Lâu nay, chuyện hợp tác trong đào tạo giữa trường và doanh nghiệp được bàn luận khá nhiều trong hội thảo, hội nghị. Bởi lẽ, nếu đào tạo đúng nhu cầu “cần” của doanh nghiệp sẽ giải quyết hiệu quả đầu ra cho các trường. Doanh nghiệp tìm được nguồn lao động có tay nghề, phù hợp với vị trí công việc. Tuy nhiên, thời gian qua, chuyện “đặt hàng” đào tạo giữa trường- doanh nghiệp còn nhiều điều phải bàn…

* Hiệu quả thiết thực

Khóa bồi dưỡng kiến thức thi nâng ngạch ngành cấp thoát nước, do Công ty TNHH Cấp thoát nước Cần Thơ phối hợp với Trường CĐ Cơ điện và Nông nghiệp Nam bộ tổ chức.

Anh Huỳnh Thanh Giang, công nhân Công ty TNHH Cấp thoát nước Cần Thơ, cho biết: “Sau khi tốt nghiệp nghề Cấp thoát nước nông thôn đô thị, tôi về công tác tại công ty đến hôm nay. Trong quá trình công tác, tôi nhận thấy mình cần phải bổ sung thêm kiến thức để làm việc tốt hơn. Nhờ sự hỗ trợ của lãnh đạo công ty, tôi và một số đồng nghiệp khác đã tham gia khóa học này”. Anh Giang là cựu học sinh Trường Cao đẳng (CĐ) Cơ điện và Nông nghiệp Nam bộ, niên khóa 2002-2004. Nhằm tạo điều kiện cho cán bộ, công nhân viên học tập nâng cao trình độ chuyên môn, làm cơ sở để nâng bậc lương, công ty đã phối hợp với Trường CĐ Cơ điện và Nông nghiệp Nam bộ mở khóa bồi dưỡng kiến thức thi nâng ngạch ngành cấp thoát nước. Hằng năm, công ty đã “đặt hàng” cho trường khoảng 20-30 học viên/ khóa bồi dưỡng, tạo nguồn nhân lực cho công ty. Theo thầy Lê Bá Dần, giáo viên Khoa Xe máy - Thiết bị của trường, nói: “Phần lớn đối tượng học viên đã đi làm nên khóa học chủ yếu cập nhật thêm kiến thức mới. Phần thực hành, các học viên sẽ trực tiếp thực hiện tại đơn vị công tác. Kết thúc khóa học, tùy theo trình độ của học viên mà tham gia thi nâng bậc thợ”.

Khóa bồi dưỡng kiến thức thi nâng ngạch ngành cấp thoát nước là một trong rất nhiều khóa học, do trường phối hợp các đơn vị tổ chức. Tùy theo nhu cầu của từng đơn vị mà “đặt hàng” cho trường đào tạo, với nhiều hình thức: tập huấn, bồi dưỡng kiến thức thi nâng bậc thợ, sát hạch... Bình quân hằng năm có từ 500-700 học viên. Thạc sĩ Lê Thái Dương, Hiệu trưởng Trường CĐ Cơ điện và Nông nghiệp Nam bộ, cho biết: “Ưu điểm của “đặt hàng” đào tạo giúp trường giải quyết hiệu quả hơn “đầu ra” cho sinh viên, học sinh sau khi tốt nghiệp. Đồng thời giúp trường tiếp cận, điều chỉnh chương trình đào tạo phù hợp với đơn vị sử dụng lao động”.

Thực tế cho thấy, các trường CĐ, trung cấp, dạy nghề trên địa bàn TP Cần Thơ đều có đào tạo theo hình thức “đặt hàng”, bên cạnh các hệ đào tạo chính qui. Đơn cử như, CĐ Kinh tế- Kỹ thuật Cần Thơ, CĐ Nghề Cần Thơ, Trung cấp Nghề Thới Lai,... Thạc sĩ Trần Thanh Liêm, Phó Hiệu trưởng Trường CĐ Kinh tế- Kỹ thuật Cần Thơ, cho biết: “Máy móc, thiết bị thực hành ở cơ sở đào tạo luôn có độ “vênh” so với thực tế sản xuất của đơn vị sử dụng lao động. Bởi công ty, doanh nghiệp luôn cập nhật công nghệ mới vào sản xuất. Vì thế, việc “đặt hàng” sẽ giúp trường đào tạo sát với nhu cầu thực tế hơn, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo”. Hằng năm, thông qua kênh đào tạo này, trường đã hợp đồng với nhiều doanh nghiệp, công ty bảo vệ thực vật, chế biến thủy sản đào tạo hàng trăm học viên các khóa ngắn, dài hạn.

