Nhiều bệnh nhân có chỉ định phẫu thuật, nhưng bác sĩ phải hoãn mổ do thể trạng người bệnh không đảm bảo. Với những trường hợp đó, bác sĩ tư vấn thân nhân người bệnh chú trọng dinh dưỡng giúp người bệnh cải thiện sức khỏe, ngăn ngừa biến chứng và mau hồi phục sau mổ.

TS.BS La Văn Phú, Trưởng Khoa Ngoại Tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ, tư vấn về vai trò quan trọng của dinh dưỡng đối với bệnh nhân phẫu thuật. Ảnh: BV

Trong chương trình sinh hoạt hội đồng người bệnh cuối năm của Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ, TS.BS La Văn Phú, Trưởng Khoa Ngoại Tổng hợp đã chia sẻ về chủ đề "Vai trò của dinh dưỡng đối với bệnh nhân phẫu thuật".

Theo TS.BS La Văn Phú, nhiều nghiên cứu trong nước và quốc tế cũng như thực tiễn điều trị tại Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ cho thấy, tình trạng suy dinh dưỡng ở bệnh nhân cần phẫu thuật khá phổ biến và thường bị bỏ sót. Theo các thống kê, khoảng 30-50% bệnh nhân phẫu thuật có nguy cơ suy dinh dưỡng. Thực trạng này xuất phát từ việc người bệnh gặp bất thường về sức khỏe, nhưng thường đến bệnh viện trễ, người ăn uống kém kéo dài, bệnh nhân lớn tuổi, có chỉ số trọng lượng cơ thể thấp, người bệnh ung thư giai đoạn muộn, mắc các bệnh viêm mạn tính kéo dài. Ngoài ra còn do nguyên nhân người bệnh bị hạn chế điều kiện tầm soát và theo dõi dinh dưỡng từ tuyến dưới. Từ đó, dẫn đến hệ quả nhiều bệnh nhân vào viện trong tình trạng suy kiệt.

TS.BS La Văn Phú ví việc thiếu hụt dinh dưỡng, thể trạng kém như "nền đất yếu", khiến người bệnh dễ gặp biến chứng, chậm hồi phục và kéo dài thời gian nằm viện sau phẫu thuật. Dinh dưỡng là một phần không thể tách rời của phác đồ điều trị, bên cạnh thuốc đặc trị và phẫu thuật. Dinh dưỡng đầy đủ và đúng cách giúp cơ thể người bệnh có đủ "vật liệu" để tái tạo mô, liền vết mổ nhanh hơn, tăng sức đề kháng, giảm nguy cơ nhiễm trùng và các biến chứng sau mổ. Đây chính là "chìa khóa" để bệnh nhân hồi phục sớm, nhanh vận động lại, rút ngắn thời gian nằm viện và giảm chi phí điều trị.

Bệnh nhân có nguy cơ cao bị suy dinh dưỡng, gồm: người trên 60 tuổi, người mắc bệnh ung thư, mắc các bệnh mạn tính (đái tháo đường, tim mạch, bệnh phổi), người bị sụt cân hơn 5% trọng lượng cơ thể trong 3 tháng và người ăn uống kém trong thời gian dài. Vì vậy, trước khi phẫu thuật, bác sĩ thường chỉ định phác đồ điều trị kết hợp với dinh dưỡng và vận động, kiểm soát các bệnh lý nền và tâm lý, tinh thần của bệnh nhân. Những yếu tố này được đảm bảo không chỉ giúp bệnh nhân vượt qua cuộc phẫu thuật mà còn giúp hồi phục nhanh và bền vững hơn. Với những trường hợp hoãn mổ, theo khuyến cáo, bệnh nhân có thể được trì hoãn từ 1 tuần trở lên, ưu tiên thời gian lâu hơn, từ 10-14 ngày cho bệnh nhân nguy cơ cao. Đó là thời gian để người bệnh được chăm sóc, bồi bổ dinh dưỡng trước khi phẫu thuật.

TS.BS La Văn Phú nhấn mạnh vai trò quan trọng của gia đình đối với việc bổ sung dinh dưỡng, nâng cao thể trạng cho bệnh nhân. BS Phú hướng dẫn thân nhân cách theo dõi chế độ ăn uống của người bệnh, nhận biết các dấu hiệu người bệnh ăn chưa đủ cũng như cách phối hợp cùng nhân viên y tế hỗ trợ dinh dưỡng cho người bệnh. Đặc biệt ở những trường hợp chuẩn bị phẫu thuật lớn, hoặc phẫu thuật ung thư đường tiêu hóa. Gia đình không chỉ là người chăm sóc mà còn là "bác sĩ dinh dưỡng đầu tiên" của người bệnh, góp phần quyết định tốc độ và chất lượng hồi phục sau mổ.

Bác sĩ ghi nhận trong thực tiễn những sai lầm thường gặp dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng ở người bệnh trước phẫu thuật: nhịn ăn quá lâu, kiêng khem quá mức, chỉ ăn cháo và nước đường. Vì vậy, bác sĩ khuyến cáo, trước phẫu thuật, bệnh nhân nên ăn uống đủ năng lượng, bổ sung nhiều thực phẩm giàu đạm (thịt, cá, trứng, đậu hũ, sữa,…), bổ sung thêm sữa dinh dưỡng, nếu bệnh nhân ăn uống kém. Trước mổ 6 giờ, có thể ăn thức ăn đặc; trước mổ 2 giờ, có thể uống nước lọc; bệnh nhân không nên nhịn đói cả ngày. Sau mổ, nguyên tắc vàng là bệnh nhân ăn lại càng sớm càng tốt ngay khi bác sĩ cho phép. Khi bắt đầu ăn lại, người bệnh nên ăn từ loãng đến đặc: uống nước, ăn cháo loãng, uống sữa dinh dưỡng, tăng dần theo khả năng tiêu hóa. Các thực phẩm cần thiết bồi bổ cho bệnh nhân sau mổ: thực phẩm giàu đạm, tinh bột (cơm, khoai), bổ sung thêm rau xanh, trái cây…

THU SƯƠNG