Tổng thống Donald Trump đã đón tiếp trọng thị Chủ tịch Tập Cận Bình ngay khi nhà lãnh đạo Trung Quốc đặt chân xuống Washington hôm 23-9. Tại cuộc gặp ở Nhà Trắng, ông Tập thông báo cặp gấu trúc sẽ đến Mỹ trong vài ngày tới như “sứ giả hữu nghị” trong giai đoạn căng thẳng quan hệ giữa hai nước.

Nghi lễ đón tiếp Chủ tịch Tập Cận Bình của Tổng thống Donald Trump tại Nhà Trắng hôm 24-9. Ảnh: AP

Cải thiện bầu không khí căng thẳng

Giải thích cho động thái hiếm thấy của ông Trump khi đích thân đến căn cứ  không quân Andrews ở ngoại ô Washington đón ông Tập, Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania cho biết giữa hai nhà lãnh đạo này “có mối quan hệ tuyệt vời” và vì vậy nước chủ nhà cần chào đón phái đoàn cấp cao Trung Quốc với sự tôn trọng cao nhất.

Tiếp lãnh đạo Trung Quốc ở Nhà Trắng sáng 24-9, Tổng thống Trump cũng bày tỏ kể từ khi ông đắc cử lần đầu vào năm 2016, ông và Chủ tịch Tập đã xây dựng một tình bạn thực sự tuyệt vời dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau và lợi ích thiết yếu của người dân hai nước. Phát biểu trong buổi quốc yến sau đó, ông chủ Nhà Trắng tiếp tục khẳng định ông và Chủ tịch Tập đều hiểu rằng, dù hai bên đại diện cho các hệ thống chính trị khác nhau nhưng mối liên kết giữa người dân hai nước vẫn bền chặt và quan hệ giữa hai lãnh đạo chưa bao giờ tốt đẹp như hiện nay. 

Về phần mình, Chủ tịch Tập thông báo “tin vui” là trong vài ngày tới, 2 chú gấu trúc Ping Ping và Fu Shuang sẽ đến ngôi nhà mới tại vườn thú Atlanta thuộc bang Georgia. Ông gọi cặp gấu trúc này là “sứ giả hữu nghị” và ca ngợi chương trình cho thuê gấu trúc là minh chứng cho “tình hữu nghị giữa người dân Trung Quốc và Mỹ”. Vườn thú Atlanta từng thuê cặp gấu trúc Trung Quốc từ năm 1999 và sinh nở được 2 con vào năm 2016, nhưng tất cả phải trở về quê hương năm 2024 theo thỏa thuận.  

Trung Quốc đã sử dụng gấu trúc như một thước đo ngoại giao (được gọi là ngoại giao gấu trúc) kể từ khi ông Mao Trạch Đông tặng gấu trúc Ping Ping cho Liên Xô năm 1957 và sau đó gửi một cặp gấu trúc đến Vườn thú Quốc gia ở Washington sau chuyến thăm của Tổng thống Richard Nixon vào năm 1972. 

Trung Quốc muốn tránh nguy cơ xung đột

Trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc đang căng thẳng về phát triển trí tuệ nhân tạo (AI), thương mại và vấn đề Đài Loan, Chủ tịch Tập Cận Bình kêu gọi hợp tác sâu rộng giữa hai nước nhằm tránh những kịch bản có thể đẩy Washington và Bắc Kinh vào nguy cơ xung đột quân sự. Ông cho rằng Trung Quốc và Mỹ có những đặc điểm quốc gia khác biệt, nhưng thông qua các cuộc đối thoại thẳng thắn, chuyên sâu và liên tục, hai nước có thể hiểu nhau hơn, tìm kiếm điểm chung và xây dựng lòng tin lẫn nhau.

“Chúng ta nên chung sống hòa bình. Là hai quốc gia lớn, cả Trung Quốc và Mỹ đều sẽ hưởng lợi từ hợp tác và cùng chịu thiệt nếu đối đầu. Quân đội hai nước cần duy trì đối thoại thường xuyên, đồng thời hoàn thiện các cơ chế liên lạc và phòng ngừa khủng hoảng”, ông Tập nhấn mạnh. Nhà lãnh đạo Trung Quốc cho rằng “cạnh tranh cần phải lành mạnh và nằm trong khuôn khổ”, rằng cuộc đua phải đuổi kịp lẫn nhau, chứ không phải cuộc vật lộn mà kết cục chỉ có thắng hoặc thua. Do đó, ông kêu gọi hai nước có trách nhiệm quản lý AI vì mục đích tốt đẹp, đảm bảo quá trình phát triển AI luôn nằm dưới sự kiểm soát của con người và phục vụ lợi ích của người dân.

Trong cuộc gặp chính thức và buổi quốc yến, Chủ tịch Tập đều nhắc tới kế hoạch phục hưng sự vĩ đại của Trung Quốc và làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại của ông Trump, và cho rằng cả hai mục tiêu này đều đầy tham vọng và có thể bổ trợ lẫn nhau.

Cũng trên tinh thần giảm căng thẳng quan hệ giữa hai nước, Chủ tịch Tập đề xuất mời 100.000 thanh niên Mỹ đến thăm Trung Quốc theo chương trình trao đổi sinh viên trong 5 năm tới.

Thành quả cụ thể nhất trong chuyến thăm Mỹ của Chủ tịch Trung Quốc là hai nước nhất trí kéo dài lệnh “đình chiến thương mại” thêm 2 tháng, từ ngày hết hiệu lực 10-11 đến 10-1-2027. Lãnh đạo hai nước được kỳ vọng có thể gặp lại nhau tại Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) vào tháng 11 ở Thâm Quyến (Trung Quốc) và hội nghị thượng đỉnh Nhóm 20 nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) ở Miami (Mỹ) vào tháng 12 tới. 

KIẾN HÒA