Mỗi mùa Trung thu đến, nghề làm lồng đèn lại nhộn nhịp. Từ chiếc lồng đèn tre, giấy kiếng truyền thống đến những mẫu kẽm nhung, người thợ đều gửi vào đó sự khéo léo, tỉ mỉ và nhiều giờ công. Dù chỉ là việc làm thời vụ, nhưng công việc này giúp nhiều người có thêm khoản thu nhập và giữ được niềm vui với nghề.

Trong căn nhà nhỏ ở khu vực 4, phường Sóc Trăng, bà Trần Thị Hai cẩn thận gom những chiếc lồng đèn ngôi sao vừa hoàn thành, kết từng chùm, chờ giao khách. Đỏ, vàng, xanh, tím... những lớp giấy kiếng bắt sáng khiến góc nhà thêm rực rỡ. Đôi tay bà thoăn thoắt với công việc đã quen từ thuở nhỏ. Năm 13 tuổi, bà Hai đã phụ giúp ba mẹ dán giấy lên khung tre. Qua thời gian, bà học cách chọn tre, chẻ nan, uốn khung, dán giấy, tạo hình và trang trí. Đến nay, bà Hai đã có 57 năm gắn bó, miệt mài gìn giữ ký ức tuổi thơ qua từng mùa Trung thu. 

Ký ức của bà Hai về những mùa trăng xưa luôn gắn với căn nhà đầy những chiếc lồng đèn hình cá, gà, thỏ, bướm, ngôi sao... Có thời điểm, gia đình bà làm 4.000-5.000 chiếc mỗi mùa. Những năm gần đây, khi lồng đèn điện tử chiếm lĩnh thị trường, số lượng lồng đèn truyền thống làm ra ngày một giảm. Năm nay, gia đình bà làm hơn 600 chiếc, đều là lồng đèn ngôi sao. Bà Hai chia sẻ: "Tôi chọn mua tre có độ đàn hồi cao, mềm dẻo, sau đó đem chẻ, vuốt nan, cột, uốn lại một cách công phu để tạo hình cho từng sản phẩm. Đây là một trong những khâu đòi hỏi sự sáng tạo, làm nên nét đặc thù của từng chiếc lồng đèn".

Lồng đèn ngôi sao loại 3 tấc được gia đình bà bán khoảng 25.000 đồng/chiếc, mức giá đã giữ nhiều năm. “Làm lồng đèn chủ yếu lấy công làm lời. Ở tuổi 70, mỗi mùa Trung thu, tôi vẫn bền bỉ bên những nan tre, giấy kiếng... Với tôi, vui hơn cả là những ngày chị em quây quần, người này tiếp việc người kia, cùng làm nên những chiếc lồng đèn cho trẻ nhỏ".

Chị Hà Thoại Mỹ tranh thủ thời gian rảnh làm lồng đèn kẽm nhung tại nhà, có thêm thu nhập cho gia đình.

Nếu lồng đèn của bà Hai bắt đầu từ tre và giấy kiếng thì ở khu vực 11, phường Hưng Phú, chị Hà Thoại Mỹ lại tạo nên những chiếc lồng đèn chú thỏ, con cá, con ong, con lân… bằng những sợi kẽm nhung nhiều màu sắc. Cơ duyên đến với nghề của chị Mỹ khá tình cờ. Ở nhà chăm 2 con nhỏ, chị Mỹ tranh thủ thời gian rảnh xem các video hướng dẫn trên mạng rồi mua kẽm nhung về tập làm hoa. Một mùa Trung thu, thấy còn dư nguyên liệu, chị thử làm chiếc lồng đèn hình con cá cho con trai. Chiếc lồng đèn lạ mắt khiến người quen thích thú, hỏi mua. Từ một chiếc làm cho con, chị bắt đầu nhận những đơn hàng đầu tiên. Chị Mỹ kể: “Chiếc lồng đèn con cá đầu tiên, tôi mất khoảng 3-4 giờ để hoàn thành vì vừa xem hướng dẫn, vừa làm từng chi tiết. Khi quen tay, tôi tập làm thêm nhiều mẫu, như: thỏ, ong, búp bê… Khách thích con vật nào, màu gì thì có thể đặt theo ý muốn”.

Trong 3 năm qua, cứ gần Trung thu, góc làm việc của chị Mỹ lại đầy những cuộn kẽm nhung, phụ kiện và những chiếc lồng đèn đang thành hình. Tùy mẫu mã, mỗi chiếc có giá 70.000-150.000 đồng. Số lượng không nhiều, chị Mỹ chủ yếu làm theo đơn, vừa chăm con vừa sắp xếp thời gian hoàn thiện từng sản phẩm. “Công việc này chủ yếu lấy công làm lời. Nhưng mỗi chiếc lồng đèn được khách đón nhận, nhất là khi trẻ thích thú, tôi thấy lòng mình rộn niềm vui” - chị Mỹ nói. Hết mùa trăng, những cuộn kẽm nhung vẫn chưa được xếp lại. Chị chuyển sang làm hoa phục vụ dịp 20-10, 20-11... Mỗi thời điểm trong năm, chị chọn một sản phẩm phù hợp để làm, vừa có thêm việc trong lúc chăm con, vừa góp phần tăng thu nhập.

Lồng đèn hiện đại có nhiều mẫu mã bắt mắt, trong khi lồng đèn truyền thống vẫn giữ giá trị văn hóa cốt lõi và đang được những người thợ nỗ lực "giữ lửa". Chỉ với tre, giấy kiếng hay kẽm nhung, qua đôi tay khéo léo của người thợ, mỗi chiếc lồng đèn đều mang một vẻ đẹp riêng, trở thành những chiếc lồng đèn mang dáng vẻ, sắc màu độc nhất vô nhị. Công việc chỉ rộ lên theo mùa, nhưng người làm vẫn vui với từng sản phẩm hoàn thành, theo trẻ thơ vào đêm hội trăng rằm, mang theo cả sự tỉ mỉ và niềm vui giản dị của người làm nghề.

Bài, ảnh: KIẾN QUỐC