Nhắc đến Phú Mỹ, người dân Sóc Trăng nghĩ đến ngay đó là vùng sâu, vùng xa, khó đi lại của huyện Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng. Toàn xã có hơn 90% dân số là đồng bào Khmer, kinh tế chủ yếu của người dân là làm ruộng, rẫy, vườn. Do tập trung đông đồng bào dân tộc, lại ở vùng sâu nên việc đi lại, giao thương và học hành của người dân trong xã gặp vô vàn khó khăn. Thế nhưng, vượt qua mọi trở ngại, các thế hệ con cháu đồng bào Khmer ở đây luôn hướng đến tri thức bằng tất cả niềm tin và nghị lực của mình. Ấp Đai Úi được xem là nơi tiên phong trong hành trình đến với “con chữ”…

Nhiều con em đồng bào Khmer ở Đai Úi chăm chỉ đến trường.

Ông Thạch Minh Lây, Phó chủ tịch UBND xã Phú Mỹ, cho biết: “Ấp Đai Úi được xem là vùng đất hiếu học điển hình của xã. Đây là ấp có hộ gia đình văn hóa cao nhất trong xã (575 hộ trên tổng số 654 hộ dân trong ấp), trình độ dân trí của người dân nơi đây không khác gì dân thành thị. Hầu như gia đình nào trong ấp Đai Úi cũng đều có người đi học và nhiều gia đình có nhiều con học đại học, cao đẳng cũng là chuyện rất bình thường. Thậm chí, có nhiều gia đình có 3-4 thế hệ làm giáo viên”. Hiện nay, trong ấp có gần 100 người đang theo học tại các trường cao đẳng, đại học trong và ngoài tỉnh. “Điều đặc biệt ở nơi đây là ý thức tự học của con em đồng bào dân tộc, bất kể là nhà nghèo hay nhà giàu, ai cũng phấn đấu học tập. Trước năm 2000, ở xã Phú Mỹ chỉ có trường cấp 2, con em muốn học cấp 3 phải đi học ở trung tâm tỉnh Sóc Trăng và xã Thạnh Phú, huyện Mỹ Xuyên. Đường đi rất khó khăn, chủ yếu là lội bộ băng qua ruộng, rẫy...lên quốc lộ 1A, mất hơn một tiếng đồng hồ, rồi mới lên xe đạp đi tới trường. Còn bây giờ, đường sá dễ dàng, trường học gần nên chỉ mất khoảng 5 đến 15 phút là tới trường” - ông Lây cho biết thêm.

Dù đường sá đi lại khó khăn, nhưng phong trào học tập ở đây đã nổi lên từ rất lâu. Tại ấp Đai Úi có nhiều gia đình có từ 3 đến 4 thế hệ làm giáo viên. Ông Sơn Xem là một trong những gia đình có 3 thế hệ, với 7 người (chưa kể con cháu dâu trong nhà) cống hiến cho sự nghiệp giáo dục. Ông Xem cho biết: “Trước đây ấp chỉ có tôi và 3 giáo viên, đi mượn chùa để dạy, rồi sau đó vận động nhau xin đất nhà chùa cất trường học cho con em học tập. Thấy nghề giáo viên được nhiều người tôn kính, vả lại vùng quê mình nghèo, việc học của con em gặp khó khăn nên ai cũng đeo nghề giáo để “gieo chữ” cho con cháu sau này. Không chỉ gia đình tôi mà ở đây còn rất nhiều gia đình có con làm nghề giáo viên. Chỉ có ngành giáo thì mới có thể giáo dục được nhiều thế hệ”. Đến nay, tuy tuổi đã gần 90 nhưng đôi mắt ông Xem vẫn tỏ tường, ông vẫn tham gia vào Hội Khuyến học xã, thường xuyên động viên con em và những học sinh nghèo trong phum sóc học tập. Theo ông, sở dĩ cả gia đình 3 thế hệ của mình đều theo nghề giáo là vì muốn cho con cháu có cái dạ được “sáng” như người ta, để tiếp tục tiếp nối con đường tri thức của những thế hệ đi trước.

“Ở đây các cháu ham học lắm, đứa lớn bảo đứa nhỏ học, nhà này có con học đại học, cao đẳng thì nhà khác cứ lấy đó làm gương mà học. Dù đường sá có khó khăn cách trở, dù gia đình có nghèo khó nhưng khi đã quyết “đeo” vào con chữ thì họ luôn cố gắng vượt qua tất cả để hướng đến sự thành công” - ông Dương Sóc, Bí thư Chi bộ, kiêm Trưởng ấp, cho biết về phong trào học tập của người dân Đai Úi. Thật vậy, hiện nay ở ấp Đai Úi không chỉ có nhà giàu mới đầu tư cho con em mình đi học mà cả những hộ nghèo ai nấy đều chăm lo việc học của con em mình. Vì trong suy nghĩ của người dân chỉ có học thức mới làm nên tất cả. Anh Trần Thol là hộ nghèo, nhưng cũng hết mình vì “con chữ” của các con. Anh Thol cho biết: “Nhà nghèo đâu có tài sản gì chia cho con nên vợ chồng tôi cố gắng trồng rẫy, nuôi heo và đi làm thuê để lo cho 3 đứa con ăn học. Chỉ có học thì mới mong thoát khỏi cảnh bán mặt cho đất bán lưng cho trời”. Chính những ý nghĩ ấy, vợ chồng anh lao động quần quật quanh năm để có tiền lo cái chữ cho con. Hiện nay, 3 người con của anh Thol cũng đã trở thành giáo viên.

Lý giải về sự vượt trội của phong trào học tập của người dân Đai Úi liên tục tăng trong nhiều năm trở lại đây, ông Thạch Minh Lây cho biết: “Đó là nhờ sự đầu tư của Đảng, Nhà nước nên diện mạo nông thôn của đồng bào nơi đây đã đổi khác từng ngày. Để giúp người dân ổn định được cuộc sống, đẩy mạnh giao thương hàng hóa, vươn lên làm giàu, xã Phú Mỹ đã đầu tư gần 10 tỉ đồng xây dựng nhiều hạng mục cơ sở hạ tầng như trường học, cầu, đường... Đặc biệt, chính sách ưu đãi cho học sinh đồng bào dân tộc Khmer vào đại học, cao đẳng và trung học chuyên nghiệp đã giúp cho nhiều em ăn học thành tài nên Đai Úi mới được xem vùng đất nghèo hiếu học của huyện”.

Việc đầu tư cơ sở hạ tầng và nhiều chính sách an sinh của Đảng, Nhà nước được triển khai tại Phú Mỹ nói chung và Đai Úi nói riêng đã nâng cao đời sống kinh tế xã hội của đồng bào, phát huy mạnh mẽ con đường đến với tri thức của con em đồng bào Khmer ở vùng sâu. Theo thống kê chưa đầy đủ của xã, ấp Đai Úi có trên 60 giáo viên đang dạy ở các cấp học trong và ngoài xã, gần 100 sinh viên đang theo học đại học, cao đẳng trung học chuyên nghiệp ở các trường trong và ngoài tỉnh. Điều này cho thấy, bên cạnh sự hỗ trợ từ các dự án, nghị lực vươn lên trong cuộc sống, nuôi con ăn học thành tài của bà con Khmer nơi đây chính là điều quý giá, để nhiều gia đình trở thành gia đình hiếu học.

Bài, ảnh: LÝ THEN