Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, sáng 21-10, Quốc hội thảo luận ở tổ. Đại biểu Quốc hội Nguyễn Tuấn Anh, Phó Bí thư Thành ủy Cần Thơ, đóng góp một số ý về Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá

Thứ nhất, về kiểm soát việc bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi (khoản 9, Điều 1).

Tại khoản 9, Điều 1 dự thảo Luật, sửa đổi điểm b, khoản 1, Điều 25, quy định: “b) Cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc lá có quyền từ chối không bán thuốc lá nếu khách hàng không chứng minh được đủ tuổi mua thuốc lá;”.

Quy định này chưa bảo đảm tính khả thi cũng như hiệu quả phòng ngừa đối với việc bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi.

Thứ nhất, dự thảo chỉ quy định người bán có quyền từ chối, chưa xác định rõ trách nhiệm phải yêu cầu người mua chứng minh độ tuổi trong trường hợp cần thiết.

Thứ hai, khi thay thế toàn bộ điểm b, khoản 1, Điều 25, dự thảo đồng thời bỏ quy định hiện hành về treo biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi. Đây là biện pháp tuyên truyền trực tiếp, đơn giản, chi phí thấp và phù hợp với điều kiện các cơ sở bán lẻ tại địa phương.

Thứ ba, chưa xác định rõ nguyên tắc xác minh độ tuổi, có thể dẫn đến việc yêu cầu cung cấp, lưu giữ thông tin cá nhân không cần thiết.

Đề nghị sửa lại toàn bộ điểm b, khoản 1, Điều 25, tại khoản 9, Điều 1 dự thảo Luật, như sau: “b) Cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc lá phải niêm yết tại địa điểm bán thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi; có trách nhiệm yêu cầu người mua xuất trình giấy tờ hoặc sử dụng phương thức xác thực hợp pháp để chứng minh đủ 18 tuổi; không được bán thuốc lá khi người mua không chứng minh được đủ tuổi theo quy định. Việc xác minh độ tuổi phải bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân”.

Thứ hai, về quản lý hoạt động kinh doanh thuốc lá trên môi trường điện tử (khoản 1 và khoản 3, Điều 1 dự thảo Luật, bổ sung khoản 10 và khoản 11, Điều 2).

Dự thảo đã quy định cấm bán thuốc lá trên môi trường điện tử. Tuy nhiên, quy định chưa làm rõ trách nhiệm của các tổ chức quản lý nền tảng số trong việc ngăn chặn các hành vi vi phạm. Và thực tế tổ chức thực hiện có thể phát sinh 3 khó khăn lớn:

Thứ nhất, hoạt động chào bán, tiếp thị thuốc lá có thể diễn ra trên mạng xã hội, tài khoản cá nhân, nhóm trực tuyến hoặc các nền tảng xuyên biên giới, không chỉ trên sàn thương mại điện tử.

Thứ hai, khi phát hiện hành vi vi phạm, cơ quan chức năng cần có cơ sở yêu cầu gỡ bỏ nội dung và cung cấp thông tin phục vụ xử lý, nhưng dự thảo Luật chưa làm rõ trách nhiệm của các chủ thể liên quan trong phạm vi phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Thứ ba, việc phân biệt giữa hành vi trưng bày, quảng cáo, tiếp thị và bán thuốc lá trên môi trường điện tử chưa rõ ràng, có thể gây khó khăn trong xác định hành vi vi phạm (Báo cáo tham gia thẩm tra của cơ quan Quốc hội cũng có nêu)

Đề nghị bổ sung khoản 10a vào Điều 9, tại khoản 3, Điều 1 dự thảo Luật:

“10a. Tổ chức, cá nhân cung cấp, quản lý nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội và dịch vụ trung gian trên môi trường điện tử có trách nhiệm thực hiện các biện pháp ngăn chặn, gỡ bỏ thông tin quảng cáo, tiếp thị, chào bán thuốc lá trái pháp luật; phối hợp, cung cấp thông tin phục vụ việc kiểm tra, xác minh, xử lý vi phạm theo yêu cầu hợp pháp của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, phù hợp với pháp luật về thương mại điện tử, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và pháp luật có liên quan.”

Thứ ba, về nhận diện thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuộc diện cấm.

Tại khoản 1, Điều 1 dự thảo Luật, sửa đổi, bổ sung Điều 2 của Luật hiện hành, các khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng được xác định trên cơ sở thiết bị điện tử, bộ phận chứa nguyên liệu và nguyên liệu thuốc lá. Điểm c, khoản 1, Điều 2 còn quy định các sản phẩm khác thuộc phạm vi thuốc lá do Chính phủ căn cứ tình hình thực tế để quy định.

Cách quy định hiện nay có thể gây khó khăn cho việc nhận diện sản phẩm bị cấm khi kiểm tra tại địa phương.

Thứ nhất, thiết bị điện tử, bộ phận chứa nguyên liệu và dung dịch có thể được nhập khẩu, mua bán riêng lẻ hoặc được thay đổi tên gọi, hình thức, công dụng quảng cáo để tránh bị nhận diện là thuốc lá điện tử.

Thứ hai, việc xác định nguyên liệu dựa vào thành phần nicotine chưa giải quyết đầy đủ trường hợp sản phẩm có cơ chế sử dụng tương tự nhưng không chứa nicotine.

Thứ ba, nếu quy định phạm vi cấm quá rộng, có thể dẫn đến nhầm lẫn với thiết bị điện tử, thuốc, trang thiết bị y tế và các sản phẩm hợp pháp khác.

Đây là những vấn đề đã được báo cáo tham gia thẩm tra lần 2 của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề cập. Đề nghị sửa đổi điểm c, khoản 1, Điều 2, tại điểm a, khoản 1, Điều 1 dự thảo Luật, theo hướng: “c) Sản phẩm khác có cùng bản chất, mục đích sử dụng hoặc cơ chế tạo khí dung, hơi hay khói để người sử dụng hít vào, thuộc phạm vi phòng, chống tác hại của thuốc lá theo tiêu chí do Luật này quy định và được Chính phủ quy định chi tiết; không bao gồm thuốc, trang thiết bị y tế và các sản phẩm hợp pháp khác được quản lý theo pháp luật chuyên ngành.”.

PV (lược ghi)