* Nhưng chưa bền vững...

Không thể phủ nhận hiệu quả của việc “đặt hàng” đào tạo giữa trường và đơn vị sử dụng lao động nhưng khi triển khai ở các trường không phải dễ dàng. Theo nhiều cán bộ quản lý của các trường, so với 5-7 năm trước, hiện nay hình thức đào tạo này đang mất dần sức hút, bởi điều kiện kinh tế khó khăn, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất của các đơn vị, doanh nghiệp. Theo thạc sĩ Lê Thái Dương, trường chỉ nhận “đặt hàng” của đơn vị để đào tạo các khóa ngắn hạn, chưa mở được các khóa dài hạn (bậc cao đẳng). Bởi vì, phần lớn các đơn vị, doanh nghiệp “đặt hàng” cho trường theo từng “món” như: hàn, tiện, phay... Trong khi đó, các khóa dài hạn được trường đào tạo trên cơ sở chương trình khung của Bộ GD&ĐT- mang tính hàn lâm nhiều hơn. Đáng lưu ý, số lượng học viên khá khiêm tốn, ít nhiều gây khó khăn cho trường khi mở lớp học, bởi học viên ít, chi phí khóa học sẽ cao”.

Một khía cạnh khác, các trường CĐ, trung cấp có đào tạo “đặt hàng” với các doanh nghiệp thường đã có mối quan hệ “quen biết”, chứ chưa thực sự thu hút các đơn vị mới tham gia đào tạo. Theo thầy Nguyễn Hồng Thanh, Phó Trưởng phòng Đào tạo Trường CĐ Kinh tế - Kỹ thuật Cần Thơ, các doanh nghiệp “đặt hàng” đào tạo cho trường là những đơn vị đã phối hợp với trường nhiều năm nay. Vả lại, các ngành nghề ở lĩnh vực kinh tế, kỹ thuật nông nghiệp vốn là thế mạnh của trường. Còn theo ông Dương, phần lớn những đơn vị hợp tác đào tạo “đặt hàng” với trường, thông qua mối quen biết lâu năm, chứ chưa thu hút nhiều các đơn vị, doanh nghiệp mới. Bởi vì, trường chỉ có thể mời gọi, chứ không thể bắt buộc các đơn vị tham gia đào tạo.

Trên thực tế, để hỗ trợ các doanh nghiệp tham gia đào tạo, ngành Lao động- Thương binh và Xã hội TP Cần Thơ đã hỗ trợ tập huấn chuyên môn cho các đơn vị sử dụng lao động, thủ tục mở các lớp đào tạo... Tuy nhiên, TP Cần Thơ nói riêng, ĐBSCL nói chung, do phần lớn doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ, chưa có chiến lược về nguồn nhân lực, nên khó dự báo nhu cầu lao động để “đặt hàng” với các trường. Trong khi đó, Nhà nước cũng chưa có cơ chế chính sách ràng buộc đơn vị sử dụng lao động phải tham gia đào tạo với các trường. Chính sách ưu đãi cho các đơn vị sử dụng lao động có tham gia đào tạo chưa mang tính đột phá. Thạc sĩ Lê Thái Dương cho rằng: Để đào tạo “đặt hàng” giữa trường và đơn vị, doanh nghiệp đạt hiệu quả cao, cần có “nhạc trưởng” điều phối hoạt động này, nhằm thắt chặt mối liên kết đào tạo giữa trường - doanh nghiệp. Đi đôi là sự hỗ trợ đầu tư mạnh mẽ hơn nữa cho các đơn vị, doanh nghiệp tham gia công tác đào tạo.

Bài, ảnh: B.KIÊN