Trung Quốc, Mỹ, Nga và nhiều nước khác đang đẩy nhanh cuộc đua phát triển vũ khí và hệ thống quân sự do trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ.

Chiếc UAV chiến đấu tốc độ cao do tập đoàn Anduril của Mỹ phát triển. Ảnh: NYT

Theo tờ Thời báo New York (NYT), tại cuộc duyệt binh ở thủ đô Bắc Kinh hồi tháng 9 năm ngoái, Trung Quốc trình diễn một số mẫu máy bay không người lái (UAV) có thể tự động bay cùng chiến đấu cơ vào trận chiến. Động thái phô diễn sức mạnh công nghệ này ngay lập tức gióng lên hồi chuông cảnh báo ở Mỹ, buộc giới chức nước này yêu cầu các công ty quốc phòng trong nước tăng cường sản xuất.

Tập đoàn Công nghiệp quốc phòng Anduril hồi tháng rồi đã bắt đầu sản xuất UAV tự hành với sự hỗ trợ của AI, sở hữu vẻ ngoài tương tự như những chiếc được trưng bày ở Trung Quốc. Một quan chức quốc phòng xứ cờ hoa giấu tên cho biết một nhà máy sản xuất UAV ở ngoại ô thành phố Columbus cũng đã bắt đầu sản xuất sớm hơn 3 tháng so với kế hoạch trong nỗ lực nhằm thu hẹp khoảng cách với Trung Quốc.

Những động thái trên là một phần của cuộc chạy đua vũ trang đang leo thang toàn cầu về vũ khí tự hành và hệ thống phòng thủ do AI hỗ trợ. Được thiết kế để hoạt động độc lập bằng AI, công nghệ này giảm thiểu sự can thiệp của con người trong các quyết định tấn công mục tiêu hoặc phòng thủ trước một cuộc tấn công.

Trong những năm gần đây, nhiều quốc gia đã âm thầm tham gia cuộc đua phát triển UAV xác định và tấn công mục tiêu mà không cần con người ra lệnh; chiến đấu cơ tự hành phối hợp các cuộc tấn công ở tốc độ và độ cao mà ít phi công nào có thể đạt được; cũng như các hệ thống trung tâm do AI điều khiển, phân tích thông tin tình báo để nhanh chóng đề xuất mục tiêu không kích.

Mỹ và Trung Quốc, 2 cường quốc quân sự lớn nhất thế giới, hiện là tâm điểm của cuộc cạnh tranh trên. NYT cho hay, Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc vừa trình làng chiếc UAV phản lực nặng tới 16 tấn được thiết kế để hoạt động giống như tàu sân bay, có thể triển khai hàng chục UAV nhỏ hơn giữa không trung mà không cần sự can thiệp của con người.

Trước đó, tại Triển lãm Hàng không Chu Hải năm 2024, Norinco - một trong những tập đoàn công nghiệp quốc phòng chính của Trung Quốc, cũng đã giới thiệu nhiều loại vũ khí do AI điều khiển và vận hành, gồm cả xe bọc thép và UAV.

Mỹ không đứng yên. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth hồi tháng 1 đã chỉ đạo quân đội nước này ứng dụng AI. Trong ngân sách mới nhất, Lầu Năm Góc yêu cầu "rót" hơn 13 tỉ USD vào các hệ thống tự động.

Đáng chú ý, một tuần sau khi lực lượng Mỹ và Israel tấn công Iran hồi tháng 2, một quan chức cấp cao Lầu Năm Góc đã hé lộ diện mạo phiên bản hiện đại của Dự án Maven - nỗ lực của Bộ Quốc phòng Mỹ nhằm giúp quân đội tích hợp AI vào các hệ thống. Hệ thống này phân tích thông tin tình báo từ nhiều nguồn khác nhau, tạo ra danh sách mục tiêu được xếp theo mức độ ưu tiên và đề xuất vũ khí, gần như loại bỏ hoàn toàn độ trễ giữa xác định và tiêu diệt mục tiêu.

Được tích hợp Claude, chatbot do công ty AI Anthropic tạo ra, Maven đã giúp tạo ra hàng ngàn mục tiêu trong những tuần đầu tiên của chiến dịch tấn công Iran. Cameron Stanley, Giám đốc kỹ thuật số và AI của Lầu Năm Góc, cho rằng những gì Maven đang làm là “mang tính cách mạng”. “Sự tham gia của con người chỉ đơn giản là nhấp chuột trái, nhấp chuột phải” - ông Stanley nói.

Song, cuộc đua đang được mở rộng với sự tham gia của nhiều nước. Trong khi Nga được cho là đang xây dựng các cơ sở sản xuất UAV tiên tiến, Ấn Độ, Israel, Iran và các nước khác đang đầu tư vào AI quân sự, còn Pháp, Đức, Anh và Ba Lan đang tái vũ trang trong bối cảnh xuất hiện nhiều nghi ngờ về cam kết của chính quyền Tổng thống Donald Trump đối với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Mỗi quốc gia trong số này đều hướng tới tích lũy công nghệ tiên tiến nhất trong trường hợp cần phải chiến đấu giữa UAV với UAV; thuật toán với thuật toán.

TRÍ VĂN