Cứ 3 sinh viên tốt nghiệp đại học ở Ý rời đất nước để làm việc ở nước ngoài thì có 1 người được đào tạo bằng nguồn ngân sách công. Đây là cảnh báo được đưa ra trong nghiên cứu mới của công ty tư vấn TEHA phối hợp với Philip Morris Italia.

Hình ảnh biếm họa về tình trạng chảy máu chất xám tại Ý. Ảnh: Servizio

Dẫn kết quả nghiên cứu, phóng viên TTXVN tại Rome cho biết riêng năm 2024, hơn 141.000 công dân Ý chuyển nơi cư trú ra nước ngoài, trong đó khoảng 45.000 người có ít nhất 1 bằng đại học. Làn sóng di cư của lao động trình độ cao đang tạo ra gánh nặng đáng kể đối với nền kinh tế Ý.

Mỗi năm, ngân sách công Ý mất khoảng 7,2 tỉ euro chi phí đào tạo những cử nhân sau đó làm việc ở nước ngoài và không đóng góp trở lại cho nền kinh tế trong nước. Nếu tính cả giá trị gia tăng tiềm năng mà lực lượng lao động trình độ cao này có thể tạo ra, tổng thiệt hại kinh tế hằng năm ước khoảng 10,7-11,4 tỉ euro.

Mặc dù số liệu sơ bộ năm 2025 cho thấy lượng người chuyển ra nước ngoài giảm 22,7%, các chuyên gia nhận định "chảy máu chất xám" vẫn là thách thức lớn đối với năng suất và tăng trưởng dài hạn của Ý. Khảo sát của TEHA cho thấy 93,9% lãnh đạo doanh nghiệp coi đây là vấn đề đặc biệt nghiêm trọng, trong khi gần một nửa số doanh nghiệp cho biết bị tác động tiêu cực trực tiếp.

Về nguyên nhân, 82,1% số nhà quản lý cho rằng mức lương thấp so với chi phí sinh hoạt là rào cản lớn nhất. Tiếp đó là tâm lý thiếu niềm tin vào tương lai đất nước (46,4%) và hạn chế về cơ hội nghề nghiệp (35,7%).

Để đảo ngược xu hướng, nghiên cứu đề xuất một lộ trình quốc gia gồm 5 trụ cột: khuyến khích doanh nghiệp nâng lương và tạo việc làm bền vững; thiết lập “Thị thực Nhân tài Ý” để thu hút chuyên gia quốc tế; tăng cường liên kết giữa đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp; hỗ trợ gia đình và dịch chuyển địa lý để khuyến khích nhân tài an cư; đồng thời thành lập quỹ chuyên biệt cho công nghệ sâu nhằm nâng cao sức cạnh tranh của hệ sinh thái khởi nghiệp.

Nghiên cứu cảnh báo nếu không có các biện pháp mang tính cấu trúc, đến năm 2035 Ý có thể mất lũy kế khoảng 760.000 cử nhân, lãng phí hơn 120 tỉ euro chi phí đào tạo và mất tới 307 tỉ euro GDP tiềm năng.

Ngược lại, nếu triển khai đầy đủ lộ trình trên, Ý có thể giữ chân và thu hút trở lại khoảng 119.000 cử nhân, đồng thời tạo thêm tới 11,1 tỉ euro GDP mỗi năm trong kịch bản tối ưu.

VIỆT HẢI