MAI QUYÊN (Theo Reuters, Guardian)

Thay vì “làn sóng đỏ” như kỳ vọng, đảng Cộng hòa giành lại quyền kiểm soát Hạ viện với chiến thắng mỏng manh trước phe Dân chủ  trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Ảnh: AP

Tính đến sáng 17-11 theo giờ Việt Nam, Hãng tin AP cho biết đảng Cộng hòa cán mốc tối thiểu 218/435 ghế ở Hạ viện, trong khi đảng Dân chủ của Tổng thống Joe Biden mới giành được 211 ghế. Theo Kênh Fox News, chiến thắng quyết định tới từ tiểu bang California sau khi ứng viên Cộng hòa Mike Garcia tái đắc cử tại khu vực bầu cử số 27 của bang.

Chúc mừng chiến thắng của phe bảo thủ, Tổng thống Biden tuyên bố sẵn sàng làm việc với đảng Cộng hòa để mang lại kết quả tốt nhất cho người dân. Trước đó, đảng Dân chủ đã bảo toàn được thế đa số tại Thượng viện khi nắm ít nhất 50/100 ghế. Do Phó Tổng thống Kamala Harris, người của đảng Dân chủ, giữ lá phiếu quyết định nếu hai phe đều có 50 ghế nên đảng này giành quyền kiểm soát Thượng viện mà không cần chờ kết quả  bầu cử vòng 2 tại bang Georgia vào ngày 6-12.

Dự kiến, lưỡng viện Quốc hội Mỹ khóa 118 sẽ nhậm chức vào đầu tháng 1-2023. Mặc dù còn kém xa so với thắng lợi áp đảo mà giới bảo thủ mong đợi, nhưng việc trở lại kiểm soát Hạ viện cho phép đảng Cộng hòa “đọ sức” với ông Biden trong hai năm tiếp theo. Với tình thế này, các nhà quan sát dự báo tương lai chia rẽ và hỗn loạn đang chờ Chính phủ Mỹ khi Tổng thống Biden và đảng Dân chủ có thể gặp khó khăn lớn hơn để thông qua các dự luật trong chương trình nghị sự về kinh tế, năng lượng và môi trường. Trên mặt trận quốc tế, những người bảo thủ có thể tìm cách cắt giảm viện trợ quân sự và kinh tế mà theo họ là “những tấm séc trắng” chính quyền Tổng thống Biden dành cho Ukraine.

Về mặt chính trị, thế đa số ở Hạ viện còn cho phép đảng Cộng hòa khởi động các cuộc điều tra của quốc hội có khả năng gây tổn hại đối với chính quyền và gia đình Tổng thống Biden. Để “trả đũa” nỗ lực luận tội của đảng Dân chủ chống lại cựu Tổng thống Donald Trump, các nhà lập pháp Cộng hòa được cho đang chuẩn bị điều tra nhiều quan chức chính quyền cùng với con trai tổng thống xung quanh các giao dịch tài chính trước đây với Trung Quốc và những nước khác. Ngay cả bản thân Tổng thống Biden cũng có thể chịu sức ép khi những người bảo thủ muốn rà soát quyết định của ông chủ Nhà Trắng rút quân khỏi Afghanistan, cũng như hành động của chính phủ trong đại dịch COVID-19.

Nội bộ chưa hết lục đục

Bên cạnh rào cản có thể đặt ra cho đảng Dân chủ, chính đảng Cộng hòa cũng đối mặt với nhiều vấn đề phức tạp bởi thế đa số hẹp trao quyền lực lớn cho mọi thành viên trong đảng. Điều này có thể dẫn đến hỗn loạn, tạo tiền đề cho sự trỗi dậy của quan điểm và chính sách cực đoan từ các nhân vật cánh hữu. Ngay cả trước khi họ nắm Hạ viện, nhiều nhân vật hàng đầu trong đảng cũng chỉ ra thách thức cho bất kỳ ai thay thế bà Nancy Pelosi trở thành lãnh đạo tiếp theo của cơ quan này.

Trước mắt là cuộc chiến giữa các đảng viên Cộng hòa để tìm ai lãnh đạo Hạ viện. Trong cuộc bỏ phiếu kín ngày 15-11, nghị sĩ Kevin McCarthy (ảnh) đến từ bang California đã được chọn làm lãnh đạo đảng ở Hạ viện và ông cần giành 218 phiếu để kế nhiệm bà Pelosi. Đây là thách thức không nhỏ và ông McCarthy cần nỗ lực hết sức để xóa bỏ hoài nghi từ các thành viên nhóm chính trị Freedom Caucus ở Hạ viện, vốn tuyên bố không bỏ phiếu cho chính trị gia 57 tuổi. Năm 2015, ông McCarthy từng để thua sát nút nghị sĩ Paul Ryan trong cuộc đua tương tự.