Thời Pháp thuộc, một viên Phó sứ người Pháp yêu và cưới một cô đào hát Việt Nam làm vợ. Mối tình ấy kéo dài đến hơn 60 năm và không gì chia cắt được họ...

Tiểu thuyết của Nguyễn Thị Mỹ Dung, NXB Văn học phát hành quí II-2012.

Chuyện tình viên Phó sứ” là tiểu thuyết được viết dựa theo câu chuyện có thật nhưng tên các nhân vật đã được thay đổi.

Cô bé Mật sớm mồ côi cha và từ bé phải đi ở đợ. Năm lên 10, cô đi ở cho bà Quản ca của phường hát Bình Kha. Phát hiện Mật có giọng hát hay, bà Quản ca đào tạo cô trở thành đào hát và đặt cho cô cái tên mới là Quế. Càng lớn, Quế càng xinh đẹp. Cô được viên Phó sứ Misen đem lòng yêu mến và chuộc ra khỏi phường hát lấy làm vợ, nhưng không dám công khai vì chính phủ người Pháp không cho phép các quan chức lấy vợ người thuộc địa. Đầu tháng 8-1945, Misen được lệnh phải về nước. Quế quyết định ở lại, gửi 2 con gái cho chồng đưa về Pháp. Hai người bặt tin nhau từ đó. Năm 1975, khi Việt Nam hoàn toàn giải phóng, ông Misen ra sức tìm kiếm người vợ năm xưa. 5 năm sau, cả gia đình họ đoàn tụ tại Pháp. Năm 1988, nghĩa là 50 năm sau ngày quen biết, ông Misen và bà Quế đã tổ chức một đám cưới đúng nghĩa tại Pháp trước sự chứng kiến của bạn bè và con cháu. Sau đó, họ tham gia nhiều hoạt động từ thiện tại Việt Nam.

Mối tình sắt son, chung thủy của đôi vợ chồng Việt- Pháp khiến người đọc ngưỡng mộ và cảm động. Khó khăn, gian khổ, chiến tranh hay sự chia cắt về biên giới cũng chỉ làm tình yêu của họ bị gián đoạn chứ chưa bao giờ bị dập tắt. Không những thế, con người, tính cách và những gì họ đã cống hiến cho quê hương, đất nước càng khiến độc giả thêm yêu mến.

Quế có số phận rất long đong, vất vả. Cô vượt qua được bao sóng gió, thử thách chính là nhờ ý chí, nghị lực và tình yêu gia đình, tổ quốc. Sau khi chia tay chồng con, Quế về quê sống với mẹ. CMT8 thành công, Quế tham gia làm tự vệ, dạy bình dân học vụ rồi được bầu làm Hội trưởng Hội Phụ nữ xã... Khi Pháp quay trở lại xâm lược Việt Nam, Quế nuôi giấu chiến sĩ cách mạng, tiếp tế thuốc men, lương thực cho bộ đội, vận chuyển truyền đơn, làm cứu thương chăm sóc bệnh binh... Có nhiều chàng trai ngỏ lời muốn cưới Quế nhưng cô một mực từ chối. Tình cờ, chuyện Quế lấy chồng Tây bị phát hiện. Không chịu được sự kỳ thị, xa lánh của mọi người, Quế cùng mẹ bỏ làng phiêu dạt khắp nơi. Khi đến Lạng Sơn làm công nhân mở đường, Quế nhận nuôi một bé trai mồ côi mà cha mẹ nó cũng là đồng nghiệp của chị, đã lần lượt qua đời vì tai nạn giao thông. Quế làm đủ mọi nghề, vất vả trăm bề... Hạnh phúc đã mỉm cười khi cuối đời, cô đã được đoàn tụ với gia đình.

Misen là chàng trai phương Tây trí thức, lịch thiệp, sống nghĩa tình. Khi làm việc tại Việt Nam, Misen chưa làm hại bất cứ người dân bản địa nào mà anh còn giúp đỡ, bênh vực họ trong điều kiện cho phép. Sau khi trở về Pháp, anh không chịu lấy vợ dù gia đình thúc ép, mai mối. Với anh, Quế tuy không được cưới hỏi chính thức nhưng là người vợ duy nhất. Sau đó, anh được điều động qua làm việc tại châu Phi và anh đã có nhiều đóng góp hữu ích cho xứ sở này.

Quế và Misen mỗi người một tính cách, một số phận nhưng duyên nợ đã đưa họ đến với nhau, dệt nên một chuyện tình đẹp không biên giới.

CÁT ĐẰNG