HẠNH NGUYÊN (Theo New York Times)

Thay vì cung cấp vũ khí cho Ukraine theo nguyện vọng lâu nay của nước này, Brazil đề xuất làm trung gian hòa giải xung đột. Không chỉ Brazil, nhiều nước Mỹ Latinh cũng đã từ chối viện trợ vũ khí cho Ukraine.

Ukraine đang rất cần đạn cho pháo phòng không Gepard. Ảnh: Defense Express

Khi chuẩn bị tổ chức World Cup 2014 và Olympic mùa hè 2016, Brazil đã mua 34 súng phòng không từ Ðức để bảo vệ bầu trời. Rồi sau khi Nga mở chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine hồi năm 2022, Chính phủ Ðức gửi cho Kiev những khẩu đại bác tương tự có khả năng bắn hạ máy bay chiến đấu từ khoảng cách gần 5km. Nhưng do thiếu đạn pháo, năm ngoái Ðức đã yêu cầu Brazil trả lại số đạn dược chưa sử dụng. Ðáp lại, Brasilia khẳng định sẽ không trả nếu số vũ khí này được chuyển đến Kiev.

Ukraine cũng đã ít nhất 2 lần gửi yêu cầu đến Brazil để hỏi mua một loạt vũ khí, bao gồm các phương tiện bọc thép, hệ thống phòng không, súng bắn máy bay, đạn súng cối, súng bắn tỉa và vũ khí tự động. Brazil tiếp tục phớt lờ những đề nghị này.

Thế khó của Brazil

Brazil kêu gọi thiết lập hòa bình cho xung đột tại Ukraine và đã dùng lời lẽ thận trọng khi chỉ trích chiến dịch quân sự của Nga. Việc quốc gia Nam Mỹ từ chối đáp ứng yêu cầu cung cấp vũ khí bắt nguồn từ nhiều yếu tố: chính trường trong nước, chính sách nội bộ cấm nước này trang bị vũ khí cho những quốc gia dính líu đến xung đột và sự phụ thuộc của Brasilia vào Mát-xcơ-va về các hàng hóa nhập khẩu thiết yếu.

Phân bón Nga chiếm 25% tổng lượng phân bón nhập khẩu của Brazil, một trong những nước sản xuất lương thực lớn nhất thế giới. Trong năm ngoái, Brazil đã mua hơn 8,8 triệu tấn phân bón của Nga, giảm so với 10,2 triệu tấn năm 2021. Brazil cũng là khách hàng số một của Nga về phân bón, trong khi Nga là nhà cung ứng phân bón hàng đầu cho nông dân ở quốc gia lớn nhất Mỹ Latinh.

Thật ra, nếu muốn, Brazil cũng có thể trở thành đối tác quan trọng đối với Ukraine. Cụ thể, Brazil là nhà sản xuất máy bay chiến đấu nổi tiếng, với nhiều chiếc được chế tạo bởi hãng Embraer. Ðáng nói, các chiến đấu cơ lại nằm trong số những vũ khí Kiev cần nhất. Những quốc gia đang phát triển như Brazil có những hệ thống vũ khí đòi hỏi chi phí vận hành và bảo dưỡng thấp hơn so với hệ thống của các nước giàu ở châu Âu.

“Không nên chọn phe”

Tài liệu mật bị rò rỉ mới đây của Lầu Năm Góc cho thấy Ukraine đang rất cần vũ khí để ngăn chặn quân đội Nga, đặc biệt là những vũ khí phòng không mà Brazil có thể cung cấp. Trong bối cảnh kho dự trữ vũ khí của phương Tây đang cạn kiệt, Ukraine và các đồng minh đang gây sức ép nhằm buộc những nước có quan điểm như Brazil viện trợ vũ khí. Nhưng trong một dấu hiệu đáng lo ngại cho Ukraine, những nước này khẳng định sẽ đứng bên lề cuộc chiến.

Tổng thống Colombia Gustavo Petro hồi đầu năm cho biết đã bác yêu cầu của Mỹ về việc chuyển vũ khí do Nga chế tạo mà nước này đang có cho Washington. Mỹ dự định đẩy số vũ khí đó sang cho Ukraine. Lý do Tổng thống Petro lắc đầu là vì Hiến pháp Colombia yêu cầu ông phải theo đuổi hòa bình. Nhà lãnh đạo này còn nói Mỹ Latinh không nên chọn phe.

Hồi tháng 1, Thủ tướng Ðức Olaf Scholz đã công du đến 3 quốc gia Nam Mỹ nhằm “tìm” vũ khí cho Ukraine nhưng thất bại. Trong cuộc họp báo chung với Thủ tướng Scholz tại Brasilia, Tổng thống Lula da Silva nhấn mạnh Brazil sẽ không gửi cho Ukraine đạn để dùng cho pháo phòng không Gepard (do Ðức sản xuất) như phía Berlin yêu cầu. Brazil được cho là đang sở hữu tới 300.000 đạn pháo này, trong khi Ðức dự định gửi 300.000 quả đạn tới Ukraine, bắt đầu từ tháng 7.

Tại 2 điểm dừng chân trước đó, các nhà lãnh đạo Argentina và Chile cũng đã dập tắt hy vọng của Thủ tướng Ðức về việc hỗ trợ quân sự cho Ukraine.