Năm 2015, độc giả yêu mến nhà văn Pháp Patrick Modiano - người đoạt giải Nobel văn chương năm 2014 - được thưởng thức thêm một tác phẩm của ông: “Từ thăm thẳm lãng quên” qua bản dịch của Trần Bạch Lan, NXB Hội Nhà văn phối hợp với Công ty Nhã Nam phát hành.

Patrick Modiano sinh năm 1945, là tên tuổi lớn trong văn chương đương đại Pháp. Ông từng nhận giải Goncourt năm 1978 cho tiểu thuyết “Phố những cửa hiệu u tối”, nhận Giải thưởng Văn học trọn đời Paul - Morand năm 2000. Nhiều tác phẩm của ông đã được phát hành tại Việt Nam như: “Quảng trường Ngôi Sao”, “Những đại lộ ngoại vi”, “Phố những cửa hiệu u tối”, “Ở quán cà phê của tuổi trẻ lạc lối”... Năm 2014, Patrick Modiano nhận giải Nobel Văn học, vì “với nghệ thuật của ký ức, ông đã tái hiện những số phận khó nắm bắt nhất và khám phá thế giới - cuộc sống trong sự chiếm đóng”. “Từ thăm thẳm lãng quên” là một trong những tác phẩm khai thác những ký ức tuổi trẻ chông chênh, hoang mang, khó nắm bắt.

Nội dung câu chuyện rất đơn giản, xoay quanh ký ức của “Tôi” với cô gái xinh đẹp Jacqueline. Cả hai quen biết ở Paris. Jacqueline rời bỏ người yêu cùng “Tôi” đến Luân Đôn sau khi cả hai ăn cắp tiền của một người đàn ông mới quen. Tại đây, họ gặp Peter Rachman– ông chủ trong ngành bất động sản– và ông ta giúp chỗ ở, tiền bạc. Chẳng bao lâu, Jacqueline bỗng nhiên bỏ đi và 15 năm sau họ gặp lại trong bữa tiệc của một người bạn. Lúc này, Jacqueline đã có chồng và đổi tên khác. Họ đã ôn lại kỷ niệm xưa nhưng sáng hôm sau, Jacqueline lại biến mất như 15 năm trước…

Số phận của “Tôi” với hoàn cảnh gia đình khó khăn, sớm kiếm tiền bằng nghề bán sách, sau đó viết văn rồi trở thành một tác giả nổi tiếng… có nhiều nét tương đồng với cuộc đời và con đường đến với văn chương của tác giả. Người đọc có cảm tưởng câu chuyện như một phần ký ức của Patrick Modiano. Trong những ký ức tưởng chừng như đã lãng quên của 30 năm ấy, những chuyển biến tâm lý, suy tư, trăn trở và tình cảm của chàng thanh niên trẻ sống dậy mãnh liệt và được hồi tưởng qua từng trang sách. Mối quan hệ phức tạp của Jacqueline với những người đàn ông và những lần bỏ đi không từ biệt hay giải thích đã để lại trong “Tôi” những vết thương và nỗi day dứt không nguôi.

Đọc “Từ thăm thẳm lãng quên”, độc giả liên tưởng đến tiểu thuyết “Ở quán cà phê của tuổi trẻ lạc lối” đã xuất bản trước đó của Patrick Modiano và thấy cả hai tác phẩm có những điểm tương đồng và sự liên quan nhất định. Trong “Ở quán cà phê của tuổi trẻ lạc lối”, nhân vật Jacqueline một lần nữa xuất hiện và số phận, tính cách của cô trong câu chuyện này được khắc họa rõ nét. Cả hai câu chuyện đều được tái hiện qua ký ức của các nhân vật chính. Đặc biệt, sự cô độc và hoang mang của những người trẻ tuổi trong bối cảnh sau chiến tranh thế giới thứ hai được miêu tả tỉ mỉ. Sự chông chênh đó khiến các nhân vật lạc lối trong tâm hồn, lạc lối trên đường đời...

Sáng tác của Patrick Modiano không chứa đựng những vấn đề to tát hay triết lý nặng nề mà hầu hết là nỗi băn khoăn, trăn trở trong việc đi tìm bản ngã của mình giữa sự phức tạp, xô bồ của xã hội. Bút pháp “mượn cảnh tả tình” cùng với việc miêu tả tinh tế nội tâm của nhân vật đã giúp cho các tác phẩm của Patrick Modiano để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc.

Cát Đằng