Ngành Nông nghiệp Cần Thơ phối hợp với Viện Nghiên cứu lúa gạo Quốc tế (IRRI) hỗ trợ nông dân thực hiện Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030 (Đề án). Trong đó, lấy người dân làm trung tâm, bảo đảm bình đẳng giới và đẩy mạnh áp dụng quản lý dinh dưỡng chính xác trong sản xuất.

Ứng dụng cơ giới hóa sạ hàng, bón vùi phân góp phần quản lý dinh dưỡng trong quá trình sản xuất lúa theo Đề án 1 triệu héc-ta lúa.

Nông dân phải được hưởng lợi

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, hiện thành phố có khoảng 293.000ha đất sản xuất lúa, diện tích gieo trồng hằng năm khoảng 700.000ha, sản lượng trên 4 triệu tấn. Đến năm 2030, Cần Thơ dự kiến thực hiện Đề án trên 170.877ha tại 64 xã, phường trọng điểm sản xuất lúa.

Qua thực tế triển khai từ năm 2024, nhiều nội dung của Đề án đã từng bước được áp dụng vào sản xuất. Tại các vùng thực hiện, lượng giống gieo sạ giảm từ 30-50%, lượng phân đạm giảm khoảng 30% và số lần phun thuốc bảo vệ thực vật giảm từ 2-3 lần. Các mô hình bước đầu cho thấy chi phí sản xuất giảm, năng suất và lợi nhuận được cải thiện. Điển hình, tại Hợp tác xã nông nghiệp Thuận Lợi (xã Xà Phiên) mô hình sản xuất theo đề án trong vụ đông xuân 2025-2026 đã giảm 50% lượng giống, tiết kiệm khoảng 1,56 triệu đồng/ha; năng suất tăng 0,89 tấn/ha và lợi nhuận tăng 5,5 triệu đồng/ha so với ruộng canh tác truyền thống.

Bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, nhấn mạnh: Ngành Nông nghiệp TP Cần Thơ triển khai Đề án nhiều năm nay và đã mang lại hiệu quả bước đầu. Nhưng kết quả của đề án cuối cùng không chỉ nằm ở số lượng mô hình hay diện tích tham gia, mà quan trọng hơn là phải thể hiện ở những thay đổi cụ thể trong sản xuất, như: nông dân có giảm được chi phí không, sản xuất có hiệu quả hơn không, thu nhập có được cải thiện không và tác động đến môi trường có giảm không. Nếu những câu hỏi đó được trả lời bằng kết quả thực tế, chúng ta mới có cơ sở để khẳng định một giải pháp có giá trị và có thể nhân rộng”.

Cần giải pháp phù hợp

Mới đây, tại hội thảo “Chiến lược nhân rộng quản lý dinh dưỡng chính xác theo hướng bao trùm giới và lấy nông dân làm trung tâm trong Đề án phát triển bền vững 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030”, ngành Nông nghiệp TP Cần Thơ và IRRI xác định các chiến lược lấy nông dân làm trung tâm, bao trùm giới và phù hợp với từng bối cảnh nhằm thúc đẩy áp dụng hiệu quả quản lý dinh dưỡng chính xác trong quá trình thực hiện đề án. Theo đó, để giải pháp này đi vào thực tiễn, việc triển khai cần tính đến sự khác biệt về nguồn lực, vai trò ra quyết định và khả năng tiếp cận thông tin của từng nhóm nông dân. Mục tiêu nhằm đảm bảo tính công bằng, giúp cả nam giới, phụ nữ và các nhóm lao động đều có cơ hội tham gia, hưởng lợi từ đổi mới sáng tạo.

Bà Nguyễn Thị Giang nhấn mạnh, muốn nhân rộng giải pháp trên quy mô lớn cần sự phối hợp đồng bộ của cả hệ thống: cơ quan quản lý tạo môi trường và chính sách hỗ trợ; ngành khuyến nông đưa giải pháp đến với người sản xuất; doanh nghiệp và các tổ chức liên quan cung cấp dịch vụ, sản phẩm và nguồn lực. Và quan trọng nhất, mọi nỗ lực phải xuất phát từ nhu cầu và điều kiện thực tế của người dân.

Các chuyên gia cũng lưu ý việc thiết kế tập huấn, truyền thông phải phù hợp với bối cảnh giới. Dù tham gia nhiều khâu sản xuất và có tiếng nói trong các khoản đầu tư gia đình, phụ nữ vẫn gặp rào cản khi tiếp cận các lớp kỹ thuật. Bà Nguyễn Thị Huệ, thành viên Hợp tác xã nông nghiệp Kiến Thành (xã Vị Thanh 1), cho biết: “Phụ nữ tham gia rất nhiều công việc trong sản xuất lúa nhưng đôi khi ít có cơ hội tham gia các buổi tập huấn, trao đổi kỹ thuật. Theo tôi, nếu thời gian và cách thức tổ chức các hoạt động chuyển giao phù hợp hơn với điều kiện của phụ nữ nông thôn, họ hoàn toàn có thể tham gia và chủ động áp dụng những kỹ thuật mới vào sản xuất”.

Nhận diện nhu cầu, rào cản của từng nhóm nông dân, nhất là phụ nữ và những nhóm còn hạn chế trong tiếp cận thông tin, dịch vụ kỹ thuật là khâu quan trọng. Bà Huỳnh Kim Đinh, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia, cho biết: “Từ góc độ khuyến nông, chúng tôi tiếp tục lồng ghép cách tiếp cận lấy nông dân làm trung tâm và bao trùm giới vào các chương trình, mô hình và hoạt động khuyến nông. Trọng tâm là nhận diện nhu cầu, rào cản của từng nhóm nông dân, đặc biệt là phụ nữ và các nhóm ít được tiếp cận; tăng cường các hình thức hướng dẫn, trình diễn và tư vấn phù hợp với điều kiện thực tế; đồng thời khuyến khích sự tham gia và tiếng nói của nông dân trong quá trình lựa chọn, áp dụng và nhân rộng các giải pháp. Qua đó, các tiến bộ kỹ thuật, trong đó có quản lý dinh dưỡng chính xác trong sản xuất không chỉ được phổ biến rộng rãi mà còn có khả năng được nông dân áp dụng hiệu quả và bền vững khi thực hiện đề án 1 triệu héc-ta ở ĐBSCL”.

Bài, ảnh: HÀ VĂN