Theo Chiến lược quốc phòng quốc gia (NDS) năm 2026 do Lầu Năm Góc công bố mới đây, Mỹ sẽ tập trung chú ý vào khu vực Tây bán cầu, đồng thời thu hẹp vai trò quân sự tại châu Âu, Trung Đông và Hàn Quốc.

Tổng thống Trump phát biểu bên cạnh Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth. Ảnh: USDW

Các ưu tiên trong NDS 2026 khác rất nhiều so với văn kiện gần nhất năm 2022 dưới thời chính quyền tiền nhiệm Joe Biden, vốn đặt trọng tâm vào các cam kết toàn cầu để bảo vệ đất nước trước mối đe dọa từ xa.

Trung Quốc không còn ở vị trí hàng đầu

Thay đổi đáng kể trong NDS năm nay nằm ở cách tiếp cận mới của Bộ Quốc phòng Mỹ, khi coi an ninh đối với “lãnh thổ nước Mỹ và các điểm nghẽn chiến lược ở khu vực Tây bán cầu” là mối quan tâm ưu tiên hàng đầu. 

Lầu Năm Góc đặt mục tiêu bảo đảm quyền tiếp cận quân sự và thương mại của Mỹ đối với các khu vực chiến lược như kênh đào Panama, vịnh Mexico và đảo Greenland, với cách tiếp cận chủ động và không do dự. NDS 2026 được công bố hôm 24-1, vài tuần sau vụ lực lượng Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro, cùng các phát biểu của ông Trump về việc giành quyền kiểm soát Greenland từ Đan Mạch.

Ưu tiên số hai của Lầu Năm Góc hiện nay là Trung Quốc, quốc gia mà NDS 2022 từng mô tả là đối thủ chiến lược quan trọng nhất của Mỹ.

Tuy nhiên, báo cáo mới nhấn mạnh mối quan tâm của Mỹ trong việc mở rộng các kênh liên lạc quân sự - quân sự với Trung Quốc và giảm căng thẳng nhằm thiết lập thế cân bằng quân sự tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Mục đích là đảm bảo rằng Bắc Kinh không thể chi phối Washington hoặc các đồng minh trong khu vực. Lầu Năm Góc cũng khẳng định “một nền hòa bình với các điều khoản có lợi cho Mỹ, song Trung Quốc cũng có thể chấp nhận được, là điều khả thi”.

Bản NDS mới xuất hiện trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump đang chuẩn bị cho cuộc gặp thượng đỉnh với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, dự kiến vào tháng 4, đồng thời Nhà Trắng tìm cách hạ nhiệt căng thẳng liên quan đến vấn đề Đài Loan. Thực tế, bản chiến lược mới hoàn toàn không đề cập đến cam kết hỗ trợ quân sự cho Đài Loan, đánh dấu bước thay đổi rõ rệt so với văn kiện năm 2022.

Kế hoạch này lộ diện chỉ một ngày sau khi ông Trump ca ngợi ông Tập Cận Bình vì đã giúp đàm phán một thỏa thuận cho phép TikTok tiếp tục hoạt động tại Mỹ. 

Đồng minh chia sẻ gánh nặng

Về ưu tiên thứ ba, Lầu Năm Góc muốn các đồng minh tăng cường chia sẻ gánh nặng với Mỹ. Ông Biden từng khẳng định việc bảo vệ Ukraine trước chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga là ưu tiên hàng đầu.

Nhưng hiện nay, chính quyền ông Trump cho rằng các đồng minh châu Âu đủ sức dẫn dắt Ukraine trong cuộc xung đột với Nga - quốc gia mà NDS 2026 đánh giá là mối đe dọa “dai dẳng nhưng có thể kiểm soát”. Tài liệu chỉ ra rằng quy mô nền kinh tế của Đức vượt xa Nga, tức các đồng minh châu Âu của Mỹ trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) “đang ở vị thế vững chắc để gánh vác trách nhiệm chính trong việc phòng thủ thông thường tại lục địa này”. Lực lượng Mỹ vẫn đóng vai trò hỗ trợ quan trọng cho các đồng minh châu Âu, nhưng ở mức hạn chế hơn.

Tương tự ở Trung Đông, thay vì duy trì khoảng 30.000 binh sĩ trên diện rộng như hiện nay, Mỹ muốn trao quyền cho Israel và các đối tác khu vực. Washington sẽ hỗ trợ phòng thủ và chỉ can thiệp trực tiếp khi cần bảo vệ lợi ích cốt lõi.

Tại châu Á, Mỹ nêu rõ Hàn Quốc có đủ tiềm lực để đảm nhận vai trò chính trong việc răn đe CHDCND Triều Tiên, nhờ sở hữu sức mạnh quân sự đáng kể và chi mạnh cho quốc phòng. Hiện có khoảng 28.500 binh sĩ Mỹ đồn trú tại quốc gia Đông Bắc Á này và ngân sách quốc phòng của Seoul trong năm 2026 cũng đã tăng 7,5% so với năm ngoái. 

Cuối cùng, ưu tiên thứ tư của Mỹ là tái thiết nền tảng công nghiệp quốc phòng, lĩnh vực mà nước này coi là “xương sống” để thực thi 3 ưu tiên kể trên.

HẠNH NGUYÊN (Tổng hợp)