NGƯT.GS.TS Trần Đỗ Hùng, giảng viên cao cấp Bộ môn Xét nghiệm, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ nổi tiếng với hình ảnh miệt mài bên kính hiển vi nghiên cứu sinh học phân tử và giải trình gen kháng thuốc. Tâm niệm của thầy cũng như tập thể thầy cô Trường Đại học Y Dược Cần Thơ là chia sẻ tri thức, chăm sóc sức khỏe nhân dân.

NGƯT.GS.TS Trần Đỗ Hùng trong giờ giảng. Ảnh: B.NGỌC

Tốt nghiệp Bác sĩ đa khoa chuyên ngành Vi sinh năm 1986, đến nay NGƯT.GS.TS Trần Đỗ Hùng có hơn 37 năm công tác tại Đại học Cần Thơ và Trường Đại học Y Dược Cần Thơ. Không chỉ hướng dẫn hơn 100 học viên cao học và nhiều nghiên cứu sinh, thầy còn đặt nền móng xây dựng ngành Xét nghiệm y học tại trường: chủ trì đề án mở ngành cử nhân Xét nghiệm (tuyển sinh khóa đầu tiên 2010), thạc sĩ Xét nghiệm (năm 2018) và hiện tiếp tục dẫn dắt đề án mở ngành tiến sĩ Xét nghiệm - bước đi chiến lược hoàn thiện hệ thống đào tạo nhân lực xét nghiệm chất lượng cao cho ĐBSCL và cả nước.

Con đường nghiên cứu của thầy bắt đầu từ ngày còn thực tập ở bệnh viện, thấy những loại kháng sinh được sách vở đánh giá là hiệu quả, nhưng ở thực tế lâm sàng thì bị vi khuẩn “vượt mặt” từ lâu. Khoảng cách lý thuyết - thực tế ấy đã mở đường cho hành trình nghiên cứu của thầy. Gần 50 loài vi sinh vật trong môn học của mình, thầy đều tìm cách nghiên cứu: loài nuôi cấy được thì nghiên cứu trực tiếp; loài “khó tính” thì nghiên cứu qua cộng đồng, thái độ - hành vi của người bệnh và các xét nghiệm gián tiếp. Thầy tâm đắc nhất là nghiên cứu đề kháng kháng sinh: “Người ta mất hàng chục năm để tạo ra một loại kháng sinh, nhưng chỉ vài tháng sử dụng sai là vi khuẩn đề kháng ngay”.

NGƯT.GS.TS Trần Đỗ Hùng đã chủ nhiệm 1 đề tài khoa học cấp Bộ, 1 đề tài cấp tỉnh và 8 đề tài cấp cơ sở. Thầy là tác giả của 100 bài báo trong nước, 25 bài báo quốc tế; chủ biên và đồng chủ biên 8 giáo trình quan trọng cho bậc đại học và sau đại học. Bên cạnh đó, thầy còn chủ biên 4 sách chuyên khảo giá trị cao: “Tế bào dòng chảy”, “Giải trình gen thế hệ mới”, “Những kỹ thuật chẩn đoán nhiễm trùng hiện đại” và “Kháng kháng sinh trong nhiễm khuẩn”.

Uy tín khoa học của thầy được minh chứng khi tham gia phản biện cho nhiều tạp chí danh tiếng như Journal of the American College of Cardiology (IF 20,589), PLoS ONE (IF 2,740) hay BMC Public Health (IF 2,521). Các công trình nghiên cứu của thầy có tính ứng dụng cao, góp phần giải quyết vấn đề y tế địa phương, tiêu biểu như: “Xác định tỷ lệ các tác nhân gây bệnh viêm phổi cộng đồng, tỷ lệ đề kháng kháng sinh ở người lớn tại các bệnh viện thuộc tỉnh Vĩnh Long”; “Tình hình nhiễm và đề kháng kháng sinh của Staphylococcus aureus tại Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ năm 2019-2020”; “Tình hình sinh men ESBL của Klebsiella pneumoniae”; “Nghiên cứu sự đề kháng kháng sinh của vi khuẩn Acinetobacter baumannii phân lập từ bệnh nhân viêm phổi tại Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ”.

“Kiên nhẫn cao” là bí quyết của thầy để có công trình được đăng trên những tạp chí quốc tế khó tính - đặc biệt là Q1. Ngoài kiên nhẫn, dữ liệu nghiên cứu trung thực và chuyên môn vững, thì phải có ngoại ngữ và tin học đủ tốt.

Thầy khẳng định phải ứng dụng AI trong cả giảng dạy và nghiên cứu để nâng cao hiệu suất công việc. Tuy nhiên, con người vẫn đóng vai trò then chốt tạo ra nghiên cứu thật; kiểm tra, điều chỉnh và xác nhận những phần việc do AI hỗ trợ. Thầy Hùng đúc kết: “Người nghiên cứu cần học thật tốt để có kiến thức, rèn luyện tính tự học và tuyệt đối chú trọng y đức”. Định hướng sắp tới của thầy hoàn thành việc mở chương trình tiến sĩ Xét nghiệm và nghiên cứu chuyên sâu về sinh học phân tử và giải trình gen kháng thuốc.

BÍCH NGỌC