Theo thống kê mới nhất từ ​​Liên đoàn Tiểu đường Quốc tế, số người trưởng thành mắc bệnh tiểu đường trên toàn cầu đã vượt 530 triệu người và dự kiến ​​sẽ vượt 850 triệu người vào năm 2050. Riêng Trung Quốc có khoảng 120 triệu người mắc căn bệnh mãn tính này.

Vi khuẩn E. coli được biến đổi gien có khả năng giải phóng GLP-1 để hạ đường huyết. Ảnh: New Atlas

Mặc dù các loại thuốc mô phỏng peptide giống glucagon 1 (GLP-1), như Ozempic và Wegovy, đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) phê duyệt để điều trị bệnh tiểu đường tuýp 2 và giảm cân, nhưng chúng cũng tiềm ẩn rủi ro tổn thương thận hoặc các tác dụng phụ như nôn mửa, tiêu chảy. 

Công bố gần đây trên tạp chí Nature, các nhà khoa học Trung Quốc cho biết họ đã sử dụng các kỹ thuật sinh học tổng hợp để tạo ra một “GLP-1 sống” dùng đường uống và có thể cư trú tạm thời trong ruột. 

Cụ thể, bằng cách cấy gien điều hòa phản ứng với glucose vào chủng vi khuẩn Escherichia coli (E. coli), nhóm nghiên cứu tại Đại học Sư phạm Hoa Đông ở Thượng Hải đã phát triển thành công một chế phẩm sinh học chứa hoóc-môn hỗ trợ điều trị bệnh tiểu đường và giảm cân GLP-1. Đó là một hệ thống phân phối thuốc có tên “Chế phẩm sinh học cảm nhận glucose và phản ứng chức năng” (hay GIFT), chỉ hoạt động khi cơ thể cần, tránh được nguy cơ phải sử dụng thuốc liều cao không cần thiết trong thời gian dài. Loại thuốc “GLP-1 sống” này có thể cảm nhận mức dao động đường huyết theo thời gian thực và tự động tiết ra các hoóc-môn hạ đường huyết, cho phép định liều điều trị dựa trên mức đường huyết thực tế.

Phương pháp này cải thiện việc quản lý đường huyết ở bệnh nhân tiểu đường từ mô hình thụ động, gồm tiêm và dùng thuốc, sang một mô hình mới là “uống và điều chỉnh tự động”, đạt được khả năng cung cấp thuốc theo yêu cầu của cơ thể. Các thử nghiệm ban đầu trên chuột và khỉ mắc bệnh tiểu đường cho thấy quy trình hoạt động của thuốc diễn ra như dự đoán và không phát hiện tác dụng phụ có hại nào. 

“GIFT mang đến một giải pháp mới để kiểm soát chính xác lượng đường trong máu ở bệnh tiểu đường bằng cách kết hợp cảm biến glucose với việc tiết GLP-1 theo nhu cầu”, Giáo sư Ye Haifeng, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết. Ông nói thêm rằng, so với các vi khuẩn được thiết kế để biểu hiện GLP-1 một cách liên tục, GIFT mang lại sự ổn định, khả năng điều trị và độ an toàn vượt trội.

LÊ THƯ (Theo China Daily, New Atlas)