Tại Thế vận hội Robot Hình người Thế giới ở Trung Quốc tháng trước, các robot đã nhảy, chạy đua, đấm bốc và khiêu vũ, được khán giả tán thưởng vì khả năng của chúng ngày càng cải thiện. Hai ngày sau khi sự kiện khép lại, nhật báo của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) kêu gọi các nhà nghiên cứu đẩy nhanh việc chuyển giao công nghệ robot tiên tiến từ phòng thí nghiệm sang thao trường để chế tạo các “chiến binh” robot.

Các robot tham gia cuộc đua cự ly 100m, tại Thế vận hội Robot Hình người Thế giới 2026 ở Bắc Kinh (Trung Quốc) từ ngày 22 đến 26-8. 

Theo một bài đánh giá của Reuters dựa vào hơn 100 thông báo mua sắm quân sự, nghiên cứu học thuật, bằng sáng chế, ấn phẩm chính thức, hồ sơ chính phủ và tài liệu của các công ty quốc phòng Trung Quốc, cơ quan quốc phòng nước này đang đẩy nhanh nghiên cứu về các ứng dụng quân sự của robot hình người và lên kế hoạch triển khai chúng trong thời chiến.

Các tài liệu cho thấy các tổ chức quân sự đang thử nghiệm robot hình người dựa trên yêu cầu chiến trường, tìm cách mua sắm robot và công nghệ để huấn luyện chúng, cũng như nghiên cứu cách chúng có thể phối hợp hoạt động với binh lính. Công việc này đã được đẩy mạnh vào năm 2025 và 2026, tập trung vào khả năng nhận thức, thao tác và dữ liệu huấn luyện robot.

Đơn cử, Đại học Công nghệ Quốc phòng Quốc gia (NUDT), viện nghiên cứu hàng đầu của PLA, đã tổ chức một cuộc thi vào tháng 6-2025 về năng lực chiến đấu của robot. Một bài thi đã mô phỏng hoạt động “xâm nhập vào phía sau phòng tuyến của kẻ thù”, yêu cầu robot xâm nhập vào một khu vực, lập bản đồ và xác định vị trí mục tiêu. Một robot khác tiến hành kiểm tra danh tính, kỷ luật và tuần tra an ninh tại các căn cứ quân sự. NUDT mô tả cuộc thi như một thử nghiệm cho robot hình người để cuối cùng là “tiến ra chiến trường”. 

Theo bộ phận phân tích và nghiên cứu thị trường toàn cầu thuộc Ngân hàng Mỹ BofA Global Research, các nhà sản xuất Trung Quốc chiếm khoảng 95% tổng lượng robot hình người được xuất xưởng trên toàn cầu vào năm 2025. Sự thống trị về mặt thương mại này giúp PLA tiếp cận một ngành công nghiệp đang mở rộng, đồng thời phát triển các ứng dụng quân sự của riêng mình.

Reuters từng phản ánh những nỗ lực của PLA trong việc học hỏi kinh nghiệm từ cuộc xung đột Nga - Ukraine, với máy bay không người lái bán tự động sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để điều hướng và nhắm mục tiêu đã làm thay đổi hoạt động trinh sát và tấn công, trong khi robot vận chuyển tiếp tế và cứu thương. Điều đó cho thấy các hệ thống tự động ngày càng trở thành mối quan tâm của quân đội trên toàn thế giới. 

“Việc đi đến những nơi mà chúng ta không muốn con người đến là một trong những lý do thuyết phục nhất để phát triển robot. Nếu việc mất đi một robot đồng nghĩa với việc tránh mất đi một mạng người, thì robot có thể trở thành vật hy sinh”, Dennis Hong, Giáo sư kỹ thuật cơ khí và hàng không vũ trụ tại Đại học California, Los Angeles (UCLA, Mỹ), cho biết. 

Trung Quốc nhắm tới ứng dụng robot trong chiến tranh đô thị 

6 “robot chiến đấu” - có thể là robot hình người, chó robot hoặc phương tiện không người lái - được chia thành hai đội tấn công. Phối hợp với bộ binh, các robot sẽ dọn sạch một tòa nhà bị kẻ địch chiếm đóng, từng tầng và từng phòng. 

Tình huống đó đã được mô tả trong một bài báo tháng 8-2025 bởi các nhà nghiên cứu tại trung tâm thử nghiệm của NUDT ở Tây An. Nghiên cứu này mô phỏng một lực lượng tấn công đô thị sử dụng các thiết bị mà nhóm tác giả dự đoán có thể có sẵn trong vòng 5 đến 10 năm. Nghiên cứu không nêu rõ quy tắc tham gia của robot, vũ khí chúng sẽ mang theo, cũng như cách chúng xử lý khi chạm trán dân thường. 

Trung Quốc không phải là quốc gia duy nhất nghiên cứu sử dụng robot hình người trên  chiến trường. 

Năm ngoái, quân đội Mỹ đã phát động một cuộc thi phát triển “năng lực robot hình người được quân sự hóa” có thể hoạt động cùng binh lính. Các vai trò tiềm năng bao gồm trinh sát, an ninh, dọn dẹp chướng ngại vật, xử lý vật liệu nguy hiểm cùng các nhiệm vụ tấn công và phòng thủ trong địa hình đô thị. 

Tuy nhiên, ngành công nghiệp robot của Mỹ lại tụt hậu xa so với Trung Quốc trong việc phát triển các cỗ máy 2 chân và 4 chân. Tháng trước, Reuters đưa tin công ty Unitree của Trung Quốc - một trong những nhà sản xuất robot hình người và hình thú hàng đầu thế giới - đã dựa trên những đổi mới được quân đội Mỹ tài trợ để thiết kế những chú chó robot bán chạy nhất của mình.

THANH TRÚC (Theo Reuters)