Giờ học tiếng Pháp của học sinh Trường Tiểu học Ngô Quyền, quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ. Ảnh: B.Ng

Năm học 2002-2003, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) triển khai đề án thí điểm mô hình Trường THPT kỹ thuật ở 4 tỉnh, thành trong cả nước. Trường THPT Trần Ngọc Hoằng, TP Cần Thơ là một trong 4 đơn vị được chọn thí điểm. Sau một thời gian chuẩn bị, đến năm 2005-2006, chương trình chính thức được triển khai thực hiện.

Học sinh tham gia học chương trình này sẽ học cùng lúc chương trình văn hóa và chương trình dạy nghề. Các em có thể chọn học 4 nghề: Làm vườn, tin học, điện tử dân dụng và thú y. Sau khi tốt nghiệp THPT, học sinh sẽ có thêm chứng chỉ nghề do Sở GD&ĐT cấp. Về lý thuyết, đây là một chương trình hay khi thực hiện phân luồng học sinh sau THCS. Thế nhưng, thực tế dù cầm chứng chỉ trên tay nhưng học sinh vẫn không thạo nghề mà mình đã học. Đây là điều mà nhiều người đã tiên liệu trước khi triển khai chương trình. Khi mà học sinh phải học nghề trong những phòng học bình thường và thiếu nhiều trang thiết bị để thực hành nghề được học. Chẳng những vậy, giáo viên dạy nghề cũng không có. Mặc dù Trường THPT Kỹ thuật Trần Ngọc Hoằng (cũ) đã tổ chức dạy nghề tin học và điện công nghiệp ngay khi triển khai nhưng phải mấy năm sau mới tuyển được giáo viên. Đến thời điểm này, hai nghề còn lại cũng chưa có giáo viên được đào tạo đúng bộ môn. Do điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị như thế nên Trường THPT Kỹ thuật Trần Ngọc Hoằng (cũ) không tổ chức được nhiều nghề “hot” để thu hút học sinh. Và như dự đoán của nhiều người, những học sinh “không phải thầy cũng chẳng phải thợ” không thể ra đời với chứng chỉ nghề này. Thậm chí, dù đã có chứng chỉ nghề nhưng để có điểm khuyến khích cao, nhiều học sinh còn đăng ký học nghề ngắn hạn (hầu hết là trồng lúa) tại trường để được cộng điểm vào điểm thi tốt nghiệp THPT. Sự rầm rộ trong tổ chức triển khai chương trình dần biến mất mà không hề có một cuộc đánh giá nào về kết quả của “thí điểm”. Sự kết thúc của chương trình chỉ được thể hiện bằng cách thay tấm biển “Trường THPT Kỹ thuật Trần Ngọc Hoằng thành Trường THCS và THPT Trần Ngọc Hoằng” vào đầu năm học 2011-2012.

Một chương trình khác cũng đang trong cơn “bĩ cực” đó là chương trình tăng cường tiếng Pháp và bằng tiếng Pháp do tổ chức Pháp ngữ phối hợp cùng Bộ GD&ĐT triển khai thực hiện tại một số tỉnh, thành trong cả nước (trong đó có TP Cần Thơ). Phải thừa nhận rằng đây là chương trình hay và đạt nhiều thành quả tốt khi có nhiều học sinh sau khi học xong chương trình (từ lớp 1 đến lớp 12) có thể nhận cùng lúc bằng tốt nghiệp THPT và bằng Tú tài Pháp. Từ nền tảng kiến thức này, nhiều em tìm được các suất học bổng tại Pháp cũng như các nước nói tiếng Pháp. Trong thời gian thí điểm, cộng đồng Pháp ngữ đã trả lương cho giáo viên, tặng sách, đưa giáo viên đi tập huấn ở nước ngoài... Tuy nhiên, sau 12 năm thí điểm chương trình (1994-2006), tổ chức này bàn giao lại cho Bộ GD&ĐT và nó trở thành “bỏ thì thương vương thì tội”. Chẳng những vậy, chương trình này vô tình trở thành một “bàn đạp” để nhiều phụ huynh cho con vào các trường trọng điểm trên địa bàn thành phố. Bởi những trường tham gia thực hiện chương trình này hầu hết là những trường “khó xin vào”, như: Tiểu học Trần Quốc Toản, Tiểu học Mạc Đĩnh Chi, Tiểu học Ngô Quyền... và khi lên các cấp 2, 3, các em sẽ vào học tại Trường THCS Đoàn Thị Điểm, THPT Châu Văn Liêm... Mặc dù nhiều phụ huynh có cam kết cho con vào học lớp 1 sẽ không chuyển sang các lớp khác (không học tiếng Pháp) nhưng vẫn có nhiều người xin chuyển lớp với rất nhiều lý do.

Chương trình thí điểm THPT Kỹ thuật đã “lặng lẽ” kết thúc, chương trình tăng cường tiếng Pháp và bằng tiếng Pháp đang dần mất đi mục đích ban đầu của nó. Đành rằng, nếu không thí điểm sẽ không biết được hay- dở; đúng-sai... Nhưng nói như một cán bộ giáo dục tâm huyết thì “Có thể thí điểm trên bất cứ thứ gì nhưng đừng bao giờ thí điểm trên con người. Và nhất là học sinh, bởi giai đoạn này các em đang hình thành nhân cách. Nếu kết quả thí điểm không như mong muốn thì hậu quả sẽ rất nặng nề...”.

Lan Vy