng khoáng sản hàng đầu thế giới, bao gồm những nguyên liệu thiết yếu như quặng sắt, mangan, niken và các nguyên tố đất hiếm, vốn đóng vai trò chiến lược trong các ngành công nghiệp công nghệ cao. 

Trong khi đó, Ấn Độ đang đẩy mạnh kế hoạch tự chủ trong lĩnh vực khoáng sản chiến lược khi đặt mục tiêu bắt đầu sản xuất nam châm vĩnh cửu đất hiếm vào cuối năm nay nhằm giảm phụ thuộc vào nhập khẩu. Cuối năm ngoái, New Delhi đã phê duyệt chương trình sản xuất nam châm vĩnh cửu đất hiếm trị giá 800 triệu USD.

Ấn Độ hiện sở hữu trữ lượng đất hiếm lớn thứ 3 thế giới với khoảng 6,9 triệu tấn. Tuy nhiên, quốc gia này mới chỉ khai thác một phần nhỏ do hạn chế về đầu tư từ khu vực tư nhân.

Bên cạnh đó, Ấn Độ cũng đang đẩy mạnh khai thác khoáng sản chiến lược từ rác thải điện tử. Từ những cục pin đã qua sử dụng, bo mạch cũ hay ổ cứng hỏng, quốc gia Nam Á này kỳ vọng sẽ thu hồi các khoáng sản quan trọng như lithium, coban, niken và đất hiếm - nền tảng cho sản xuất từ điện thoại thông minh, ô tô điện đến máy bay chiến đấu.

Theo số liệu chính thức, trong năm ngoái ở Ấn Độ có gần 1,5 triệu tấn rác thải điện tử. Giới chuyên gia nhận định con số thực tế có thể cao gấp đôi. Trong bối cảnh nhu cầu khoáng sản chiến lược dự báo tăng vọt trong thập kỷ tới và sản lượng khai thác nội địa chưa thể bứt phá, việc tái chế rác thải điện tử được xem là giải pháp khả thi nhằm giảm phụ thuộc nhập khẩu.

Mỹ lập kho dự trữ khoáng sản chiến lược, đẩy mạnh hợp tác quốc tế

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố Washington sẽ thành lập một kho dự trữ chiến lược các khoáng sản quan trọng nhằm bảo vệ các ngành công nghiệp trong nước trước nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông Trump cho biết sáng kiến này, mang tên “Project Vault”, với nguồn vốn ban đầu 10 tỉ USD, “nhằm đảm bảo doanh nghiệp và người lao động Mỹ không bao giờ bị tổn hại do tình trạng thiếu hụt khoáng sản”.

Mỹ hiện có kho dự trữ dầu mỏ chiến lược phục vụ tình huống khẩn cấp và một lượng dự trữ khoáng sản dành cho quốc phòng. Tuy nhiên, kho dự trữ mới sẽ tập trung hỗ trợ khu vực tư nhân, giúp tích trữ các khoáng sản thiết yếu cho các ngành ô tô, công nghệ và sản xuất.

Trong nỗ lực đó, Washington cũng đang tăng cường phối hợp với các đối tác và đồng minh.

Ngày 4-2, Mỹ đã công bố quan hệ đối tác về khoáng sản thiết yếu với Liên minh châu Âu (EU) và Nhật Bản. Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ cho biết các bên đặt mục tiêu phát triển “cơ chế và chính sách hợp tác thương mại như điều chỉnh mức giá sàn tại biên giới, nhằm giảm thiểu các lỗ hổng trong chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu”.

Một ngày sau đó, Philippines và Mỹ ký MoU nhằm phát triển khoáng sản chiến lược và đất hiếm trong nước. Bộ Môi trường và Tài nguyên Thiên nhiên Philippines cho biết thỏa thuận này có thể giúp Philippines trở thành một trung tâm chế biến khoáng sản quy mô toàn cầu.

Với việc ký MoU, Philippines gia nhập nhóm các đối tác của Mỹ trong nỗ lực bảo đảm chuỗi cung ứng khoáng sản ổn định và đa dạng, cùng với các quốc gia như Úc, Canada, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh, Malaysia và Thái Lan.

MoU trên được ký kết bên lề Hội nghị Bộ trưởng về Khoáng sản chiến lược 2026 do Bộ Ngoại giao Mỹ tổ chức với sự tham dự của bộ trưởng và quan chức cấp cao đến từ 54 quốc gia cùng Ủy ban châu Âu.

G7 nhắm tới liên minh khoáng sản chiến lược

Theo kế hoạch, Hội nghị thượng đỉnh Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) vào tháng 6 tới sẽ có sự tham dự của Úc, Ấn Độ và một số quốc gia khác nhằm thảo luận vấn đề khoáng sản chiến lược. Nhu cầu thảo luận và hợp tác của các quốc gia G7 cùng các đối tác được cho là xuất phát từ tình trạng phụ thuộc vào Trung Quốc.

Phản ứng trước thông tin G7 sắp lập liên minh sản xuất khoáng sản chiến lược nhằm đa dạng hóa nguồn cung và giảm phụ thuộc vào Trung Quốc, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn cho biết Bắc Kinh kêu gọi G7 tôn trọng các nguyên tắc của kinh tế thị trường và quy tắc thương mại quốc tế, đồng thời cùng nỗ lực hướng tới một nền kinh tế toàn cầu ổn định.

Châu Phi kêu gọi đoàn kết khai thác khoáng sản quan trọng trước bất ổn toàn cầu

Tại Hội nghị Đầu tư Khai thác Khoáng sản châu Phi 2026 diễn ra hồi thượng tuần tháng 2 tại Nam Phi với chủ đề “Cùng nhau mạnh mẽ hơn: Tiến bộ thông qua quan hệ đối tác”, Bộ trưởng Tài nguyên Khoáng sản và Dầu khí nước chủ nhà Gwede Mantashe nhấn mạnh chủ đề năm nay mang ý nghĩa quan trọng đối với tương lai của châu Phi.

Ông Gwede Mantashe cảnh báo về xu hướng một số nền kinh tế phát triển tìm cách gia tăng ảnh hưởng đối với tài nguyên của các quốc gia đang phát triển, chủ yếu ở châu Phi, và điều này có thể gây ảnh hưởng đến quyền tự quyết về tài nguyên của khu vực.

Bộ trưởng Mantashe cho rằng chủ đề của hội nghị không chỉ là một khẩu hiệu mà là một yêu cầu chiến lược và các nước cần đoàn kết, hành động tập thể để duy trì tiếng nói thống nhất cũng như tránh rơi vào tình thế bị chi phối trong các mối quan hệ với các cường quốc và các nhà đầu tư toàn cầu.

Theo Bộ trưởng Mantashe, châu Phi cần tăng cường hợp tác sâu rộng trên toàn chuỗi giá trị khai thác khoáng sản, đẩy nhanh hoạt động thăm dò và khai thác có trách nhiệm, đồng thời bảo đảm thu được giá trị lớn hơn từ nguồn tài nguyên của chính mình. Ông cũng kêu gọi coi tất cả khoáng sản là tài nguyên chiến lược, thúc đẩy cách tiếp cận thống nhất và phối hợp nhằm khai thác hiệu quả, qua đó hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, công nghiệp hóa và đóng góp tích cực cho chuỗi cung ứng toàn cầu.

P.V (Tổng hợp)