Thời gian qua, Khoa Ngoại lồng ngực – mạch máu, Bệnh viện (BV) Đa khoa thành phố tiếp nhận rất nhiều bệnh nhân bị mủ màng phổi, ảnh hưởng nghiêm trọng sức khỏe. Nhiều trường hợp phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật, tốn kém chi phí khám chữa bệnh,… trong khi khả năng hồi phục thấp.

Mới đây, các bác sĩ Khoa Ngoại lồng ngực – mạch máu mổ cấp cứu bệnh nhân Huỳnh Hữu Tú Anh (41 tuổi, ở quận Ninh Kiều). Điều đáng nói, trong quá trình phẫu thuật, các bác sĩ phát hiện một cây nấm mọc trên màng tim bệnh nhân. Trước đó, năm 2007, bệnh nhân đột ngột ho ra máu nhiều, đến BV Chợ Rẫy (TP Hồ Chí Minh) điều trị. Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân u nấm phổi và được phẫu thuật 3 lần (lần 1, cắt thùy trên và 1 phần thùy lưỡi phổi; lần 2, mở ngực bóc vỏ phổi tạo hình lỗ dò bằng màng bao tim; lần 3, khâu bịt lỗ dò - bóc vỏ phổi – rửa liên tục khoang màng phổi). Bệnh nhân xuất viện với thành ngực lành lặn. Đến năm 2011, vết mổ sưng tấy và chảy dịch nên bệnh nhân đến BV Chợ Rẫy tái khám, được bác sĩ tư vấn phẫu thuật nhưng bệnh nhân không đồng ý, tự chăm sóc vết thương tại nhà (dùng gạc khô lau dịch bên ngoài vết thương rồi đắp gạc lại, không dùng thuốc sát trùng, 2 lần/ngày); khi sốt, uống thuốc theo toa cũ của BV Chợ Rẫy đã cho lúc xuất viện năm 2007. Vết thương nhiễm trùng ngày càng rộng và ăn thủng thành ngực. Đầu năm 2015, vết thương chảy máu, bệnh nhân đến BV Chợ Rẫy khám, lại được bác sĩ tư vấn mổ nhưng vì không có tiền nên điều trị nội khoa rồi cho về. Đầu tháng 7 - 2015, vết thương bệnh nhân chảy máu nhiều, nhập viện BV Đa khoa TP Cần Thơ. Qua khám lâm sàng, các bác sĩ chẩn đoán vết thương thủng thành ngực trái khoảng 7x10cm, máu ra nhiều và đông máu, thấy tim và phổi. Bệnh nhân được chỉ định mổ để thám sát cầm máu. Qua thám sát, thấy 1 cây nấm mọc ngay trên màng ngoài tim.

Một trường hợp khác là bệnh nhân Phạm Văn Mau (61 tuổi, ở tỉnh Vĩnh Long). Cách thời gian nhập viện 6 tháng, bệnh nhân tràn dịch màng phổi, đến BV Lao và Bệnh Phổi Cần Thơ, được dẫn lưu màng phổi, ra nhiều mủ, chuyển BV Đa khoa TP Cần Thơ. Tại đây, bệnh nhân nhiều lần được dẫn lưu màng phổi, vì mủ màng phổi; được phẫu thuật bóc vỏ phổi. Tuy nhiên, vì nhiễm trùng vết mổ/ổ cặn màng phổi, bệnh nhân được phẫu thuật mở cửa sổ màng phổi. Hiện tại, vết mổ nhiễm của bệnh nhân đang được chăm sóc tích cực tại Khoa Ngoại lồng ngực – mạch máu.

Bác sĩ CKII Phạm Văn Phương, Trưởng Khoa Ngoại lồng ngực – Mạch máu, cho biết, đó là những trường hợp điển hình bệnh nhân bị bệnh mủ màng phổi mạn tính. Bệnh do nhiều nguyên nhân: thường thứ phát sau các bệnh lý khác hoặc can thiệp điều trị, như lao phổi màng phổi, tràn dịch màng phổi, tràn khí màng phổi, tràn máu màng phổi, các ổ áp xe lân cận vỡ vào màng phổi, do phẫu thuật qua màng phổi... Bệnh mủ màng phổi chia làm 3 giai đoạn: cấp tính, chuyển tiếp, mạn tính. Mủ màng phổi mạn tính thời gian trên 6 tuần, giai đoạn này có nhiều mủ đục và giả mạc bán tích tụ trên màng phổi. Vì các nguyên nhân kể trên làm cho mủ choán chỗ tạo thành một khoang màng phổi chứa mủ và hơi. Phổi thì bị cản trở bởi dịch và hơi và giả mạc bám dày nên không nở ra được. Có trường hợp phổi bị co lại và đông đặc nên mất chức năng hô hấp.

Theo bác sĩ CKII Phạm Văn Phương, trước đây có vài phương pháp phẫu thuật điều trị mủ màng phổi mạn tính nhưng khả năng thành công rất kém nên ngày nay không áp dụng (như đánh sập sườn: bẻ gãy xương sườn quanh ổ cặn để thu nhỏ ổ cặn; chuyển vạt cơ có cuống để lấp kín ổ cặn. Việc thất bại với phương pháp này là do làm trên môi trường mủ dễ bị viêm xương, vạt cơ viêm hoại tử). Ngày nay, bệnh lý mủ màng phổi có thể được điều trị cấp tính và chuyển tiếp: dẫn lưu tưới rửa liên tục có thể sẽ khỏi bệnh; mạn tính: mổ bóc vỏ phổi (lấy hết mủ, bóc lớp giả mạc bám trên màng phổi để giải phóng cho phổi nở ra lấp đầy khoang màng phổi, dẫn lưu tưới rửa). Nếu không thành công sẽ dẫn lưu chờ đợi cho khoang cặn mô hạt từ từ sẽ mọc mô hạt lấp kín khoang cặn màng phổi. Nếu mủ tiếp tục chảy ra không hết, màng phổi thành hóa khi đó sẽ mở cửa sổ màng phổi để tiện rửa trực tiếp lấy mủ ra, bệnh nhân sẽ mau bình phục hơn. Tuy nhiên thời gian mô hạt mọc đầy ổ cặn phụ thuộc vào kích thước ổ cặn, việc chăm sóc và dinh dưỡng dành cho bệnh nhân, thông thường trên 6 tháng. Việc lấp đầy ổ cặn khoang màng phổi là do mô hạt mọc ra, khoảng liên sườn co lại, phổi đối diện và trung thất đẩy qua, cột sống gù lại, cơ hoành dưới bụng dâng lên. Có nghĩa là, cơ thể sẽ tự làm mọi cách để loại bỏ khoang cặn, dẫn đến hậu quả bệnh nhân bị lệch gù về một bên. Phổi bên bệnh mất chức năng nên bệnh nhân hay khó thở khi sinh hoạt nhiều, khiến bệnh nhân tàn phế.

T. SƯƠNG (lược ghi)