Nền kinh tế sở hữu trí tuệ là hệ thống kinh tế nơi giá trị lớn nhất đến từ các tài sản vô hình như sáng chế, nhãn hiệu và công nghệ thay vì máy móc hay nhà xưởng. 

Phát trực tuyến thúc đẩy tăng trưởng ở lĩnh vực truyền thông và giải trí. Ảnh: Getty Images

Với trọng tâm là tài sản vô hình, thị trường kinh tế sở hữu trí tuệ (Intellectual Property - IP) toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng kép hằng năm (CAGR) dự báo đạt 6,27% - từ 160 tỉ USD năm 2025 lên 230 tỉ USD vào năm 2031. Thị trường này là nơi diễn ra các hoạt động giao dịch, chuyển giao quyền, định giá và thương mại hóa các tài sản trí tuệ như sáng chế, nhãn hiệu và kiểu dáng công nghiệp. Để thích ứng, các doanh nghiệp đang dần chuyển mình thành những nhà điều hành hệ sinh thái IP tích hợp, tập trung vào sáng tạo nội dung, cấp phép và kiếm tiền trên các nền tảng số.

Phân tích cho thấy, phân khúc bản quyền (Copyright) dự kiến ​​sẽ thống trị thị trường kinh tế IP do vai trò không thể thiếu của nó trong hệ sinh thái nội dung số, chiếm tới 29% thị phần. Hình thức kiếm tiền từ trò chơi điện tử (Gaming monetization) sẽ dẫn đầu nhờ tận dụng các mô hình tạo doanh thu liên tục, như công nghệ chuỗi khối (blockchain), mã xác minh tài sản trên blockchain qua NFT cùng vũ trụ ảo (metaverse). Truyền thông và giải trí (Media & entertainment) sẽ có tốc độ tăng trưởng cao nhất, được thúc đẩy bởi sự phát triển mạnh mẽ của các dịch vụ phát trực tuyến, với CAGR được dự báo đạt 7,44%.

Về mặt địa lý, Bắc Mỹ chiếm thị phần lớn nhất trong thị trường kinh tế IP toàn cầu, được hỗ trợ bởi hệ sinh thái đổi mới tiên tiến và khung pháp lý vững chắc. Bên kia Đại Tây Dương, châu Âu trải qua quá trình chuyển đổi với nỗ lực số hóa đi kèm tiêu chuẩn quản lý chặt chẽ. Trong khi đó, châu Á - Thái Bình Dương nổi lên nhờ chủ động trong cấp bằng sáng chế và hỗ trợ đổi mới từ chính phủ.

Dù vậy, thị trường kinh tế IP cũng còn một số hạn chế: chi phí cao cho việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và kiện tụng; việc thực thi quyền sở hữu trí tuệ không nhất quán giữa các khu vực; sự phức tạp của các quy định về sở hữu trí tuệ đa quốc gia; nguy cơ gia tăng vi phạm bản quyền kỹ thuật số và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

MAI QUYÊN (Theo GlobeNewswire)