Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và Thủ tướng Anh Andy Burnham hôm 24-8 đã ký hiệp ước đối tác quốc phòng trí tuệ nhân tạo (AI), qua đó Anh sẽ được phép tiếp cận nền tảng dữ liệu chiến trường của Ukraine nhằm hỗ trợ phát triển chung các công nghệ quân sự mới trong tương lai.

Thủ tướng Anh Burnham (trái) và Tổng thống Ukraine Zelensky tại Kiev hôm 24-8. Ảnh: Reuters

Quan hệ đối tác đột phá

Đây là thỏa thuận chia sẻ dữ liệu quốc phòng AI chưa từng có của Ukraine và Anh  nhân chuyến thăm nước ngoài đầu tiên của tân Thủ tướng Burnham. Theo đó, các nhà nghiên cứu Anh sẽ được phép tiếp cận “các phòng thí nghiệm AI Avengers” (Avengers AI Labs), nơi lưu trữ kho dữ liệu thực tế từ chiến trường dùng để huấn luyện các hệ thống phòng thủ tích hợp AI của Ukraine. Như vậy, các trường đại học và doanh nghiệp của Anh sẽ là những đơn vị nước ngoài đầu tiên được tiếp cận nền tảng lưu trữ dữ liệu thu thập từ hàng nghìn camera và cảm biến hồng ngoại trên khắp các chiến trường Ukraine.

Theo Bộ Quốc phòng Ukraine, bộ dữ liệu Avengers AI Labs bao gồm 5 triệu hình ảnh chiến trường ghi lại hình ảnh xe tăng, pháo binh, hệ thống phòng không, bộ binh và các mục tiêu trên không. Ukraine đã bắt đầu sử dụng bộ dữ liệu này để huấn luyện các hệ thống tự động phát hiện mục tiêu. Các mô hình AI được huấn luyện dựa trên bộ dữ liệu này có thể phân tích hơn 100.000 video từ máy bay không người lái (drone) mỗi tháng và nhận diện khoảng 70% mục tiêu của đối phương theo thời gian thực.

Thủ tướng Burnham nhấn mạnh quan hệ đối tác mang tính đột phá này sẽ kết hợp kinh nghiệm tác chiến vượt trội của Ukraine với hệ sinh thái AI đẳng cấp thế giới của Anh, mang lại cơ hội phát triển các công nghệ mới của tương lai, qua đó thay đổi cuộc sống tại Anh và cứu mạng nhiều người trên chiến trường Ukraine. Quan hệ đối tác này sẽ tập trung vào lĩnh vực quốc phòng và an ninh, đồng thời quy tụ các kỹ sư, doanh nghiệp, nhà nghiên cứu và chuyên gia quân sự từ cả 2 nước để phát triển và triển khai các năng lực tích hợp AI.

Các dự án nghiên cứu tiên phong cụ thể sẽ bao gồm việc sử dụng cáp quang làm cảm biến tích hợp AI để hỗ trợ bảo vệ các cơ sở quân sự, các chip AI tiêu thụ điện năng thấp dành cho drone và các hệ thống tự hành. Thông cáo của Chính phủ Anh cho biết các công nghệ mới này có tiềm năng cách mạng hóa mọi khía cạnh của đời sống công cộng, trong đó có thể bảo vệ các địa điểm nhạy cảm như tháp không lưu, nhà tù, thậm chí cả hệ thống đường sắt và các nhà máy năng lượng trong tương lai.

Chia sẻ công nghệ mật tên lửa

Thỏa thuận là một phần quan trọng trong quan hệ đối tác 100 năm trên nhiều lĩnh vực giữa Vương quốc Anh và Ukraine được thiết lập từ đầu năm 2025. Theo đó, London sẽ cung cấp cho Kiev mức viện trợ quân sự hằng năm không thấp hơn 3 tỉ bảng cho đến năm tài chính 2030-2031 và trong suốt thời gian cần thiết để hỗ trợ Ukraine.

Trong tuyên bố hôm 23-8, Thủ tướng Burnham cũng thông báo Chính phủ Anh đã đồng ý chia sẻ thông tin kỹ thuật tối mật về tên lửa hành trình Storm Shadow cho Ukraine. Anh là quốc gia đầu tiên viện trợ vũ khí tầm xa này cho Ukraine vào năm 2023.

Storm Shadow là phiên bản tên lửa hành trình của Anh, trong khi người Pháp gọi phiên bản của mình là SCALP. Storm Shadow là một hệ thống tên lửa cực kỳ tinh vi, kết tinh thành quả nghiên cứu và phát triển suốt nhiều thập niên của Anh và Pháp. Tên lửa này là loại vũ khí tấn công tầm xa, đánh sâu vào hậu phương đối thủ và sử dụng đầu đạn thông thường.  Pháp cũng đã cung cấp SCALP cho Ukraine và Kiev đã lần đầu sử dụng thành công vào tháng 11-2024 nhằm vào các mục tiêu cố định nằm sâu trong lãnh thổ Nga.

Hồi tháng 7, Pháp đã cấp phép cho Ukraine sản xuất SCALP và 2 bên mong muốn thiết lập dây chuyền sản xuất tại Ukraine vào cuối năm nay.  Việc London đồng ý giải mật thông tin về các linh kiện do Anh sản xuất cho loại tên lửa này là bước đi then chốt hướng tới mục tiêu đó. Tuy nhiên, Karan Vassil - chuyên gia phân tích về khu vực Á - Âu của công ty tình báo tư nhân Sibylline có trụ sở tại Anh, cho rằng một lô tên lửa hành trình có độ phức tạp cao có thể cần khoảng 2 năm từ khi ký hợp đồng đến khi bàn giao, hơn nữa việc thiết lập quy trình sản xuất sẽ là một thách thức lớn và nhiều khả năng vẫn sẽ phụ thuộc vào chuỗi cung ứng quốc tế phức tạp. Ngoài phụ thuộc vào một số công nghệ nhạy cảm từ Mỹ, các cơ sở sản xuất tên lửa tại Ukraine có thể trở thành mục tiêu có giá trị của Nga.

ĐỨC TRUNG