Trong bối cảnh cuộc chiến thương mại với Canada, Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa có động thái mới chọc tức đối phương bằng cách đổi tên Hồ Ontario thành “Hồ Mỹ”. Hành động này được đánh giá mang tính biểu tượng và chính trị, phản ánh mức độ căng thẳng gia tăng trong quan hệ giữa hai nước láng giềng Bắc Mỹ vốn là đồng minh gần gũi.

Ông Trump với bản đồ Ngũ Đại Hồ tại Nhà Trắng hôm 27-8. Ảnh: Getty Images

Ông Carney đáp trả ông Trump

Tổng thống Trump ngày 27-8 đã ký sắc lệnh hành pháp đổi tên Hồ Ontario, một trong Ngũ Đại Hồ nằm giữa bang New York của Mỹ và tỉnh Ontario của Canada, thành “Hồ Mỹ” trong hệ thống tên địa lý của Chính phủ Mỹ. Ông Trump tuyên bố quyết định này có hiệu lực ngay lập tức, bởi Washington đã hoàn tất các thủ tục, giấy tờ cần thiết và thông báo cho những bên liên quan. Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum, phối hợp với Ủy ban tên địa lý Mỹ, được chỉ đạo trong vòng 30 ngày cập nhật Hệ thống thông tin tên địa lý (GNIS), đồng thời điều chỉnh tên hồ trên các bản đồ, tài liệu, hợp đồng và các văn bản liên quan của Chính phủ Mỹ.

Sắc lệnh của Nhà Trắng lập luận rằng Hồ Ontario có ý nghĩa quan trọng đối với lịch sử, thương mại, giao thông, quốc phòng và nền kinh tế Mỹ. Văn kiện cũng nhấn mạnh vai trò của Mỹ trong bảo vệ hệ thống Ngũ Đại Hồ, trong đó lực lượng Tuần duyên Mỹ cung cấp phần lớn tàu phá băng phục vụ hoạt động hàng hải tại khu vực.

Tuy nhiên, quyết định của ông Trump không có nghĩa Canada hoặc các cơ quan quốc tế buộc phải sử dụng tên “Hồ Mỹ”. Hồ Ontario là vùng nước chung giữa hai nước và việc đổi tên chủ yếu có hiệu lực đối với hoạt động sử dụng tên địa lý của Chính phủ Mỹ.

Đáp trả hành động của ông Trump về việc đổi tên Hồ Ontario, Thủ tướng Canada Mark Carney đưa ra thông điệp “giáo dục” về ý nghĩa lịch sử của Hồ Ontario: “Hồ Ontario bắt nguồn từ cái tên Ontari’io trong tiếng Wendat mang ý nghĩa là hồ đẹp và lớn. Cái tên này đã có lịch sử hơn 400 năm, ra đời trước cả khi Liên bang Canada được thành lập và trước cả Tuyên ngôn Độc lập của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ”. Ông Carney còn dọa Chính phủ Canada có thể chủ động đặt tên mới cho 4 hồ còn lại trong Ngũ Đại Hồ (Huron, Michigan, Erie và Superior) và điều này có thể khiến ông Trump phiền lòng.

Trước đó, trong một cuộc trả lời phỏng vấn báo chí hôm 26-7, Tổng thống Trump nói rằng đây là thời điểm Mỹ sẽ “dạy” cho Canada một bài học để nước này không còn dám lựa chọn giải pháp đương đầu thuế quan “ăn miếng trả miếng” với siêu cường Bắc Mỹ.

Màu sắc chính trị giữa thương chiến

Theo giới quan sát, việc đổi tên Hồ Ontario mang tính biểu tượng và chính trị nhiều hơn là thay đổi thực tế đối với hoạt động quản lý hồ, đồng thời phản ánh mức độ căng thẳng ngày càng gia tăng trong quan hệ Mỹ - Canada sau khi hai nước thất bại trong đàm phán thương mại và công bố các biện pháp thuế quan trả đũa cứng rắn.

Giới phân tích cho rằng căng thẳng thương mại giữa hai nước đang chuyển hướng sang đối đầu chính trị. Ông Trump cáo buộc Canada đã trục lợi thương mại từ Mỹ suốt một thời gian dài, đồng thời không mang lợi ích gì cho Mỹ dù nước này đứng ra bảo vệ an ninh cho họ. Viết trên Truth Social hôm 24-8, ông Trump thậm chí tuyên bố “chúng ta không cần Canada, họ mới cần chúng ta”. 

Về phần mình, nhà lãnh đạo Canada tố Mỹ sử dụng thương mại như vũ khí và tuyên bố cuộc đấu tranh của ông không chỉ vì thuế quan mà còn là chủ quyền quốc gia. 

Trên bình diện quốc tế, ông Carney đã nổi lên như một nhà lãnh đạo phương Tây đầu tiên dám công khai kiên quyết không chịu khuất phục trước tham vọng tái định hình nền chính trị toàn cầu của ông Trump.

Quan hệ Mỹ và Canada là một trong những mối quan hệ song phương bền chặt nhất trong lịch sử hiện đại của thế giới. Hai nước có chung đường biên giới không có sự kiểm soát quân sự dài nhất thế giới, cùng với mối liên kết sâu sắc về thương mại, an ninh và văn hóa. Tuy nhiên, nhiệm kỳ tổng thống thứ hai của ông Trump đã phá vỡ những giá trị cơ bản và hiểu biết chung từng gắn kết hai quốc gia láng giềng. Ông Trump đã nhiều lần đe dọa sáp nhập Canada vì khao khát tiếp cận nguồn khoáng thiết yếu của nước này.

KIẾN HÒA