Trong mắt bạn bè quốc tế, cuộc chiến tranh Việt Nam được nhìn với nhiều góc độ khác nhau và điện ảnh phần nào thể hiện điều đó.

Đã có hơn 250 phim của các quốc gia và vùng lãnh thổ làm về đề tài chiến tranh Việt Nam. Nhiều đạo diễn phản ánh góc nhìn khách quan về cuộc chiến, giúp cộng đồng quốc tế hiểu về chiến tranh Việt Nam, gửi đi thông điệp kêu gọi dừng cuộc chiến vô nghĩa. Francis Ford Copppla- đạo diễn Mỹ- là một trong số đó. "Apocalypse Now" (1979) của ông được chuyển thể từ tiểu thuyết "Heart of Darkness" của Joseph Conrad. Phim kể về những trải nghiệm của hai lính Mỹ Benjamin L.Willard (Martin Sheen) và Kurt (Marlon Brando) từ cuộc chiến đẫm máu ở Việt Nam. "Apocalypse Now" không chỉ có cảnh quay đầy bom đạn, khói súng mà còn đi sâu khai thác tâm lý nhân vật- những người trở nên điên loạn vì chiến tranh. Nhà phê bình Ebert nhận xét: "Đây là một phim về Việt Nam xuất sắc nhất, một trong những phim tuyệt nhất mọi thời đại, bởi nó vượt qua mọi biên giới, phản ánh chiến tranh sẽ chẳng bao giờ mang lại hạnh phúc". "Apocalypse Now" chiến thắng Cành cọ vàng tại Liên hoan phim Cannes 1979, nhận đề cử Oscar và Quả cầu vàng ở hạng mục "Phim xuất sắc nhất".

Trước "Apocalypse Now", nhiều phim đã phơi bày sự thật về cuộc chiến tranh Việt Nam như: "Coming Home" (1978) của đạo diễn Hal Ashby, "Winter Soldier" (1972) của Anthony Russo và Joe Russo, "In the year of the pig" (1969) của đạo diễn Emile de Antonio, "Hearts and Minds" của đạo diễn Peter Davis…

Mạnh mẽ và thẳng thắn hơn Francis Ford Copppla, đạo diễn Oliver Stone đưa ra cái nhìn ám ảnh, khốc liệt hơn. Oliver Stone cho rằng "sự thật về chiến tranh Việt Nam chưa hề được chỉ ra" và ông đã làm điều đó bằng loạt phim về đề tài chiến tranh Việt Nam trên cơ sở nhìn lại lịch sử, tôn trọng sự thật. Mở đầu là "Platoon" (1986)- câu chuyện có thật về cựu chiến binh Mỹ trở về sau chiến tranh ở Việt Nam. Nhân vật Chris Taylor chính là hiện thân của Oliver Stone, người từng bị bắt tham chiến ở Việt Nam 2 năm và hiểu rất rõ về bộ mặt phi đạo đức của cuộc chiến này. Tái hiện sự khốc liệt và nỗi ám ảnh day dứt khi phải tàn sát những người vô tội, Oliver Stone đã tạo nên cảm xúc mạnh mẽ, khơi dậy làn sóng dư luận quốc tế. Tạp chí Newsweek đánh giá: ""Platoon" làm đảo lộn suy nghĩ của người xem (…) làm chúng ta không khỏi rùng mình". "Platoon" mang về cho Oliver Stone bốn tượng vàng Oscar, trong đó có "Phim xuất sắc nhất" và "Đạo diễn xuất sắc nhất". Nỗi ám ảnh tiếp tục thúc đẩy Oliver Stone làm thêm "Born on the Fourth of July" (1989), "Heaven & Earth" (1993). Khác với những tác phẩm trước đó, "Heaven & Earth" phản ánh niềm tự hào của dân tộc Việt Nam dưới góc nhìn của Le Ly Hayslip- người sinh ra và lớn lên trong thời chiến ở Việt Nam.

Theo khuynh hướng hiện thực, còn có nhiều tác phẩm điện ảnh, như: "Hamburger Hill" (1987) của J. Irvin, "Good Morning Vietnam" (1987) của B. Levinson, "Gardens of Stone" (1988) của F. F. Coppola, "Casualities of War" (1989) của B. De Palma… Đó là tiếng nói của lương tri, phơi bày sự thật khách quan, như cách mà cựu Đại tá Mỹ Andres Sauvageot thừa nhận: "Trước khi lên đường, tôi không biết gì về lịch sử Việt Nam, không hề biết rằng Việt Nam là nạn nhân của các cuộc xâm lược từ Trung Quốc, Pháp, Nhật rồi Mỹ. Việt Nam chỉ chiến đấu vì độc lập và tự do. Đó là sự thật."

ÁI LAM
(Tổng hợp từ digitalhistory, usatoday, filmreference, warmovie)