Trên một cánh đồng ở Indonesia. Ảnh: ACFID

Sau cuộc khủng hoảng lương thực trên quy mô toàn cầu, nhiều nước nhập khẩu nông sản lớn có điều kiện tài chính bắt đầu thuyết phục các quốc gia có đất trồng trọt màu mỡ cho họ thuê đất canh tác.

Mới đây, Arabie Séoudite đề nghị Chính phủ Indonesia dành cho mình một khu vực có diện tích tương đương với Koweit nằm ở tỉnh xa xôi Papua để trồng lúa, mía và đậu nành. Papua có diện tích khoảng 420.000 cây số vuông (bằng bang California của Mỹ) nhưng chỉ có 2,5 triệu dân sinh sống. Đây là một trong những địa phương nghèo nhất ở đất nước vạn đảo. Do hệ thống giao thông đường bộ yếu kém nên việc di chuyển tại Papua chủ yếu bằng tàu hoặc máy bay. Chính quyền nơi đây từng có ý định phát triển Papua thành một trung tâm sản xuất lương thực hàng đầu của cả nước, vừa đáp ứng nhu cầu nội địa vừa có thể xuất khẩu thu ngoại tệ. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng Papua không có đủ khả năng tài chính để đầu tư vào các dự án đòi hỏi phải có vốn cao và khó thu lãi trong một thời gian ngắn.

Ngoài Indonesia, các nhà đầu tư Arabie Séoudite cũng đang nghiên cứu khả năng thuê đất làm nông nghiệp tại Philippines, Sénégal và Sudan. Arabie Séoudite là quốc gia nhập khẩu nông phẩm lớn nhất Trung Đông với 12 tỉ USD năm 2007.

Không chỉ Arabie Séoudite, nhiều quốc gia Trung Đông lắm tiền (nhờ xuất khẩu dầu mỏ) nhưng thiếu đất canh tác nông nghiệp cũng chủ trương đến các vùng đất ở Nam Á, châu Phi thuê đất trồng trọt. Trong khi đó, Hàn Quốc thì dự tính đầu tư vào một dự án nông nghiệp rộng 270.000 héc-ta ở miền Đông Mông Cổ. Thật ra, xu hướng này không có gì mới, nhưng trong bối cảnh hiện nay nó được dự báo sẽ phát triển mạnh. Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu nhiều đậu nành và dầu cọ, từ nhiều năm trước từng mua hẳn đất nông nghiệp tại châu Phi và Đông Nam Á để đưa nông dân của họ sang canh tác mà nhiều nơi được gọi là vùng “Trung Quốc hóa châu Phi”.

Người nước ngoài thuê đất đai làm nông nghiệp xuất khẩu là vấn đề nhạy cảm ở Indonesia cũng như các quốc gia đang phát triển khác. Bởi khi những người dân bản xứ thiếu đói do giá cả lương thực tăng cao, trong lúc nguồn thực phẩm trồng trên quê hương của họ được chuyển ra nước ngoài tiêu thụ, họ sẽ nổi dậy chống chính phủ và các chủ trang trại người nước ngoài. Lường trước được nguy cơ có thể xảy ra, các nhà đầu tư Arabie Séoudite cam kết rằng một phần sản phẩm do họ làm ra sẽ được cung cấp cho thị trường địa phương.

V.P (Theo WSJ, Atimes)