Đạo diễn Rithy Panh kể câu chuyện về gia đình mình thông qua phim "The Missing Picture". Ảnh: mypaper.sg

Một trong những bất ngờ của năm 2014, đặc biệt với khán giả điện ảnh châu Á, là danh sách đề cử Oscar cho "Phim nước ngoài xuất sắc nhất". Phim "The Missing Picture" của điện ảnh Campuchia không chỉ vượt qua vòng nước rút (short list) mà chính thức lọt vào Top 5, đồng nghĩa với việc sẽ được xướng tên vẻ vang trong Lễ trao giải Oscar lần thứ 86 vào đầu tháng 3 tới. Đây là lần đầu tiên Campuchia có phim lọt vào danh sách chính thức ở hạng mục "Phim nước ngoài xuất sắc nhất". Trước đó, Campuchia đã từng có đề cử tại Oscar lần thứ 67 và 85, nhưng đều không thành công. Các nhà phê bình nhận định: "The Missing Picture" có thể là một bước tiến mạnh mẽ của điện ảnh Campuchia để vượt ra khỏi biên giới quốc gia. Không chỉ gây bất ngờ với cách thể hiện độc đáo – dùng hình nhân bằng gốm làm nhân vật và sử dụng băng tư liệu, "The Missing Picture" còn lay động lòng người bởi phim tái hiện một trong những quãng lịch sử đẫm nước mắt của người dân Campuchia: thập niên 1970 dưới thời thống trị của Khmer Đỏ.

"The Missing Picture" do Rithy Panh đạo diễn, có dáng dấp tự truyện, dựa trên chính ký ức hãi hùng của đạo diễn và trải nghiệm của gia đình ông trong những cuộc thanh trừng của Khmer Đỏ, dẫn tới cái chết của cha mẹ và các em gái ông. Để tái hiện câu chuyện, Rithy Panh sử dụng hàng trăm hình nộm làm nhân vật, cũng như sử dụng bất cứ hình ảnh, thước phim nào về thời cai trị của Pol Pot còn tồn tại. Ông đưa vào phim cả bóng dáng hình ảnh người thân một cách đầy đau đớn. Đạo diễn Rithy Panh dẫn chuyện: "Trong rất nhiều năm, tôi đã đi tìm một bức hình mất tích (the missing picture), một bức hình được chụp khoảng giữa những năm 1975 và 1979 bởi quân Khmer Đỏ khi chúng thống trị Campuchia. Tự bản thân bức hình ấy dĩ nhiên không thể tố cáo được tội ác giết người hàng loạt, nhưng nó sẽ phải khiến cho chúng ta suy nghĩ, thôi thúc ta phải suy tư và nó có thể ghi lại được lịch sử. Tôi đã tìm kiếm nó một cách vô vọng trong các lưu trữ, báo cũ, các làng quê ở Campuchia. Giờ đây tôi biết, bức hình này đã biến mất. Hôm nay tôi không cho các bạn một bức hình độc đáo hay cụ thể nào, mà đó là bức hình của sự chất vấn mà điện ảnh cho phép".

Mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc, "The Missing Picture" chính là tiếng nói về một thời kỳ đen tối của nhân dân Campuchia phải sống trong chế độ Pol Pot đầy tội ác. Đến với Oscar năm nay như một chú ngựa ô và cũng là niềm tự hào của điện ảnh Campuchia, "The Missing Picture" tự bản thân nó đã là một chiến thắng, chiến thắng của lòng dũng cảm, sự thật và mong ước hướng đến tương lai. Thật khó để cạnh tranh với các đối thủ còn lại nhưng biết đâu đấy, một phép màu và bất ngờ vẫn hoàn toàn có thể xảy ra.

Qua đề cử Oscar lần này, Rithy Panh tự hào rằng tài năng của những người thợ thủ công làm việc trong ngành điện ảnh địa phương đã được quảng bá ra thế giới. "Bây giờ mọi người đã biết chúng ta ở đâu" - Rithy Panh nói. Trước khi đến với Oscar năm nay, "The Missing Picture" đã được đề cử và vinh danh ở nhiều liên hoan phim lớn, trong đó đáng tự hào nhất phải kể đến giải thưởng quan trọng thứ hai Un Certain Regard (Một góc nhìn) tại Liên hoan phim Cannes hồi tháng 5-2013….

Khmer Đỏ vẫn còn là chủ đề tang thương đối với người dân Campuchia Rithy Panh hy vọng các giải thưởng quốc tế sẽ thu hút sự chú ý của người dân về các công trình của ông. Rithy Panh cho biết: "Bạn sống sót qua thời kỳ đó không phải vì bạn mạnh mẽ hay tài năng hơn người khác, mà vì những người đã ngã xuống để bảo vệ bạn. Do vậy, nghĩa vụ của những người sống sót như chúng tôi là phải chuyển tải câu chuyện của người đã khuất". Rithy Panh trở thành biểu tượng của sự bảo tồn và hồi sinh phim ảnh của Campuchia vì ông đã dành cả cuộc đời tìm kiếm và phục hồi những bộ phim bị mất hoặc bị tiêu hủy dưới chế độ Khmer Đỏ. "Campuchia có một lịch sử phong phú không chỉ về Khmer Đỏ. Chúng tôi muốn mọi người hiểu toàn bộ câu chuyện về đất nước chúng tôi thông qua điện ảnh" - đạo diễn Rithy Panh chia sẻ.

DUYÊN KHÁNH (Theo en.tengrinews.kz, Hollywood Reporter)