TP Cần Thơ đã và đang tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), góp phần gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC) và phát triển ngành thủy sản bền vững.

Ngành chức năng TP Cần Thơ kiểm tra khu vực neo đậu tàu cá trên địa bàn.

Tăng cường chống khai thác IUU

Với phương châm “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả và rõ trách nhiệm và kết hợp kiểm tra, đánh giá tiến độ thường xuyên, ngành Nông nghiệp TP Cần Thơ thể hiện sự quyết liệt trong triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp chống khai thác IUU. 

Bà Quách Thị Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP Cần Thơ, cho biết lực lượng chức năng thường xuyên phối hợp tổ chức các đợt cao điểm tuần tra, kiểm soát hoạt động khai thác, kinh doanh thủy hải sản. Song song đó, tuyên truyền Luật Thủy sản và quy định chống khai thác IUU; trao tặng cờ Tổ quốc, ảnh Bác, tủ thuốc Biên phòng nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân.

Đến nay, TP Cần Thơ đạt tỷ lệ 100% tàu cá được đăng ký và cấp phép khai thác (784 chiếc, tổng công suất 208.784 CV). Toàn bộ 340 tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Đặc biệt, 100% dữ liệu tàu cá đã cập nhật vào Cơ sở dữ liệu quốc gia Vnfishbase, hoàn thành cập nhật căn cước công dân cho 784/784 chủ tàu gắn với ứng dụng VNeID. TP Cần Thơ không còn tàu cá vi phạm khai thác hải sản trái phép ở vùng biển nước ngoài.

Thành phố hiện có 2 cảng cá đang hoạt động là Cảng cá Trần Đề (Loại I) và Cảng cá Mỏ Ó (Loại III). Ban quản lý các cảng cá duy trì trực 24/7 để kiểm soát tàu ra vào, giám sát sản lượng bốc dỡ và đối chiếu nhật ký khai thác với dữ liệu VMS. Từ năm 2024 đến nay, các cảng cá xác nhận gần 6.050 lượt tàu xuất cảng, hơn 5.750 lượt tàu cập cảng, với tổng sản lượng khai thác qua cảng đạt trên 95.450 tấn.

Sở NN&MT phối hợp chặt chẽ với Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố vận hành hiệu quả Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT), quản lý tàu cá qua VMS, kịp thời xử lý cứu hộ và ngăn chặn các hành vi vi phạm quy định chống khai thác IUU.

Phát triển ngành thủy sản theo hướng bền vững

Từ đầu năm đến nay, TP Cần Thơ ban hành 2 quyết định về việc thành lập Đoàn kiểm tra các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu hải sản vào thị trường châu Âu trên địa bàn thành phố. Qua kiểm tra, hầu hết các doanh nghiệp hoạt động sản xuất, chế biến thủy sản ổn định. Các mặt hàng chủ yếu gồm mực, bạch tuộc, cá các loại và một số sản phẩm thủy sản khai thác khác, thị trường xuất khẩu chính là châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc.

Các lô hàng xuất khẩu sang EU đều đảm bảo hợp đồng thương mại và hồ sơ pháp lý đầy đủ, đúng quy định, bao gồm: Giấy xác nhận và chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác; chứng thư, hồ sơ hải quan xuất nhập khẩu và chứng từ kê khai, quyết toán thuế; hồ sơ quy trình truy xuất nguồn gốc, sản xuất và lưu kho nguyên liệu.

Gần đây, tại buổi làm việc với Đoàn công tác của Bộ NN&MT về tình hình chống khai thác IUU tại địa phương, TP Cần Thơ kiến nghị Cục Thủy sản và Kiểm ngư yêu cầu các nhà cung cấp VMS có kế hoạch nâng cấp, thay thế tính năng kỹ thuật theo lộ trình đến ngày 31-12-2026; đề nghị Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) chỉ đạo chi nhánh phối hợp ứng dụng thống nhất phần mềm eCDT và eLogbook dùng chung toàn quốc. Thành phố cũng đề nghị cho phép tàu hậu cần có chiều dài lớn nhất từ 15m trở lên được sang hàng, chuyển tải thủy sản tại các vùng đảo, đặc khu (như Côn Đảo, Phú Quý…) khi gặp thời tiết xấu, nhằm đảm bảo an toàn và thuận lợi cho ngư dân; khảo sát, đánh giá điều chỉnh ngư trường khai thác trên các vùng biển TP Cần Thơ phù hợp với thực tiễn lịch sử…

Ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, nhấn mạnh: TP Cần Thơ tiếp tục tập trung nguồn lực, triển khai quyết liệt, đồng bộ các nhiệm vụ chống khai thác IUU, gắn với phát triển thủy sản bền vững và bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân. Trong đó, thành phố tập trung quản lý chặt đội tàu, kiểm soát tàu cá ra, vào cảng, thực hiện nghiêm truy xuất nguồn gốc thủy sản; tăng cường phối hợp giữa biên phòng, công an và chính quyền cơ sở, đẩy mạnh tuyên truyền, vận động ngư dân, chủ động ngăn chặn nguy cơ tàu cá, ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài. Thành phố xem việc chống khai thác IUU không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là cơ hội để Cần Thơ đổi mới phương thức quản lý, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, phát triển ngành thủy sản theo hướng bền vững, chất lượng cao, ứng dụng công nghệ và nâng cao giá trị gia tăng.

Thứ trưởng Bộ NN&MT Võ Văn Hưng đánh giá cao sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền TP Cần Thơ, nhất là vai trò của người đứng đầu trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU.  TP Cần Thơ cần tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu quốc gia, dữ liệu ngành thủy sản, dữ liệu ngư dân và tàu cá; đẩy nhanh hợp nhất, liên thông cơ sở dữ liệu, bảo đảm cập nhật thường xuyên, phục vụ hiệu quả công tác quản lý, chỉ đạo, điều hành. Đặc biệt, không chỉ dừng ở việc hoàn thành các tiêu chí, công tác chống khai thác IUU phải gắn với sinh kế, đời sống ngư dân và phát triển bền vững. Thành phố nghiên cứu các giải pháp chuyển đổi nghề, giảm cường độ khai thác, phát triển nuôi trồng thủy sản; quan tâm đầu tư hạ tầng khu neo đậu, tránh trú bão, cảng cá, kho lạnh, logistics và chế biến sâu...

Bài, ảnh: HÀ VĂN