Tiểu thuyết “Đường mòn” (NXB Văn hóa Sài Gòn) của nhà văn Úc Chris Womersley là một câu chuyện buồn về thế giới tội phạm, để lại cho người đọc nhiều suy ngẫm, xót xa.

Tác phẩm đoạt giải “Ned Kelly Award” cho tiểu thuyết mới xuất sắc nhất Australia năm 2008, là “Cuốn sách của năm” do Tạp chí “The Australia Financial Review” bình chọn năm 2007.

“Đường mòn” mở đầu bằng hoàn cảnh bi đát của 2 nhân vật chính. Lee – một tên tội phạm bị bắn trọng thương và bị vứt vào một nhà trọ ngoại ô. Wild là bác sĩ đang bỏ trốn trước ngày hầu tòa và bị bà chủ nhà trọ ép phải đưa Lee đi nếu không sẽ báo cảnh sát. Wild đành đưa Lee tìm bác sĩ Sherman để nhờ ông chữa trị. Cả hai thành bạn đồng hành bất đắc dĩ, nương tựa, giúp đỡ nhau lúc khó khăn. Từ hành trình gian nan của Lee và Wild, quá khứ của cả hai dần hé lộ...

Lee may mắn sống sót trong một vụ tai nạn giao thông thảm khốc và chứng kiến cha mẹ tử nạn. Dù được chị gái chăm sóc nhưng Lee dần hư hỏng. Bị bắt vì tội trộm cắp, trong tù Lee phóng hỏa giết bạn tù khi biết hắn định hại mình. Do không có chứng cứ giết người nên cậu được tại ngoại đúng thời hạn. Ra tù, Lee gia nhập một băng đảng tội phạm. Trong một lần đòi nợ thuê, Lee bị bắn và cậu quyết định trốn đi cùng số tiền có được để làm lại cuộc đời. Trái với Lee, Wild là một bác sĩ đa khoa, công việc và gia đình đều viên mãn nhưng anh nghiện ma túy. Vì nghiện ngập mà gia đình, sự nghiệp tan nát, Wild còn phải đợi ngày ra tòa vì sơ suất làm bệnh nhân tử vong.

Tác phẩm không có nhiều kịch tính nhưng câu chuyện lôi cuốn người đọc bằng văn phong chặt chẽ, bút pháp tinh tế, sắc sảo. Từ ngoại cảnh đến tâm lý nhân vật qua ngòi bút của tác giả đều hiện lên sống động với sắc thái, tình cảm phong phú. Quá khứ và hành động tội lỗi luôn ám ảnh Lee, Wild. Họ nhạy cảm với từng tiếng động, từng gốc cây, ngọn cỏ và dè chừng bất cứ ai. Vừa hoang mang, lo sợ bị bắt, vừa muốn giũ sạch quá khứ để làm lại từ đầu nên cả hai luôn mang tâm trạng nặng nề, thấp thỏm, suy tư...

Một nhân vật khác có vai trò quan trọng là lão Josef, kẻ đưa Lee gia nhập băng đảng và cũng là người truy sát Lee khi cậu bỏ trốn cùng số tiền đòi nợ. Số phận và những hồi ức của Josef cũng được miêu tả chi tiết, khiến người đọc đôi khi chạnh lòng thương cảm bởi hắn cũng muốn làm lại cuộc đời nhưng tất cả đã quá muộn.

Dù tay trót nhúng chàm nhưng cả Wild, Lee và Josef vẫn còn chút lương tri, vẫn muốn hướng thiện. Khi biết bác sĩ Sherman đã qua đời, Wild cố gắng mổ lấy đầu đạn ra khỏi người Lee. Anh còn nhờ Lee trói mình lại để cai nghiện. Lúc tìm được Lee, thay vì giết cậu, lão Josef chỉ yêu cầu Lee trả lại tiền và trốn đi. Bản thân Lee luôn muốn về sống với chị gái, làm lại từ đầu... Đó chính là những điểm sáng hiếm hoi trong bức tranh ảm đạm, tăm tối của “Đường mòn”. Thế nhưng, câu chuyện lại kết thúc trong bi kịch bởi cả 3 nhân vật đều tự biến cuộc đời mình thành con “đường mòn” xa thẳm, không lối thoát...

Kể một câu chuyện không có hậu, tác giả muốn cảnh tỉnh những ai sắp bước chân vào con đường tội lỗi.

Cát Đằng