Từ đầu năm 2025 đến giữa tháng 11-2025, trên địa bàn TP Cần Thơ (cũ) ghi nhận 2 ca phụ nữ mang thai bị bệnh đái tháo đường (ĐTĐ) tử vong. Sự việc này gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự nguy hiểm của ĐTĐ thai kỳ.

BS.CKI Võ Minh Nhân, Phó trưởng Khoa Sản bệnh, Bệnh viện Phụ sản TP Cần Thơ cập nhật thông tin về ĐTĐ thai kỳ cho hộ sinh, bác sĩ.

ĐTĐ thai kỳ là tình trạng xuất hiện từ 3 tháng giữa của thai kỳ trở đi và không có bằng chứng về ĐTĐ trước đó. Theo khảo sát của các bệnh viện chuyên khoa sản trên toàn quốc, năm 2004, tỷ lệ phát hiện bệnh ĐTĐ thai kỳ vào khoảng 3-4% và năm 2017 tỷ lệ tăng lên mức 20%/tổng số thai phụ được khám tại các bệnh viện, cơ sở y tế chuyên khoa.

Khoảng 50% phụ nữ mắc ĐTĐ thai kỳ sẽ tiến triển thành ĐTĐ tuýp 2 trong vòng 5-10 năm sau sinh và chỉ có 31,1% được chẩn đoán. Trong số bệnh nhân được chẩn đoán, chỉ có 28,9% được điều trị.

Thai phụ mắc ĐTĐ thai kỳ có thể làm gia tăng sẩy thai, thai lưu, sinh non, đa ối, nhiễm trùng tiết niệu, viêm đài bể thận, mổ lấy thai. Về lâu dài, các thai phụ mắc ĐTĐ thai kỳ tăng nguy cơ tiến triển thành ĐTĐ tuýp 2 cùng các biến chứng liên quan đến mạch máu nhỏ ảnh hưởng đến tim, thận, mắt. Đối với thai nhi, ĐTĐ thai kỳ gây tăng trưởng quá mức, suy hô hấp, hạ đường huyết, tử vong chu sinh, ĐTĐ trong tương lai.

BS.CKI Võ Minh Nhân, Phó trưởng Khoa Sản bệnh, Bệnh viện Phụ sản TP Cần Thơ, cho biết: “Phụ nữ mang thai cần tầm soát ĐTĐ ngay lần khám thai đầu tiên. Bác sĩ tiến hành đánh giá yếu tố nguy cơ, nếu nguy cơ thấp, tư vấn sàng lọc ở tuần 24-28; nguy cơ cao tiến hành sàng lọc ngay và thực hiện tầm soát sau sanh ở thời điểm 4-12 tuần”.

Các yếu tố nguy cơ ĐTĐ thai kỳ gồm: thừa cân, béo phì, tiền sử gia đình, tiền sử sanh con to, thai lưu, tiền sử ĐTĐ ở thai kỳ trước, tuổi mang thai trên 35, PCOS (hội chứng buồng trứng đa nang), rối loạn Lipid máu, chủng tộc.

Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ khuyến cáo, nên tầm soát sau sinh 4-12 tuần cho các bệnh nhân ĐTĐ thai kỳ để xác định ĐTĐ, rối loạn dung nạp glucose, rối loạn glucose huyết đói.

Để hạn chế ĐTĐ thai kỳ, chủ yếu là điều chỉnh lối sống, bao gồm: Lựa chọn thực phẩm lành mạnh, kiểm soát tăng cân trong thai kỳ; hạn chế muối, rượu, bia, các chất kích thích và hoạt động thể chất mức vừa phải.

Thai phụ nguy cơ cao: nên sử dụng ngũ cốc nguyên hạt, gạo lứt; sử dụng trên 400g rau/ngày, ăn rau trước tinh bột; nên ăn nhiều bữa trong ngày; ăn thịt nạc, cá, đậu phụ, sữa chua, phô mai; ưu tiên hấp luộc; không nên ăn thực phẩm có chỉ số đường huyết cao: bánh, kẹo, trái cây sấy; không nên ăn đường trắng, các món chiên, nướng và duy trì chế độ tập luyện tối thiểu 30 phút/ngày.

BS.CKII Hà Tấn Vinh, Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP Cần Thơ, cho biết: “ĐTĐ thai kỳ nếu không được phát hiện, điều trị, sẽ gây ra những hậu quả rất lớn cho mẹ và bé. Để ngăn chặn hậu quả này, trong quá trình tiêm ngừa, khám thai, các thầy thuốc cần tư vấn cho phụ nữ mang thai sàng lọc ĐTĐ. Vừa qua, CDC Cần Thơ phối hợp Bệnh viện Phụ sản TP Cần Thơ tổ chức tập huấn, cập nhật kiến thức cho các hộ sinh, bác sĩ về tầm quan trọng của sàng lọc, quản lý và điều trị ĐTĐ thai kỳ”.

Bài, ảnh: H.HOA